Кіріспе

Бірмингемнің орталық бөлігіндегі ірі сауда орталығы

Bull Ring – Англияның орталық Бірмингеміндегі маңызды сауда алабы. Ол орта ғасырлардан бері Бірмингемнің маңызды бөлігі болып табылады, осы кезде оның базары алғаш рет ұйымдастырылды. Аймақта екі сауда орталығы салынды: 1960 жылдары және 2003 жылы; екіншісі бір сөзбен, Bullring деп аталады. Grand Central (ол "LinkStreet" деп аталатын жаяу өткеш арқылы байланысқан) қосылғанда, ол Біріккен Корольдіктегі ең ірі қалалық сауда орталығын құрайды, ол Bullring & Grand Central деп аталады. Бұл орын құмтас қалалық тізбегінің шетінде орналасқан, бұл Дигбетке қарай тік құлдырауға себеп болады. Еңіс шамамен Нью-стриттен Сент-Мартин шіркеуіне дейін төмендейді және шіркеу маңында байқалады. 2004 жылы ағымдағы сауда орталығы 36,5 миллион келушімен Ұлыбританиядағы ең көп таралған орын болды. Онда Selfridges дүкендерінің төртеуінен бірі және бұрынғы Ұлыбританиядағы төртінші ірі Debenhams орналасқан.

Топоним

Бұл аймақ алғаш рет астық саудасымен байланыстырып, «Астық алаңы» деп аталды. «Bull Ring» атауы астық алаңының ішіндегі, бұқаларды қоздыру үшін пайдаланылған жасыл алаңға сілтеме жасайды. «Шеңбер» - бұқаларды сою алдында қоздыру үшін астық алаңындағы темір шеңберге байлаған. 21-ші ғасырда аймақты дамыту кезінде екі сөзді біріктіріп «Bullring» деп атау, кейбір тұрғындар мен «тарихи жазу» деп сипатталған атаудың өзгеруіне наразы болған басқалар арасында пікір қақтығысын тудырды.

Тарих

Базар 1154 жылы жергілікті жер иесі Питер де Бермингем Генрих II патшадан сауда-саттық құқығының жарғысын алғаннан кейін заңды түрде ашылды. Бастапқыда аймақта тоқыма саудасы дамыды және 1232 жылы алғаш рет бір құжатта еске алынды, онда бір саудагер Уильям де Бермингемнің серігі ретінде сипатталған, сондай-ақ төрт тоқымашы, темірші, тігінші және тауар жеткізушіге ие болған. Жеті жыл өткен соң, тағы бір құжатта сол аймақтағы тағы бір мерсер туралы айтылған. Келесі он жылдың ішінде бұл аймақ жетекші сауда орталығына айналды және ірі мата саудасы қалыптасты. Мерсер көшесінің атауы алғаш рет 1553 жылғы Бирмингемнің сипаттамасында кездеседі. Бұл аймақтың мата саудасындағы маңыздылығының нәтижесі болды. 16 және 17 ғасырларда Мерсер көшесі қарқынды дамып, тығыз халқына байланысты тар болды. 18 ғасырдың басында Мерсер көшесі Спайсер көшесі деп аталды, бұл мата саудасынан кейін дами бастаған азық-түлік және ет саудасын көрсетеді. Ғасыр соңында көше Спайссел көшесі деп аталды. Көшедегі көптеген үйлердің, тығыздығына қарамастан, 1798 жылғы тұрғын үй жарнамасында көрсетілгендей, бақшалары болған. Сент-Мартин шіркеуінің жанына үйлер салынып, ақырында оны қоршап алды. Бұл үйлер "Айнала орналасқан үйлер" деп аталды. Бұл жерде вандализм мен мүліктің зақымдануы жиі кездесетін. Осы оқиғалар қала тұрғындарының арасында кеңестің тәртіпсіздікті болдырмау немесе бақылауға алмау қабілетсіздігіне қатысты алаңдаушылық тудырды және кеңес заңсыздыққа көз жұмды деген күдіктерге әкелді. Жәрмеңкелердегі тәртіпсіздіктерге байланысты 1861 жылы бұл аймақ, Смитфилд пен Дигбетпен бірге, Бермингемнің орталық бөлігінде жәрмеңкелерге рұқсат берілген жалғыз орынға айналды. 1875 жылы қаладағы барлық жәрмеңкелерге тыйым салынды. Базар маңындағы аймақ дамыды және Виктория дәуірінде онда көптеген дүкендер жұмыс істеді. Иммигранттар гүл сатушылар мен жаңбырлықтар сияқты кәсіптер ашты. Лорд Нельсонның ескерткіші уағыз айту мен саяси наразылықтардың орталығына айналды. Сол кездегі белгілі уағыздаушылар "Қасиетті Джо" және "Жимми Иса" деп аталды.

Бағалар биік шақта

18 ғасырдың соңында көше комиссарларына қала орталығында, оның ішінде Бұқа шаңырағын қоршаған үйлерді сатып алуға және бұзуға, сондай-ақ аймақтағы барлық сауда-саттық қызметін орталықтандыруға рұқсат берілді. Бұл қала бойынша шашыраңқы орналасқан жаңа базарлардың ашылуының салдарынан туындады, бұл ауқымды тығырындарға әкеп соқты. Мүліктерді бұзу баяу басталды, бірақ 1801 жылғы заңнан кейін бұзу жылдамдығы артты және 1810 жылға қарай Кемпсонның 1810 жылғы Бирмингем картасына сәйкес аймақтағы барлық мүліктер тазартылды. Тазалау барысында Бұқа шаңырағынан бұрын болған The Shambles, Cock (немесе Well) Street және Corn Cheaping сияқты шағын көшелер де алынып тасталды. The Shambles бастапқыда бұқа сойылатын жерге қарайтын жолдың жанында орналасқан қасап дүкендерінің қатары болды. Ол Джеймс Робертс жасаған жобалардың материалдарын пайдаланды. Бұзу жұмыстары 1950 жылдардың соңында ескі балық базарын бұзудан басталды. Құрылыс 1961 жылдың жазында басталды. Ашық базар алаңы 1962 жылдың маусымында ашылды, онда әлі салынып жатқан жаңа Бұқа шаңырағында 150 дүкен орналасқан. 1964 жылы Бирмингем Бұқа шаңырағы орталығының құрылысы аяқталуға жақын болды. Бұл дәстүрлі ашық базарлар мен жаңа жабық сауда орталығының үйлесімі болды, ол Ұлыбританиядағы алғашқы жабық қалалық сауда орталығы еді. Jamaica Row және Spiceal Street даму кезінде бұзылып, алынып тасталды, олардың орнына су астындағы базар алаңы салынды. Бір жерде 140 дүкен орналасқан, сондай-ақ 19 эскалатор, 40 лифт, 96 есік, 10 шақырым ауа жүргізу құбыры және 53 шақырым құбырлар салынды. Сауда орталығында кондиционер орнатылған және ғимарат ішінде жақын атмосфера құру үшін музыка ойнатылды. Ескі базардың қалдықтары 1963 жылы бұзылып, оның орнына Манцони бақтары салынды, ол саудагерлердің демалуы үшін арналған ашық кеңістік болды. 1970 жылдары онда Кинг Конг мүсіні тұрды. Базар алаңын бөліп тұратын жол арқылы кіретін келушілерге ғимараттың қабырғасында бұқаның суреті орналасқан. 1960 жылдардағы Бұқа шаңырағы орталығы бастапқыда көптеген қиындықтарға тап болды және ол сол дәуірдің өнімі болды. Ашылған кезде ол заманауилықтың ең жоғалған деңгейі деп есептелді, бірақ сауда орталығындағы жоғары жалдау бағасы саудагерлердің одан бас тартуына себеп болды. Сондай-ақ, халық метро және эскалаторларды пайдалануға көбірек бейімделмеді, себебі олар үнемі істен шығып тұратын. Сонымен қатар, ол уақытқа төтеп бермеді және тез арада 1960 жылдардың бруталистік сәулетінің өкінішті мысалы ретінде танылды, оның қорапша тәрізді сұр бетон дизайны және жаяу жүргіншілер метросымен ғана байланысқан дөңгелек жолдардағы оқшаулануы. 1980 жылдары ол көпшілікке ұнамай қалды және Бирмингемнің сауда орталықтары мен автокөлік жолдарынан тұратын бетондық орманы туралы кең таралған түсінікке үлкен үлес қосты. 2015 жылы Historic England сауда орталығының сыртқы қабырғаларын безендірген Тревин Копплстоунның төрт бұқа шаңырағының қабырғалық суреттерін жоғалған, сатылған, ұрланған немесе жойылған қоғамдық жұмыстардың тізіміне қосты.

Алғашқы ұсыныстар

1980 жылдары жаңадан салу жоспарлары басталды, олардың көпшілігі тек қана ой-шағылыс еді. 1987 жылы алғашқы нақты жоспарлар «Халық жоспары» деген құжат ретінде жарияланды, оны Chapman Taylor Architects Лондон мен Эдинбург қоры (LET) үшін жасаған, ал олар Лэйнгтің жалдау мерзімі бітіп, жерді сатып алғаннан кейін бұл жоспарды ұсынды. Жоспарда Bull Ring сауда орталығын толық бұзу және «қала көшелеріне қонған алып әуе кемесі» деп сипатталған жаңа сауда орталығының құрылысы көзделген. Сауда орталығы үш қабаттан тұратын ұзын төртбұрыш болатын. «Бирмингем халқы үшін» деген қозғалыс құрылды, олар Bull Ring-ті жаңғыртуға көмектесуді мақсат етті. Олар қаладағы 44 000 үйге жоспарлар туралы жарнамалық парақшалар таратты. Бірақ, жергілікті халықтың пікіріне байланысты, LET өз ұсыныстарын өзгертуге мәжбүр болды. 1988 жылы жаңа дизайнға деген талаптарға жауап ретінде LET көптеген ғимараттарды қамтитын бас жоспарды жариялады, сондай-ақ кең жаяу жолы Сент-Мартин шіркеуіне дейін созылатын болды. Жобаның бір бөлігі ретінде Ротунда биіктігімен салыстырылатын екі жоғары ғимаратты Нью-стрит және Мур-стрит станцияларының алдына салу ұсынылды. Алайда, жергілікті халықтың қолдауы жетіспегендіктен жоспарлар іске аспады.

Ұсыныстың сәтті орындалуы

ЛЕТ жоспарының сәтсіз аяқталуынан кейін жаңа жоспарлар көріне бастады. 1990 жылдардың ортасында тағы бір маңызды ұсыныс жасалды және ол қолдау тауып, бас жоспар жарияланды. Бірақ бас жоспар жарияланғаннан кейін көп ұзамай, жобаға өзгерістер енгізілді. 1998 жылы Selfridges Бирмингемде дүкен ашуға байланысты шектеулерге байланысты алаңдаушылық білдірді және Глазго қаласында дүкен ашу мүмкіндігін қарастырды. Бұл Бирмингемді қайта дамыту жоспарының маңызды бөлігі болды.

Құрылыс және ашылу

Сәтті ұсынысқа құрылысқа рұқсат берілді және 1960 жылдардағы Bull Ring сауда орталығының бұзуы 2000 жылы басталды, саудагерлер Эджбастон көшесіндегі Rag Market-ке көшірілді. Оның орнына дәстүрлі базар қызметі мен заманауи сауда бөлімдерін біріктіретін жаңа дизайн келді. Бас мердігер – сэр Роберт МакАльпин. Аяқталған алғашқы ғимарат – сауда орталығымен тікелей байланысы жоқ, бірақ жобаның бір бөлігі болған Nationwide Building Society. 2003 жылдың 4 қыркүйегінде "Bullring" (коммерциялық ұйымның таңбасы) атты жаңа жабық сауда орталығы ашылды. Алаңның солтүстік жиегінен маңызды жол мен екі теміржол туннелі өткеліктен өткендіктен, екі деңгейлі сауда алаптары төрт 45 метрлік аркалы болат конструкцияларға таңғажайып түрде ілінген, әрқайсысының салмағы 120 тонна, және олар теміржол туннельдерінің екі жағындағы тіреулерге сүйеніп тұр. Сауда-саттық басталған алғашқы аптада жаңа сауда орталығы көп адамның келуіне байланысты үлкен қысымға тап болды. 2003 жылдың 4 қыркүйегінде, ашылу күні, сауда орталығына 276 600 адам келді.

Құрылымы мен орналасуы

Bullring сауда орталығы негізінен Benoy компаниясымен жобаланған. Сауда орталығы екі негізгі ғимараттан (Шығыс және Батыс сауда галереясы) тұрады, олар дүкендермен қапталған жер асты жолы арқылы байланыстырылған және Сент-Мартин алаңынан шыны есіктер арқылы қол жетімді. Олар SkyPlane деп аталатын шыны жабынмен қоршалған, көрінетін тіреу құрылымдары жоқ сияқты. Екі галереяның ішкі дизайны әртүрлі. Шығыс галереясындағы балюстрадалар металл каркасқа енгізілген шыны «зергерлік бұйымдардан» тұрады және полиэстер ұнтақпен бояу арқылы әртүрлі түстерге ие. Мұнда Future Systems архитектуралық бюросының жобасы бойынша Selfridges универмагының филиалы орналасқан, бұл керемет ескерткіш ғимарат. Универмаг 15 000 жылтыр алюминий дискілермен қапталған және Пако Рабанның тізбектелген көйлектен шабыт алған. Selfridges универмагының құны 60 миллион фунт стерлинг болды, ал құрылысшы – Laing O'Rourke компаниясы. Selfridges универмагының дизайны алғаш рет 1999 жылы таныстырылды.

Selfridges-ке қарама-қарсы, Парк-стритте көп қабатты тұрақ орналасқан, ол 37 метрлік иілген, поликарбонатпен жабылған жаяу көпір арқылы универмагқа қосылған, көпір көше үстінен ілінген. Тұрақтың бірінші қабатында бұрын жиһаз көрмесі болған сауда алаңы бар. 2005 жылы Marks Barfield Architects бюросы жобалаған және «спиральды кафе» деп аталған шағын Costa Coffee кафесі Сент-Мартин алаңынан Нью-стритке апаратын баспалдақтардың қасына салынды. Ғимараттың пішіні сиырқауыншаға ұқсайды, екі жағы да шынымен жабылған, қисайған қола шатыры бар. Басты мердігер – Thomas Vale, ал конструкциялық инженерлер – Price & Myers. Ғимараттың пішіні математик Леонардо Фибоначчиден шабыт алған, ол бүкіл ғаламда кездесетін табиғи өсу үлгілерін анықтады, мысалы, сиырқауыншалар мен қарағай конустарының пішіндерінен бастап галактикалар ішіндегі фракталды үлгілерге дейін. Кафе 2011 жылы Spiceal Street-ті қайта жаңарту аясында бұзылды. Қайта жаңартуға ресми жоба журналы және Bullring-тің иллюстрациялар мен фотосуреттердегі трансформациясын көрсететін «суреттер альбомы» стиліндегі кітап сүйемелдеді. Кітап пен журналды әзірлеушілердің атынан Alma Media International мамандандырылған баспасы шығарды. Сауда орталығының дизайны әртүрлі пікірлерге бөлінген. 2008 жылы SimCity Creator компаниясымен бірлесіп өткізілген сауалнамада Bullring елдегі ең жаман ғимарат деп танылды, бірақ бұл сауалнамаға сын айтылды.

Спайс-стрит

2010 жылдың 6 қыркүйегінде Сент-Мартинс алаңында үш жаңа мейрамхана ашу жоспары жарияланды. Бұл кеңейтімнің нәтижесінде, бар болған Pizza Hut және Nandos мейрамханалары Сент-Мартинс шіркеуіне жақынға қарай кеңейтілді. Жаңа мейрамханалар – «Browns Bar & Brasserie» және «Chaobaby», олар Бирмингемдегі алғашқы мейрамханаларын Jamies Italian мейрамханасына жақын екі үлкен бөлімде ашты. Үшінші бөлім, Selfridges дүкеніне жақын орналасқан, «Handmade Burger Co» мейрамханасына үй иесі болды. Бұрыннан бар Nandos, Wagamama, Pizza Hut, Jamie's Italian және 'Mount Fuiji' мейрамханаларымен бірге, бұл дәстүрлі Spiceal Street атымен аталатын жеті мейрамханадан тұратын орталық құрылды. Жабық және ашық кеңістікті қамтитын құрылыс 2011 жылдың наурыз айында басталды және шыны, ағаш және алюминийдан жасалған сыртқы қабырғасымен, сондай-ақ «лента» тәрізді шатырымен ерекшеленеді. Бұл жерде бұрын орналасқан, жүлделі «Spiral Cafe» басқа жерге көшірілді. Жаңа Spiceal Street 2011 жылдың 24 қарашасында ашылды. Кейіннен, 2019 жылдың мамыр айында компания банкротқа түскеннен кейін Jamie's Italian мейрамханасы жабылды, ал Handmade Burger Co 8 айдан соң, 2020 жылдың қаңтарында осы тағдырға ұшырады, оның орнын Вьетнамдық көше тағамы мейрамханасы басты.

Ротонда

Джеймс А. Робертстің алғашқы Bull Ring сауда орталығының дизайнының бір бөлігі 12 қабатты дөңгелек кеңсе ғимаратын қамтыды. Бірақ жобасын қайта қарағаннан кейін, бұл ғимарат 25 қабатқа дейін ұзартылды. Осының салдарынан, айналмалы төбелік мейрамхана мен кинотеатр салу жоспарларынан бас тартылды. Осылайша Ротонда пайда болды, ол 1960 жылдарғы құрылыстың сақталған бір бөлігі болып табылады. Құрылыс барысында туындаған мәселелерге байланысты ғимарат жоспарланған биіктікке жетпеді. Пайдаланылмаса да, айналмалы бөлім, мейрамханадан бас тарту туралы шешім кешігіп қабылданғандықтан, өз орнында қалды. Ротонданы Urban Splash компаниясы пәтерлерге айналдырды. 1960 жылдарғы сауда орталығымен бір уақытта салынғанымен және оған жақын орналасқанымен, ол жобаға енгізілгеніне қарамастан, құрылыстың бөлігі емес еді. Bullring қабырғасындағы тастардың біріне Ротондаға арналған өлең қашалған. Хай-стрит және Нью-стритке қарап тұрған екі сауда орталығының алдындағы қоғамдық кеңістік, ғимараттың құрметіне Rotunda Square деп аталды.