Уильям Куллен: Шотландиялық дәрігер және ғалымның өмірі мен қызметі
William Cullen
Уильям Куллен – шотланд дәрігері, ғалымы (1710-1790). Эдинбург медицина мектебінің профессоры, Шотландиялық ағартушылықтың көрнекті тұлғасы. Дәрігерлік және ғылыми жетістіктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд дәрігері және ғалымы (1710–1790)
Scottish physician and scientist (1710–1790)
Уильям Каллен (15 сәуір 1710 – 5 ақпан 1790) – шотланд дәрігері, химигі және егінші, Эдинбург медицина мектебінің профессоры. Каллен шотландтық ағарту дәуірінің маңызды тұлғасы болды: ол Дэвид Хьюмнің жеке дәрігері болды және Джозеф Блэк, Генри Хоум, Адам Фергюсон, Джон Миллер және Адам Смит сияқты адамдармен дос болды. Ол Глазгодағы Дәрігерлер мен Хирургтар Корольдік колледжінің президенті (1746–1747), Эдинбург Дәрігерлер Корольдік колледжінің президенті (1773–1775) және Шотландия Королінің бас дәрігері (1773–1790) қызметтерін атқарды. Сондай-ақ ол Эдинбург Философиялық қоғамына корольдік жарғы алуға көмектесті, нәтижесінде 1783 жылы Эдинбург Корольдік қоғамы құрылды. Каллен жақсы ұстаз болды, оның көптеген шәкірттері белгілі тұлғаларға айналды. Ол Бенджамин Раш (Америка Құрама Штаттарының құрылуындағы маңызды тұлға), Джон Морган (Америка колонияларындағы алғашқы медицина мектебін – Филадельфия колледжінің медициналық мектебін құрған), цифрлық препараттарды ашқан Уильям Уизеринг, Корольдік теңіз флотының медициналық реформаторы сэр Гилберт Блейн және Лондон Медициналық қоғамын құрған және демеушісі Джон Кокли Леттсом сияқты шәкірттерімен байланыста болды. Калленнің шәкірті, кейіннен қарсыласы болған Джон Браун Брунонизм деп аталатын медициналық жүйені жасады, ол Калленнің жүйесімен қақтығысты. Екі жүйенің арасындағы бәсекелестік XVIII ғасырдың соңы мен XIX ғасырдың басында, әсіресе Италия мен Германияда науқастарды емдеу тәсіліне әсер етті. Каллен сонымен қатар жазушы болды. Ол студенттері үшін арналған бірнеше медициналық оқулықтар жариялады, олар Еуропа мен Америка колонияларында танымал болды. Оның ең белгілі еңбегі – 1777 және 1784 жылдар аралығында бірнеше рет жарық көрген «Физика практикасының негізгі қағидалары», сондай-ақ қазіргі заманғы тоңазытудың негізін қалау.
William Cullen ('/k//ʌ//l//ən/; 15 April 17105 February 1790) was a Scottish physician, chemist and agriculturalist, and professor at the Edinburgh Medical School. Cullen was a central figure in the Scottish Enlightenment: He was David Hume's physician, and was friends with Joseph Black, Henry Home, Adam Ferguson, John Millar, and Adam Smith, among others. He was President of the Royal College of Physicians and Surgeons of Glasgow (1746–47), President of the Royal College of Physicians of Edinburgh (1773–1775) and First Physician to the King in Scotland (1773–1790). He also assisted in obtaining a royal charter for the Philosophical Society of Edinburgh, resulting in the formation of the Royal Society of Edinburgh in 1783. Cullen was a beloved teacher, and many of his students became influential figures. He kept in contact with many of his students, including Benjamin Rush, a central figure in the founding of the United States of America; John Morgan, who founded the first medical school in the American colonies, the Medical School at the College of Philadelphia; William Withering, the discoverer of digitalis; Sir Gilbert Blane, medical reformer of the Royal Navy; and John Coakley Lettsom, the philanthropist and founder of the Medical Society of London. Cullen's student and later rival John Brown developed the medical system known as Brunonianism, which conflicted with Cullen's. The competition between the two systems had knock on effects in how patients were treated worldwide, especially in Italy and Germany, during the end of the eighteenth and beginning of the nineteenth century. Cullen was also an author. He published a number of medical textbooks, mostly for the use of his students, though they were popular in Europe and the American colonies. His best known work was First Lines of the Practice of Physic, which was published in a series of editions between 1777 and 1784, and inventing the basis of modern refrigeration.
Ерте өмір
Каллен Ланаркширдегі Гамильтон қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Уильям – Гамильтон герцогының факторы қызметін атқаратын заңгер, ал анасы – Уистлберидің Элизабет Робертон болған. Ол Гамильтонның Ескі Грамматикалық мектебінде оқыды (1848 жылы Гамильтон академиясы деп аталды), содан кейін 1726 жылы Глазго университетінде жалпы білім беретін гуманитарлық курсты бастады. Медициналық білімін Джон Пейслидің шәкірті ретінде алды, 1729 жылы Лондон мен Вест-Индиядағы Антиль аралдары арасында сауда жасайтын сауда кемесінде хирург болып жұмыс істеді. Екі жыл бойы Лондонның Генриетта көшесіндегі Мюррейдің дәріханасында ассистент болғаннан кейін, 1732 жылы Шотландияға оралып, Ланаркширдегі Шоттс округінде жеке медициналық практикасын құрды. Гамильтон қаласына да қызмет көрсетіп, Гамильтон герцогын емдеді, ол кейін оның меценаты болды. 1736 жылы Гамильтон қаласында медициналық практикасын бастады, ол тез арада жоғары беделге ие болды. Сонымен қатар, ол табиғат ғылымдарын, әсіресе химияны зерттеуді жалғастырды. 1737 жылдан 1740 жылға дейін Уильям Хантер оның шәкірті болды, және бір кезде олар серіктестік құруды ұсынды. 1740 жылы Каллен Глазго университетінен медицина докторы ғылымының дәрежесін алды. 1741 жылы ол үйленді және отбасын құрды. Джеймс Дуглас, 5-ші Гамильтон герцогының (1703–43), оның отбасының және мал-жануарларының жеке дәрігері болды. 1744 жылы герцог қайтыс болғаннан кейін Каллендер Глазгоға көшіп келді. Глазгода ол университетте физиология, ботаника, медицина және химия бойынша қосымша лекциялар оқыды. Оның зор қабілеттері, ынтасы және оқу үшін практикалық демонстрацияларды пайдалануы оны табысты және өте танымал оқытушы етті, көптеген студенттерді тартты. Сонымен қатар, ол медициналық практикасын да жалғастырды. 1747 жылы Калленге Ұлыбританиядағы химия бойынша алғашқы тәуелсіз лекциялаушылық берілді және Глазгодағы Дәрігерлер мен Хирургтар Факультетінің президенті болып сайланды. 1748 жылы Глазгода Каллен қазіргі заманғы тоңазытудың негізін ойлап тапты, бірақ оны пайдалануға жарамды деп есептелмеді. Каллен диэтил эфирі бар ыдыстың үстінде жартылай вакуум жасау үшін сорғыны қолданды, содан кейін ол қайнап, айналадағы ортадан жылуды сіңірді. Бұл аз мөлшерде мұз жасады, бірақ коммерциялық қолданыс таба алмады. 1757 жылдан бастап ол Эдинбург Корольдік ауруханасында клиникалық медицина бойынша лекциялар оқыды. 1760 жылы Чарльз Алстон қайтыс болғаннан кейін, студенттердің өтініші бойынша Каллен оның лекция курсын аяқтауды өз міндетіне алды. Ол мүлдем жаңа курс өткізді, оның жазбалары 1771 жылы рұқсатсыз басылымда жарияланды, бірақ ол қайта жазып, 1789 жылы «Материя Медика туралы трактат» деп жариялады. 1766 жылы медицина институтының профессоры Роберт Уайт қайтыс болғаннан кейін, Каллен кафедраны қабылдады, сонымен бірге химиядан бас тартты. Сол жылы ол физика (медицина) практикасының профессоры лауазымына үміткер болды, бірақ кейіннен ол және сәтті үміткер Джон Грегори арасында келісім жасалды, олар екеуі де медицина теориясы мен практикасы бойынша баламалы курстарды оқуға келісті. Бұл жүйе 1773 жылы Грегоридің кенеттен қайтыс болғанына дейін жалғасты. Кейін Каллен физика практикасының жалғыз профессоры болып тағайындалды және ол осы лауазымда өлімінен бірнеше ай бұрын қызмет етті. Эдинбургте Каллен Корольдік мильдегі Оңтүстік Грейс Клозда, ескі шотландтық монетаханаға жақын жерде тұрды. Батыс Лотиандағы Киркнеутон қаласында. 1783 жылы Каллен (оның ұлдарымен бірге) Эдинбург Корольдік қоғамын құруға қатысты, сондай-ақ 1770-жылдардан 1790-жылдарға дейінгі Джозеф Блэк пен Джон Уокердің лекцияларына қатысты. Аурулардың белгілерін зерттей отырып, Каллен ауруларды әртүрлі топтарға жіктеді. Аурулардың бір тобы «невроздар» деп аталды.
Cullen was born in Hamilton, Lanarkshire. His father William was a lawyer retained by the Duke of Hamilton as factor, and his mother was Elizabeth Roberton of Whistlebury. He studied at the Old Grammar School of Hamilton (renamed in 1848 The Hamilton Academy), then, in 1726, began a General Studies arts course at the University of Glasgow. He began his medical training as apprentice to John Paisley, a Glasgow apothecary surgeon, then spent 1729 as surgeon on a merchant vessel trading between London and the Antilles in the West Indies. After two years as assistant apothecary to Mr Murray of Henrietta Street, London, he returned to Scotland in 1732 to establish himself in general medical practice in the parish of Shotts, Lanarkshire. Also serving the town of Hamilton he had cured the Duke of Hamilton who thereafter became his patron. In 1736 he began medical practice in Hamilton, where he rapidly acquired a high reputation. He also continued his study of the natural sciences, especially of chemistry. From 1737 to 1740 William Hunter was his resident pupil, and at one time they proposed to enter into partnership. In 1740 Cullen was awarded the degree of MD from Glasgow University. In 1741, he married and started his family. He became ordinary medical attendant to James Douglas, 5th Duke of Hamilton (1703–43), his family, and his livestock. In 1744, following the Duke's death, the Cullens moved to Glasgow. In Glasgow he gave extramural lectures for the university, on physiology, botany, materia medica, and chemistry. His great abilities, enthusiasm, and use of practical demonstrations for instruction, made him a successful and highly popular teacher, attracting large classes. At the same time he also maintained a medical practice. In 1747, Cullen was awarded Britain's first independent lectureship in Chemistry and was elected President of the Faculty of Physicians and Surgeons of Glasgow. In 1748 while in Glasgow, Cullen invented the basis for modern refrigeration, although is not credited with a usable application. Cullen used a pump to create a partial vacuum over a container of diethyl ether, which then boiled, absorbing heat from the surroundings. This created a small amount of ice, but the process found no commercial application. From 1757 he delivered lectures on clinical medicine in the Edinburgh Royal Infirmary. On the death of Charles Alston in 1760, Cullen at the request of the students undertook to finish his course of lectures on materia medica; he delivered an entirely new course, notes of which were published in an unauthorised edition in 1771, but which he re wrote and issued as A Treatise on Materia Medica in 1789. On the death of Robert Whytt, the professor of the institutes of medicine, in 1766, Cullen accepted the chair, at the same time resigning that of chemistry. In the same year, he had been an unsuccessful candidate for the professorship of the practice of physic (medicine), but subsequently an arrangement was made between him and John Gregory, the successful candidate, by which they both agreed to deliver alternate courses on the theory and practice of medicine. This arrangement continued until the sudden death of Gregory in 1773. Cullen was then appointed sole professor of the practice of physic, and he continued in this office until a few months before his death. In Edinburgh, Cullen lived off South Grays Close on the Royal Mile close to the old Scottish mint. in Kirknewton, West Lothian. In 1783 Cullen (together with his sons) was a co founder of the Royal Society of Edinburgh. and the lectures given by Joseph Black and John Walker from the 1770s to 1790s. By studying the symptoms of diseases, Cullen classified diseases into different classes. One class of diseases was called "neuroses."
Медициналық практика
18 ғасырда медицинада үш негізгі мамандық болды: дәрігерлер, хирургтар және аптекашылар, бірақ олардың арасындағы шекаралар нашарлап бара жатқан еді. Уильям Каллен осы үш мамандықтың барлығын меңгерген. Дәрігерлердің қазіргідей беделді болмаған кезінде, науқастар кеңес алу үшін көптеген көздерге жүгінетін – жеке тәжірибелеріне, кітаптарға және түрлі дәрігерлерге. Сонымен қатар, диагностикалық құралдар жетілмегендіктен, науқастың анамнезі дәрігерлер үшін ең маңызды және негізгі ақпарат болып табылатын. Түпкілікті зерттеулердің болмауына қарамастан, кейбіреулер Калленнің қолдағы бар білімді жүйелеу әрекетінің өзі оның тәжірибелі маман ретінде "іс жүзіндегі сағыздылығының" белгісі деп санайтын. Халлер тіндерге, соның ішінде бұлшық еттерге "тітіркенгіштік" (немесе жирылу қабілеті), ал жүйкелерге "сезімталдық" (немесе сезіну қабілеті) тән екенін айтты. Ол судья Роберт Каллен, Лорд Каллен және дәрігер Генри Калленнің әкесі болды. Калленнің үлкен ұлы Роберт 1796 жылы Лорд Каллен атағымен шотланд судьясы болды, кейін Барон Каллен атанды және өте шебер мимика жасау қабілетімен танымал болды.
In the 18th century, there were three primary professions in medicine: physicians, surgeons, and apothecaries, although the barriers among them were starting to become blurred. William Cullen practiced as all three. Because medical practitioners were not as established as they are now, patients generally took advice from a myriad of sources, including personal experience, books, and several consultations. Furthermore, because the diagnostic tools were not as advanced, patient history was the primary and most important information for the physicians to diagnose their patients. Despite the lack of original work, some believed that Cullen's attempt to organize existing knowledge was actually a sign of his "practical sagacity" as a practitioner. Haller proposed that tissues, including muscles, were characterized by "irritability" (or contractility), while nerves were characterized by "sensibility" (or feeling). He was father to the judge Robert Cullen, Lord Cullen and to the physician Henry Cullen. Cullen's eldest son Robert became a Scottish judge in 1796 under the title of Lord Cullen later Baron Cullen, and was known for his powers of mimicry.
Негізгі өмірбаяндық дереккөздер
Томсон, Джон. Уильям Калленнің өмірі, дәрістері және жазбалары туралы есеп, М. Д. 1-том. Уильям Блэквуд және Т. Каделл, 1832 ж. Томсон, Джон; Томсон, Уильям; Крейг, Дэвид. Уильям Калленнің өмірі, дәрістері және жазбалары туралы есеп, М. Д. 2-том. Уильям Блэквуд және ұлдары, 1859 ж. Бұл кітап, алдыңғы кітабымен бірге, Уильям Калленнің өмірі мен ой-пікірінің толық стандартты өмірбаяны болып табылады. Доиг, А., Фергюсон, Дж. П. С., Милн, И. А. және Пасмор, Р (редакторлар). Уильям Каллен және XVIII ғасырдағы медицина әлемі. Эдинбург университетінің баспасы, 1993. Бұл өңделген мақалалар жинағы Уильям Калленнің өмірі мен ой-пікіріне арналған ең соңғы, толық зерттеу еңбегі. Ол 1990 жылы Эдинбургтегі Корольдік дәрігерлер колледжінде өткен Калленнің қайтыс болғанына 200 жыл толуына арналған көрме мен симпозиумның нәтижесі болды. Эдди, М. Д. 'Уильям Каллен, М. Д., (1710–1790)', «Ғылыми биографияның жаңа сөздігі», Норетта Кортге (ред.), (Нью-Йорк: Чарльз Скрибнердің ұлдары, 2007).
Thomson, John. An Account of the Life, Lectures and Writings of William Cullen, M. D. Volume 1. William Blackwood & T. Cadell, 1832. Thomson, John; Thomson, William; Craigie, David. An Account of the Life, Lectures and Writings of William Cullen, M. D. Volume 2. William Blackwood & Sons, 1859. This book, in conjunction with its predecessor (see previous reference), is the standard biography of William Cullen's life and thought. Doig, A., Ferguson, J. P. S., Milne, I. A., and Passmore, R (Editors). William Cullen and the Eighteenth Century Medical World. Edinburgh University Press, 1993. This collection of edited essays is the most recent, full length work on the life and thought of William Cullen. It was the result of an exhibition and symposium at the Royal College of Physicians of Edinburgh in 1990 to commemorate the bicentenary of Cullen's death. Eddy, M. D. 'Dr. William Cullen, M. D., (1710–1790)', New Dictionary of Scientific Biography, Noretta Koertge (ed. ), (New York: Charles Scribner's Sons, 2007).
Уильям Каллен және химия
Донован, Артур Л. Шотландтық ағарту дәуіріндегі философиялық химия: Уильям Каллен мен Джозеф Блэктің ілімдері мен жаңалықтары. Эдинбург: Университет баспасы, 1975. J V Golinski, "18 ғасыр химиясындағы пайдалылығы мен аудиториясы: Уильям Каллен мен Джозеф Пристли мысалы", "Британдық ғылым тарихы журналы" (1988): 1–31. Эдди, М. Д. Минералогияның тілі: Джон Уокер, химия және Эдинбург медицина мектебі, 1750–1800 (Альдершот: 2008). Эдди, М. Д. "Абердин Агриколасы: Джеймс Аддерсонның «Георгикасы» мен геологиясындағы химиялық принциптер мен тәжірибе", Л. Принсипе (ред.), 18 ғасыр химиясының жаңа әңгімелері (Дордрехт: Спрингер, 2007).
Donovan, Arthur L. Philosophical Chemistry in the Scottish Enlightenment: The Doctrines and Discoveries of William Cullen and Joseph Black. Edinburgh: University Press, 1975. J V Golinski, "Utility and Audience in Eighteenth Century Chemistry: Case Studies of William Cullen and Joseph Priestley," The British Journal for the History of Science (1988): 1–31. Eddy, M. D. The Language of Mineralogy: John Walker, Chemistry and the Edinburgh Medical School, 1750–1800 (Aldershot: 2008). Eddy, M. D. "The Aberdeen Agricola: Chemical Principles and Practice in James Aderson's Georgics and Geology", in L. Principe (Ed. ), New Narratives in Eighteenth Century Chemistry (Dordrecht: Springer, 2007).