Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Флетчер класының эсминшісі
Fletcher class destroyer
USS Charrette (DD 581) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің эсминшісі. Ол 1867-1938 жылдары өмір сүрген және Испан-Америка соғысы кезінде батылдығы үшін «Құрмет медалімен» марапатталған лейтенант Джордж Шарретттің құрметіне аталған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қызметке түсіп, өзінің қызмет жолын Тынық мұхитында өткізді. Соғыстан кейін резервке жіберілген Charrette 1959 жылы Грекия Корольдығына берілді және Velos (D16) деп аталды. 1991 жылға дейін қызмет еткен соң, Афинадағы Палаио Фалиро қаласында мұражай кемесі ретінде сақталды.
USS Charrette (DD 581) was a of the United States Navy, named for Lieutenant George Charrette (1867–1938), who was awarded the Medal of Honor for heroism during the Spanish–American War. Entering service during World War II, she spent her career in the Pacific theatre. Placed in reserve following the war, Charette was transferred to the Kingdom of Greece in 1959 and renamed Velos (D16), remaining in service till 1991 before being preserved as a museum ship at Palaio Faliro, Athens.
АҚШ Әскери-теңіз флоты
Шаррет 1942 жылғы 3 маусымда Бостон теңіз кеме жасаушылығында Г. Шарреттің демеушілігімен суға жіберілді. Кеме 1943 жылғы 18 мамырда қолданысқа берілді. Шаррет 1943 жылғы 20 қыркүйекте Нью-Йорк портынан Монтерей ұшақ тасушы кемесін Тынық мұхитындағы қызметке сүйемелдеу үшін шықты. 9 қазанда Перл-Харборға келген Шаррет 10 қарашаға дейін оқу-жаттығуларда болды, содан кейін Маршалл аралдарындағы жапондық базаларға әуе шабуылы жасау үшін Task Force 50 (TF 50) тобымен теңізге шықты. Бұл шабуылдар Макин және Тараваға түскен кезде жаудың әуе күштерінің қарсылығын жойды. 26 қарашада Шаррет Макин және Тарава үстіндегі әуе қорғаныс операцияларын жүзеге асырған жұмыс тобына қосылды, көліктерді қорғады және Әскери-теңіздік атыс қолдауын (NGS) қамтамасыз етті. Он екі күннен кейін эсминец Науруда жағалауға бомбалау кезінде соғыс кемелерін сүйемелдеді, содан кейін Ефатеге бет алған жылдам ұшақ тасушы тобына қосылды. Шаррет 21 желтоқсанда Кевиенгке, Жаңа Ирландияға шабуылдар жасаған кезде, 26 желтоқсанда Глостер мүйісіне шабуылға үш күн бұрын ұшақ тасушыларды тексеру үшін жүзіп кетті. Солтүстікке қарай жалғасып, топ 1944 жылғы 21 қаңтарда Маршалл аралдарына қарсы операцияларға дайындық үшін Фунафутиге жетті.
Charrette was launched on 3 June 1942 by the Boston Navy Yard, sponsored by Mrs G. Charrette. The ship was commissioned on 18 May 1943. Charrette sailed from New York on 20 September 1943 to escort the aircraft carrier Monterey to Pacific service. Arriving at Pearl Harbor 9 October, Charrette took part in training exercises until 10 November, when she put to sea with Task Force 50 (TF 50), for air raids on Japanese bases in the Marshalls. These strikes neutralized enemy air opposition to the landings at Makin and on Tarawa which followed. On 26 November, Charrette joined the screen of the task group assigned to air cover operations over Makin and Tarawa, providing protection for the transports and supplying Naval Gunfire Support (NGS). Twelve days later, the destroyer screened battleships in a shore bombardment on Nauru, before rejoining the fast carrier task force sailing on to Efate. Charrette sailed on 21 December to screen the carriers as they launched strikes against Kavieng, New Ireland, during the three days preceding the assault on Cape Gloucester 26 December. Continuing north, the group arrived at Funafuti 21 January 1944 to prepare for the operations against the Marshall Islands.
1944 жыл
1944 жылдың 23 қаңтарынан 5 ақпанына дейін «Шаррет» Кваджалейн мен Эниветокқа шабуылдар жасады. 4-5 ақпан түндері «Шаррет» бір соғыс кемесінің радарлық байланысын тексеру үшін өз позициясынан шықты. Байланысты қадағалағаннан кейін, ол суға батып кеткен суасты кемесіне атыс ашты. «Шаррет» тереңдік зарядтарымен шабуылға тырысты, содан кейін радары арқылы «Fair» эсминец-эскортына, мүмкін, жапондық I-175 суасты кемесін батыруға бағыт берді – «Hedgehog» суға қарсы қарумен батырылған алғашқы жапондық суасты кемесі. Келесі күні «Шаррет» Маджуро лагунасына тоқтады. 1944 жылдың 12 ақпанында «Шаррет» Тынық мұхитындағы соғысқа тиімді үлес қосудан жапондық базаны Truk-та тоқтату мақсатындағы рейдтер сериясының біріншісіне аттанды. Авиатасымалдаушыларды шабуылға дайындағаннан кейін, «Шаррет» 50.9-шы операциялық топқа (TG 50.9) қосылды. Топ жапондық «Катори» крейсерін, «Майкадзе» эсминцін және суасты кемесіне қарсы кемені басып алды, ал келесі күні тасымалдаушыларға қосылды. Майлы кемелер флотын Маджуроға жеткізгеннен кейін, «Шаррет» Перл-Харборда жөндеуге кірісті. 1944 жылдың 15 наурызына дейін ол Truk-тан Палауға қарай шегінетін жапондық кемелерге шабуыл жасау үшін тасымалдаушыларға қосылды. «Шаррет» 28 наурызда жапондық әуе шабуылын тойтарды және 30 наурыздағы және 1 сәуірдегі шабуылдар кезінде қорғаныс тексеруін жалғастырды. Авиатасымалдаушылар 6 сәуірде Маджуроға оралды және 7 күннен кейін Жаңа Гвинеядағы әуежайлар мен қорғаныстарға шабуыл жасау және 22 сәуірде Гумбольдт шығанағына қонуға тікелей қолдау көрсету үшін жолға шықты. Мануста толысқаннан кейін «Шаррет» авиатасымалдаушылармен бірге 29 сәуірде Truk-қа қарсы шабуылдарды тексеруге және 1 мамырда Понапеде бомбалау кезінде күштің линкорларын күзетуге кетті. 1944 жылдың 6 маусымында Мариан операциясы кезінде «Шаррет» де өзінің үлесін қосты. 11-14 маусым аралығында Гуам, Сайпан және Ротаға шабуыл жасағанда, ол авиатасымалдаушыларды қолдады, содан кейін Иво Джимадағы ұшақтарға қарсы шабуылдар үшін солтүстікке бұрылды. 15 маусымда авиатасымалдаушылар өз позициясына келген кезде, барлаушы ұшақтар 1900 тонналық жүк кемесін байқады және «Шаррет», «Бойд» эсминцімен бірге жапондық кемені ұстап алып, 112 құтқарылғандарды құтқарып, батырды. Сәтті шабуылдардан кейін «Шаррет» тобы Жапон теңіз күштерімен кездесу үшін жылдам тасымалдаушылардың арнайы тобымен (TF 58) шоғырланды. 19 маусымда таңертең Филиппин теңізіндегі әуе шайқасы басталды және «Шаррет» екі күндік іс-қимыл барысында өзінің тексеру, әуе кемелеріне қарсы және күзет міндеттерін жалғастырды, бұл қалған жапондық теңіз авиациясының қаупін қатты азайтты. 20 маусым күні түнде ол соңғы шабуылдарды қалпына келтіруге қатысып, маяк жарықтарын жағып, жанармай тапшылығынан қашып кетуге мәжбүр болған авиаторларды құтқарып қалды. 21 маусымда авиатасымалдаушы күштері Мариана, Гуам, Ротадағы басқыншы күштерді, кейіннен Паган аралдары мен Чичи Джимадағы базаларды қамтуға оралды. «Шаррет» 5 тамызда Чичи Джима қаласын бомбалау кезінде атыс жүргізді, содан кейін Эниветокқа оралды. «Шаррет» 1944 жылдың 29 тамызында Эниветоктан Палаус пен Филиппиндегі нысаналарға қарсы қыркүйек айының басындағы әуе шабуылына аттанды, бұл Пелелиудің басып алынуына жол ашты және Филиппиндегі қайтудың басталуын белгіледі. Лейтеге шабуылға дайындалу үшін тасымалдаушы жұмыс тобы 4 қазанда Филиппиндегі шабуылдар кезінде Окинава, Солтүстік Лусон және Формозадағы жапондық әуежайларын бейтараптандыруға арналған соққылар үшін қайтадан жүзіп кетті. 12 қазанда Формозаға қарсы соққылардың ең маңызды бөлігі басталды, бұл жапондық ұшақтардың тасымалдаушы күштерге қарсы шабуылдарын тудырды. «Шаррет» шабуылдаушы ұшақтарды атып түсіруге көмектесті, онда «Канберра» және «Хьюстон» крейсерлері соққыға ұшырады. «Шаррет» жаудың әуе шабуылынан кері қайтқан кезде зақымдалған кемелерді күзеткен экранға қосылды, содан кейін солтүстікке қарай жақындап келе жатқан жапон күшін тосқауылдау үшін өзінің тасымалдаушы тобына қосылды. Ол күзеткен авиатасымалдаушылар 25 қазанда Энгано мысығының алдындағы шайқаста Жапонияның солтүстік күштеріне соққы берді. «Шаррет» Улитиде 29 қазаннан 2 қарашаға дейін толысты, содан кейін қарашаның басында Лусон әуежайларына соққы беру үшін жылдам тасымалдаушылардың экранына қосылды, бұл Лейте жағалауындағы жаудың әуе қарсылығын азайтты. «Шаррет» 30 қарашада Манусқа Лингэен шығанағындағы операцияға дайындалу үшін оралды.
From 23 January to 5 February 1944, Charrette screened the carriers in a series of strikes on Kwajalein and Eniwetok. On the night of 4–5 February, Charrette left her station to investigate a radar contact reported by one of the battleships. After tracking the contact to , she opened fire on a submarine which crash dived. Charrette attempted a depth charge attack, then used her radar to guide the destroyer escort Fair to sink possibly Japanese submarine I 175, the first Japanese submarine to be sunk by the Hedgehog, anti submarine weapon. The next day, Charrette moored in Majuro Lagoon. The destroyer sailed 12 February 1944 for the first of the series of raids sealing off the Japanese base at Truk from being an effective contribution to the Pacific war. After screening the carriers into position for their strikes, Charrette joined Task Group 50.9 (TG 50.9) in a sweep around the island on 17 February to catch Japanese shipping escaping air attacks. Japanese cruiser Katori, Japanese destroyer Maikaze and a submarine chaser were sunk by the Task Group, which rejoined the carriers the next day. After escorting an oiler fleet to Majuro, Charrette sailed for an overhaul at Pearl Harbor until 15 March 1944, when she put out to rejoin the carriers for attacks on Japanese ships retreating from Truk to the Palaus, preliminary to the New Guinea operation. Charrette assisted in fending off a Japanese air attack on 28 March and continued her protective screening through 30 March and 1 April strikes. The carriers returned to Majuro on 6 April and sailed 7 days later to strike at airfields and defences on New Guinea and to provide direct support to the landings at Humboldt Bay 22 April. After replenishing at Manus, Charrette sailed on with the carriers to screen strikes against Truk on 29 April and to guard the force's battleships as they pounded a bombardment at Ponape 1 May. Charrettes next contribution came during the Marianas operation, for which she sailed 6 June 1944. She supported the carriers in their strikes on Guam, Saipan and Rota from the 11 through to 14 June, then turned north for strikes against the aircraft on Iwo Jima for attacks against the American landings on Saipan. As the carriers came into position on 15 June, scouting aircraft spotted a 1,900 ton freighter and Charrette, with the destroyer Boyd intercepted and sank the Japanese ship, recovering 112 survivors. After successful strikes, Charrettes group sailed south to concentrate with the Fast Carrier Task Force (then TF 58) to meet the Japanese naval force known to be coming out. The air Battle of the Philippine Sea broke on the morning of 19 June and Charrette continued her screening, anti aircraft and guard duties throughout the two days of action that severely diminished the remaining Japanese naval aviation threat. On the night of 20 June, she participated in a night recovery of the last strikes, flashing beacon lights and rescuing aviators who were forced to ditch through lack of fuel. On 21 June, the carrier force steamed back to cover the invasion forces in the Marianas, Guam, Rota and later the bases in the Pagan Islands and on Chichi Jima. Charrette fired in the bombardment of Chichi Jima on 5 August, then returned to Eniwetok. Charrette sailed from Eniwetok on 29 August 1944 for airstrikes of early September against targets in the Palaus and the Philippines which paved the way for the invasion of Peleliu and marked the beginning of the return to the Philippines. In preparation for the invasion of Leyte, the carrier task force sailed again on 4 October for strikes designed to neutralize Japanese airfields on Okinawa, Northern Luzon and Formosa during the assaults in the Philippines. On 12 October began the most important part of these strikes, against Formosa, which provoked return attacks by Japanese aircraft on the carrier forces. Charrette aided in shooting down attacking aircraft during raids in which the cruisers Canberra and Houston were hit. Charrette joined the screen which guarded the damaged ships during their retreat from enemy air attack, before rejoined her carrier group for the journey north to intercept the approaching Japanese force, beginning her part in the Battle for Leyte Gulf. The carriers she guarded launched strikes at the Japanese northern force in the Battle off Cape Engaño on 25 October. Charrette replenished at Ulithi 29 October to 2 November 1944, then joined the screen of the fast carriers for strikes on Luzon airfields early in November, which reduced enemy air opposition at the Leyte beachhead. Charrette returned to Manus on 30 November to prepare for the Lingayen Gulf operation.
1945 жыл
Шаррет 4-18 қаңтар аралығында Лингяенге қонуды қолдады, содан кейін Лингяен шығанағына күш-жабдықтар конвойының жақындауын және кері шегінуін күзетті. 2 ақпанда Филиппиннен шығып, 25 ақпанда Пюджет-Саунд әскери-теңіз базасына тағы бір жөндеуге келді. Ол маусым айында қайтадан әрекетке кірісіп, бір ай бойы Борнео операцияларын қолдады, содан кейін Голландияның Шығыс Үндістанында қарауылдық қызмет атқарды. 2 тамызда ол және "Коннер" эсминецтері түнде бір кемемен байланысқа шығып, таңертең оның "Тачибана Мару" ауруханалық кемесі екенін анықтады. "Шарреттен" келген топ кемеде қару-жарақ, контрабандалық заттар және жарамды әскерлерді тапты, олар соғыс тұтқындары ретінде ұсталды. "Шаррет" пен "Коннер" 6 тамызда "Тачибана Маруды" Моротайға жеткізді. "Шаррет" 13 тамыз күні Моротайдан шығып, Субик шығанағына тоқтады, содан кейін қыркүйек айында Окинавадағы Бакнер шығанағына барып, қытай порттарына оккупациялық әскерлерді, жабдықтар мен жабдықтамаларды тасымалдаушы кемелерді сүйемелдеуге кірісті. 12 желтоқсанда Шанхайдан Сан-Францискоға (Калифорния) жол тартты, 30 желтоқсанда жетті. "Шаррет" 1946 жылғы 4 наурызда Сан-Диегода резервке қойылды және 1947 жылғы 15 қаңтарда қызметтен шығарылып, резервке жіберілді. 1959 жылғы маусымда Грекияға берілді.
Charrette supported the landings at Lingayen from 4 to 18 January then guarded the approach and withdrawal of reinforcement convoys into Lingayen Gulf. She left the Philippines on 2 February and on 25 February arrived at the Puget Sound Navy Yard for another overhaul. She returned to action in June, beginning a month of support for the Borneo operations, followed by patrol duty in the Netherlands East Indies. On 2 August, she and the destroyer Conner made contact with a ship which they tracked through the night, finding in the morning that it was the hospital ship Tachibana Maru. A boarding party from Charrette found ordnance, contraband and able bodied troops, who were taken prisoners of war. Charrette and Conner brought Tachibana Maru into Morotai 6 August. Charrette cleared Morotai on 13 August 1945 called at Subic Bay before reporting at Buckner Bay, Okinawa, in September for duty escorting ships with occupation troops, equipment and supplies for Chinese ports. She sailed from Shanghai 12 December for San Francisco, California which she reached 30 December. Charrette was placed in commission in reserve at San Diego 4 March 1946, and was taken out of commission and placed in reserve on 15 January 1947. In June 1959, she was transferred to Greece.
Грекия теңіз флоты
Кеме 1959 жылғы 16 шілдеде Калифорния штатының Лонг-Бич қаласында Г. Моралис командирі қабылдады және 1959 жылғы 15 қазанда Грекияға келді. Ол Грекия Әскери-теңіз күштерінде Velos (D16) (Βέλος, "Жебе") атауымен қызмет етті. Velos Грекия мен НАТО-ның көптеген оқу-жаттығуларына қатысып, 1964, 1967, 1974 (Кипр дағдарысы) және 1987 жылдардағы Түркиямен болған дағдарыстарға белсенді түрде қатысты.
The ship was accepted by Commander G. Moralis, RHN, on 16 July 1959 in Long Beach, California and arrived in Greece on 15 October 1959. She served in the Hellenic Navy as Velos (D16) (Βέλος, "Arrow"). Velos took part in almost every Greek and NATO exercise and actively participated in the crises with Turkey of the years 1964, 1967, 1974 (Cyprus crisis) and 1987.
Көтеріліс
1973 жылғы 25 мамырда Николаос Паппас басқаруымен НАТО-ның оқу-жаттығуына қатысып, Грекиядағы диктатураға қарсы наразылық білдіру үшін Италияның Фиумичино қаласына келіп, Грекияға қайтудан бас тартты. 1973 жылғы 25 мамырда түскі уақытта Италия мен Сардиния (Римнің оңтүстік-батысы) арасында басқа НАТО кемелерімен бірге күзеттегенде, капитан мен офицерлер Грецияда теңіз офицерлері тұтқындалып, азапталғандығын радиоарна арқылы білді. Коммандер Паппас конституцияға адал болуға ант берген және хунтаға қарсы әрекет етуді жоспарлаған демократиялық офицерлер тобының құрамында болды. Паппас тұтқындалған офицерлердің хунтаға қарсы екенін білді және Греция ішінде қозғалыс жасауға үміт жоқ екенін түсінді. Ол жаһандық қоғамдық пікірді ояту үшін жеке әрекет етуді шешті. Паппас кеме экипажын жинап, шешімін жариялады, оны ынтамен қабылдады. Паппас эскадрилья командиріне және НАТО штаб-пәтеріне ниеттерін жеткізіп, Солтүстік Атлантика шартының (НАТО құрылтай шарты) кіріспе бөлігін келтірді, онда "барлық үкіметтер өз халқының бостандығын, ортақ мұрасын және демократия, жеке бостандық және заң үстемдігі принциптеріне негізделген өркениетін сақтауға бейілді" делінген. Ол құралымнан шығып, Римге бет алды. Сол күні кешке ол Фьюмичино жағалауына жақын жерге тікелей түсіріп, үш офицер (енсіншілер К. Горцис, К. Матарангас, Г. Стратос) кит қайығымен жағаға шықты. Фиумичино әуежайынан олар халықаралық баспасөз агенттіктеріне Грециядағы жағдай және эсминецтің болуы туралы хабарлау үшін қоңырау шалды. Олар келесі күні коммандер Паппаспен баспасөз мәслихатын өткізуге уағдаласты. Бұл әрекет Грециядағы жағдайға халықаралық назар аударды. Капитан, алты офицер және жиырма бес старшина саяси баспана сұрады және Италияда саяси босқындар ретінде қалды. Бастапқыда экипаждың барлығы капитанға ергісі келді (өтінішке 170 адам қол қойды), бірақ офицерлері кеңес берді (кейбіреулеріне бұйрық берді), отбасыларына қарсы режимнің кек алуынан қорқып, кемеде қалуға кеңес берді. Олар Грекияға қайтып, туыстары мен достарына болған оқиғаны айту керек еді. Бір айдан кейін "Велос" ауыстырылған экипажбен Грекияға оралды. 1974 жылғы 24 шілдеде хунта құлағаннан кейін кейбір офицерлер теңіз күштеріне қайта оралды. Коммандер Паппас вице-адмирал шеніне жетіп, 1982 жылдан 1986 жылға дейін Грекия теңіз күштерінің Бас штабының бастығы болып қызмет етті. "Велос" 1991 жылғы 26 ақпанда 48 жылдық қызметтен кейін қызметтен шығарылды.
On 25 May 1973, Velos, under the command of Nikolaos Pappas, while participating in a NATO exercise and in order to protest against the dictatorship in Greece, anchored at Fiumicino, Italy, and refused to return to Greece. When in patrol with other NATO vessels between Italy and Sardinia ( southwest of Rome) at midday on 25 May 1973 the captain and the officers had learned by radio that naval officers had been arrested and tortured in Greece. Commander Pappas was in a group of democratic officers who were loyal to their oath to obey the Constitution and planned to act against the junta. Pappas knew the arrested officers opposed the junta and realised there was no further hope for a movement inside Greece. He decided to act alone to motivate global public opinion. Pappas mustered the crew on the stern and announced his decision, which was received with enthusiasm. Pappas signalled his intentions to the commander of the squadron and NATO Headquarters, quoting the preamble of the North Atlantic Treaty (founding treaty for NATO) which declares that "all governments are determined to safeguard the freedom, common heritage and civilization of their peoples, founded on the principles of democracy, individual liberty and the rule of law". Leaving formation, he sailed for Rome. That afternoon, he anchored about off the coast at Fiumicino and three officers (Ensigns K. Gortzis, K. Matarangas, G. Stratos) went ashore in a whaleboat. From Fiumicino Airport they telephoned the international press agencies to inform them of the situation in Greece and the presence of the destroyer. They arranged for a press conference to be held the next day by Commander Pappas. This action sparked international interest in the situation in Greece. The captain, six officers and twenty five petty officers requested asylum and remained in Italy as political refugees. Initially, the entire crew wished to follow their captain (170 men signed a request), but they were advised (and some ordered) by their officers to remain on board because of the fear of retaliation by the regime against their families. The men were told to return to Greece and to inform their families and friends about what had happened. Velos returned to Greece a month later with a replacement crew. After the fall of the junta on (24 July 1974), some of the officers returned to the navy. Commander Pappas reached the rank of Vice admiral and served as the chief of the Hellenic Navy General Staff from 1982 to 1986. Velos was decommissioned on 26 February 1991, having sailed in her 48 year career.
Сақтау
1994 жылы Грекия Әскери-теңіз күштерінің Бас штабы оны Диктатураға қарсы күрес мұражайы деп жариялады. Кеме 2000 жылдың 14 желтоқсанында жөндеу және қайта жаңарту жұмыстары үшін Саламис Әскери-теңіз базасына көшірілді, осылайша оны келуге болатын теңіз мұражайына айналдыру жоспарланды. 2002 жылдың 26 маусымынан 2019 жылдың 9 қыркүйегіне дейін ол Афинадағы Палаио Фалиро Әскери-теңіз дәстүрі саябағында тұрып келді. 2019 жылдың 9 қыркүйегінен бастап "Велос" Салоники қаласының жағасында, қалалық концерт залының жанында орналасқан және оны аралауға болады. "Велос" әлі де қызметте деп есептеледі. 2023 жылдың 19 қарашасындағы қатты жел мен толқындар кеменің корпусына зақым келтірді. Сол күні кеште ол қала портына сүйреліп әкелінді.
In 1994 the Hellenic Navy General Staff declared her a Museum of the Struggle against the Dictatorship (Μουσείο Αντιδικτατορικού Αγώνα). The ship, then anchored at Poros Naval Base, was transferred on 14 December 2000 to Salamis Naval Base for maintenance and restoration work in order to be converted into a visitable naval museum. From 26 June 2002 until 9 September 2019 she was anchored in the Naval Tradition Park at Palaio Faliro, Athens. Since 9 September 2019, Velos has been anchored on the waterfront of Thessaloniki, close to the city's Concert Hall and is available to visit. Velos is regarded as still in commission. On 19 November 2023, strong winds and waves caused damage to Velos stern at her moorings. She was towed to the city's harbor later the same day.
Марапаттар
Шаррет Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін 13 шайқас жұлдызымен марапатталды.
Charrette received 13 battle stars for her World War II service.