Кіріспе

Қала сыртындағы ірі сауда орталығы Дорадойл, Лимерик, Ирландия.

Crescent Shopping Centre – Лимерик, Ирландияны қамтитын маңызды сауда орталығы. Ол қаланың оңтүстік шетіндегі Дорадойл ауданында орналасқан. Кешен 1973 жылы алғашқы нысанымен ашылды, бұл оны Ирландияда ашылған ең алғашқы сауда орталықтарының біріне айналдырды. Оның жалпы ауданы белгілі, 2500 тегін тұрақ орыны және 94 дүкен (соның ішінде сауда орындары) бар. Сауда орталығы атын жанындағы Crescent College-ден алған, оның алғашқы ғимараты қала орталығындағы The Crescent-те орналасқан.

Тарих

Орталықтың негізгі бастапқы бөлігі крест тәрізді жоспармен салынды, төрт сауда галереясы (City Mall, Dooradoyle Mall, Garryowen Mall және Shannon Mall) орталық атриумнан бастау алатын. Ол 1973 жылы ашылды, ол елдегі алғашқы заманауи сауда орталықтарының бірі болды (Ирландиядағы ең алғашқы «заманауи» сауда орталығы 1966 жылы Дублиндегі Стиллорганда, одан кейін Кулоктағы Northside сауда орталығы ашылды). Басты тірек дүкендері – орталық аймаққа жақын орналасқан Quinnsworth (қазіргі Tesco) және Shaws (әмбебап дүкен) болды, сондай-ақ бір галереяда Penneys орналасқан. Орталықтағы басқа да бөлімдер жылдар бойы өзгеріп отырды, бірақ кейбір дүкендер мен кафелер ұзақ жылдар бойы сақталып келді. Орталық көбінесе өзгермеді, бірақ 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдардың басында кейбір жаңарулар жасалды және бір кезде орталық атриумға дүкендер қосылды. 1990-жылдардың соңында орталықты кеңейту бойынша ірі жоспар жасалды. Бірінші қадам – Лимерик округі кітапханасын негізгі орталықтан бөлек, арнайы салынған ғимаратқа көшіру болды. Garryowen галереясына жаңа галерея қосылды, бұл Дублиннің жаңа ірі сауда орталықтарындағыдай заманауи сауда кеңістігін құрды. Жаңа құрылыс салдарынан жоғалған жер үсті паркингін өтеу үшін оның астында жер асты паркингі салынды. Бұл оқиғалардың ішінде 12 экранды Omniplex кинотеатрының ашылуы да болды. Лимерик округі кеңесі де жаңа штаб-пәтері үшін дамуға жақын жерді сатып алды (бұрынғы штаб-пәтері қаладағы О'Коннелл көшесінде орналасқан). Жұмыстың соңғы кезеңі – сауда орталығының ескі бөлігін қайта жаңарту. Орталыққа жаңа заманауи жарықтандыру, еден және интерьер қосылды, дүкендердің фасады стандартты стильде қайта жасалды. Нәтижесінде 1970-жылдардағы сауда кешені Ирландиядағы басқа да заманауи дамуларға ұқсас орталыққа айналды. 2005 жылы Dooradoyle галереясының кеңейтілуінен кейін сауда орталығы қазірдің күніне дейін Лимериктегі ең ірі сауда орталығы болып табылады. 2013 жылы орталық аумағында ойын алаңы салу жоспарланды. Ойын алаңын салу 2014 жылдың мамыр айында басталды және ол 2014 жылдың шілдесінде ресми түрде ашылды.

Сын

Crescent сауда орталығы кейде қала сыртында орналасқандығы үшін сынға ұшырайды. Бұл даму американдық үлгідегі, қала шетіндегі кең тұрақтары мен клиенттерге ыңғайлы қол жетімділігі бар ірі сауда орталықтарына ұқсайды. Орталық Ирландиядағы ең сәттілерінің бірі болғанымен, оның сәттілігі Лимерик қаласының орталықтағы ескі сауда аймақтарына зиян келтірді, олар клиенттер ағынының азаюы және одан кейінгі жұмсау мен инвестициялардың жетіспеуі салдарынан құлдырады, нәтижесінде көптеген бос орындар пайда болды, ал Crescent сияқты орталықтар қала орталығын маңызды сауда аудандары ретінде ішінара ығыстырды. Қала сыртындағы дамудың жоғары деңгейінен туындауы мүмкін жағымсыз салдарлар жақсы құжатталған, оларға қаланың кеңіюі мен көлікке тәуелділіктің артуы, туризмнің азаюы және қаланың туристік және тұруға қолайлы мақсатты аймақ ретіндегі тартымдылығының төмендеуі, сондай-ақ қала экономикасына кері әсер ететін қала орталығының әлеуметтік-экономикалық беделінің нашарлауы жатады. Crescent орталығы қала орталығының құлдырауының жалғыз себебі болмаса да, ол Лимериктің «донат эффектісінің» басты себептерінің бірі ретінде жиі айтылады.