Роберт Кристисон: Шотландиялық токсиколог және дәрігердің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Британдық токсиколог және дәрігер (1797–1882)

Сэр Роберт Кристисон, 1-ші баронет (18 шілде 1797 – 27 қаңтар 1882) – шотландтық токсиколог және дәрігер, Эдинбург Корольдік дәрігерлер колледжінің президенті (1838–1840 және 1846–1848) және Британдық медициналық қауымдастығының президенті (1875) болған. Ол бүйрек анемиясын алғаш рет сипаттады.

Өмір

Кристисон Эдинбургтегі 144 Николсон көшесінде Маргарет Джонстон мен Александр Кристисонның (1753–1820) ұлы ретінде дүниеге келді. Ол егіз болды, оның үлкен ағасы (бірнеше минутқа ертерек туған) кейіннен пастор Александр Кристисон (1797–1874) болды. Ол Корольдік орта мектепте оқығаннан кейін Эдинбург университетінде медицинаны оқып, 1819 жылы бітірді. Осы кезде отбасы 4 Аргилл-скверде тұрды. Содан кейін ол қысқа уақыт Лондонда Джон Абернети мен сэр Уильям Лоуренспен, ал Парижде Пьер Робикеден аналитикалық химияны және Матье Орфиладан токсикологияны оқыды. Медициналық сот және токсикология саласындағы жетістіктері оған 1829 жылы Шотландия Королінің медициналық қызметкері лауазымына тағайындалуға мүмкіндік берді. Сол кезден бастап 1866 жылға дейін ол көптеген танымал қылмыстық істерде куәгер ретінде шақырылды, соның ішінде Берк пен Хардің кісі өлтіру ісі де бар. 1832 жылы Кристисон медициналық сот кафедрасынан бас тартып, медицина және емдеу кафедрасын қабылдады, оны 1877 жылға дейін басқарды; сонымен қатар ол клиникалық медицина профессоры болды және 1855 жылға дейін осы қызметте қалды. Осы кезде оның мекенжайы Эдинбургтің батыс жағындағы үлкен грузиндік үйдің 3 Ұлы Стюарт көшесінде, Морей иелігінде орналасқан. Токсиколог және медициналық сот сарапшысы ретіндегі оның даңқы, бүйрек патологиясы және қызбалар бойынша жұмыстары оған үлкен жеке практиканы қамтамасыз етті, ол сәтті дәрігерлерге әдетте берілетін құрметтердің лайықты үлесіне ие болды, 1848 жылы Виктория патшайымының жеке дәрігері болып тағайындалды және 1871 жылы баронет титулын алды. Ол жариялаған кітаптарының арасында Бүйректің дәнекті дегенерациясы туралы трактат (1839) және Ұлыбритания фармакопеяларына түсініктеме (1842) бар. 1822 жылы Кристисон Эдинбургтің Харвеян қоғамының мүшесі болып сайланды және 1837 жылы президент болды. 1841 жылы ол Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Кристисон медицина саласындағы әйелдерге қарсы күшті оппозицияда болды, бұл көзқарас Эдинбургте оның әріптесі Патрик Херон Уотсонның әйел студенттерді өзінің қосымша хирургиялық сабақтарына қабылдауымен әлсіретілді. Тағы бір (әлі де даулы) ұсыныс – ол 1846 жылы физостигминнің ашылуы арқылы, асылудың орнына, адамды өлімге жіберу үшін улағыш инъекция жүйесін құруы. Әр түрлі себептерге байланысты, бұл әдіс американдық қолданысқа 40 жыл бұрын енгізілген сияқты болса да, бұл әдіс британдықтардың сезімталдығына ешқашан ұнаған жоқ. Кристисон 1845–1868 жылдары Эдинбург Корольдік қоғамының вице-президенті болды және 1868–1873 жылдары оның президенті болды. 1875 жылдан 1881 жылға дейін ол Эдинбургте жаңадан құрылған кампаниялық консерваторлық ұйым – Кокберн қауымдастығының вице-президенті болды. Өте ұзақ жылдар бойы ерекше физикалық күш-қуат пен белсенділігін сақтаған Кристисон 1882 жылдың 27 қаңтарында Эдинбургтегі 40 Moray Place үйінде қайтыс болды. Ол әкесі Александр Кристисонның (Грейфриарс Киркиярдта жерленген және тек осында ғана еске алынған) салған отбасылық жер учаскесінде, Нью-Калтон зиратындағы оңтүстікке қараған террасалардың бірінде жерленген.

Christison was born at 144 Nicolson Street in Edinburgh, the son of Margaret Johnstone and Alexander Christison FRSE (1753–1820). He was a twin, his elder brother (by a few minutes) was later Rev. Alexander Christison (1797–1874). He attended the Royal High School before studying medicine at University of Edinburgh, graduating in 1819. At this time the family were living at 4 Argyll Square. He then spent a short time in London, studying under John Abernethy and Sir William Lawrence, and in Paris, where he learned analytical chemistry from Pierre Robiquet and toxicology from Mathieu Orfila. His attainments in medical jurisprudence and toxicology procured him the appointment, in 1829, of medical officer to the Crown in Scotland. From that time until 1866 he was called as a witness in many celebrated criminal cases, including the Burke and Hare murders. In 1832, Christison gave up the chair of medical jurisprudence and accepted that of medicine and therapeutics, which he held until 1877; at the same time he became professor of clinical medicine, and continued in that capacity until 1855. At this time his address is listed as 3 Great Stuart Street on the Moray Estate, a large Georgian townhouse in the west end of Edinburgh, a desirable area. His fame as a toxicologist and medical jurist, together with his work on the pathology of the kidneys and on fevers, secured him a large private practice, and he succeeded to a fair share of the honors that commonly attend the successful physician, being appointed physician to Queen Victoria in 1848 and receiving a baronetcy in 1871. Among the books which he published were a treatise on Granular Degeneration of the Kidneys (1839), and a Commentary on the Pharmacopoeias of Great Britain (1842). In 1822 Christison was elected a member of the Harveian Society of Edinburgh and served as President in 1837. In 1841, he was elected as a member of the American Philosophical Society. Christison was a strong opposer of women in the field of medicine, a view in Edinburgh eventually undermined by his colleague, Patrick Heron Watson's admission of women students to his extra mural surgery classes. A further (still controversial) proposal was his creation of a system of lethal injection (through the discovery of physostigmine in 1846) for human execution, in place of hanging. For various reasons, although this seems to pre date its introduction into American use by 40 years, the method never appealed to British sensibilities. Christison served as Vice President of the Royal Society of Edinburgh 1845–1868 and was its President from 1868 to 1873. From 1875 to 1881, he served as a vice president of the Cockburn Association, a newly established campaigning conservationist group in Edinburgh. Christison, who retained remarkable physical vigour and activity until old age, died at home, 40 Moray Place in Edinburgh on 27 January 1882. He is buried in New Calton Cemetery in a family plot created by his father, Alexander Christison (who is buried in Greyfriars Kirkyard and only memorialised here), on one of the south facing terraces.

Отбасы

1827 жылғы 20 қазанда ол Генриетта София Браунмен (1799–1843) үйленді және олардың үш ұлы болды, оның ішінде барондық атақты мұраға алған сэр Александр Кристисон және доктор Дэвид Кристисон (1830–1912).

Шығармалары

Ұлыбритания фармакопеяларына арналған диспенсатор немесе түсіндірме: Материя медика мақалаларының табиғи тарихы, сипаттамасы, химиясы, фармациясы, әсерлері, қолданылуы және дозалары. 2-басылым, 213 суретпен / Р. Эглесфельд Гриффит. Филадельфия: Лиа және Бланшар, 1848. Дюссельдорф университеті мен мемлекеттік кітапханасының цифрлық нұсқасы.