Кіріспе
Джек Остин Уорнер (Тринидад және Тобаго) – Тринидад және Тобаго саясаткері, бизнесмен және бұрынғы футбол басшысы. Уорнер 2011 жылы осы лауазымдарынан шеттетіліп, кейін отставкаға кететінге дейін ФИФА вице-президенті және КОНКАКАФ президенті болды. Ол сондай-ақ Тринидад және Тобагоның Ұлттық қауіпсіздік министрі және 2007 жылдан 2015 жылға дейін елдің парламентіне сайланған мүше болды. Ол сонымен қатар Тунапуна қаласындағы кәсіби футбол клубы «Джо Публик Ф.К.»-нің иесі болды. Уорнер көптеген сыбайлас жемқорлық оқиғаларына қатысты және 2015 жылы ФИФА оны футболға қатысты барлық қызметтен өмір бойына шеттетіп, тыйым салды. Қазіргі уақытта ол АҚШ-қа экстрадициялануда, онда оған сыбайлас жемқорлық айыптары тағылған. Уорнер 1983 жылдан бері ФИФА Атқару комитетінің мүшесі, ал 1990 жылдан бастап КОНКАКАФ президенті болды. 2011 жылы ол жаңа мерзімге қайта сайланды. Уорнерге қатысты сыбайлас жемқорлық айыптаулары 1980-жылдарға дейін жетеді. 2011 жылдың 29 мамырында Уорнер мен Мохаммед бин Хаммам ФИФА Этика комитеті тарапынан оларға қатысты сыбайлас жемқорлық айыптауларын тергеудің нәтижесін күтіп, уақытша қызметтен шеттетілді. 2011 жылдың 20 маусымында ФИФА Уорнердің халықаралық футболдағы барлық лауазымдарынан отставкаға кететінін жариялады. 2013 жылдың 18 сәуірінде Солтүстік, Орталық Америка және Кариб футбол қауымдастығы (КОНКАКАФ) Уорнерге қатысты Адалдық комитетінің есебін жариялады, онда ол КОНКАКАФ пен ФИФА-ға қарсы алаяқтық жасады деген қорытындыға келді. 2015 жылы Уорнер (ФИФА-ның жылдық конгресі алдында Цюрихте тұтқындалған бірнеше басқа лауазымды тұлғалармен бірге) АҚШ-та «телефон арқылы алаяқтық, рэкет және ақшаны жылысу» қылмыстары бойынша айыпталды. Уорнерге қатысты қылмыстық іс бойынша АҚШ-қа экстрадициялау жоспарлануда. 2015 жылдың 29 қыркүйегінде Ханс Йоахим Эккерт төрағалық еткен Этика комитетінің төрелік органы оны ұлттық және халықаралық деңгейде футболға қатысты кез келген қызметтен өмір бойына шеттету туралы шешім қабылдады.
Jack Austin Warner (born Austin Warner; 26 January 1943) is a Trinidadian and Tobagonian politician, businessman, and former football executive. Warner was Vice President of FIFA and President of CONCACAF until his suspension and eventual resignation from these roles in 2011. He is also the former Minister of National Security of Trinidad and Tobago and was an elected member of the country's parliament from 2007 to 2015. He was also the owner of Joe Public F. C., a professional football club in Tunapuna, Trinidad and Tobago. Warner has been implicated in numerous corruption scandals and was banned for life from football related activities by FIFA in 2015. He currently faces extradition to the United States to face corruption charges. Warner had been a member of the FIFA Executive Committee since 1983 and CONCACAF President since 1990. He was re elected for a new term in 2011. Warner was implicated in numerous corruption allegations dating back to the 1980s. On 29 May 2011, Warner and Mohammed bin Hammam were provisionally suspended by the FIFA Ethics Committee pending the outcome of the investigation of corruption allegations against them. On 20 June 2011, FIFA announced Warner's resignation from all his positions in international football. On 18 April 2013, The Confederation of North, Central American and Caribbean Association Football (CONCACAF) published its Integrity Committee report into Warner, concluding that he had committed fraud against CONCACAF and FIFA. In 2015, Warner (along with several other FIFA officials who were arrested in Zurich before the annual FIFA Congress) was charged in the United States with "wire fraud, racketeering, and money laundering." Warner is facing extradition to the United States for criminal prosecution. On 29 September 2015, the adjudicatory chamber of the Ethics Committee, chaired by Hans Joachim Eckert, decided to ban him from taking part in any kind of football related activity at national and international level for life.
Ерте өмір
Уорнер 1943 жылғы 26 қаңтарда Тринидадтың оңтүстігіндегі Рио-Кларо қаласында дүниеге келген. Ол үш бауыры мен үш қарындасының бірі, олардың анасы Стелла көбінесе жалғыз өзі тәрбиелеген. Тринидад Клей Продуктс компаниясынан стипендия алғаннан кейін, ол 1958 жылы Чагуанастағы Презентация колледжіне айналған Сент-Филип және Сент-Джеймс колледжіне оқуға түсті. Уорнердің айтуынша, Сент-Филип және Сент-Джеймс колледжіндегі математика пәнінің мұғалімі оны "есек" деп атаған, ал сыныптастары оны "Джек" деп лақап қойған. Мұғалімдер даярлау колледжін бітіргеннен кейін ол Вест-Индия университетінің (Сент-Огастин) бакалавр дәрежесін алды, содан кейін сол институттан халықаралық қатынастар саласы бойынша диплом алды. 1971 жылы Уорнер Солтүстік-Шығыс колледжінде мұғалім болып жұмыс істеді, сонымен қатар 1973 жылға дейін UWI-де жартылай штаттан социология пәнінен дәріс берді. 1972 жылдан 1993 жылға дейін ол политехникалық институтта тарих пәнінен дәріс оқыды.
Футбол әкімшісі
1966 жылы Уорнер Орталық футбол қауымдастығының бас хатшысы болды, ал 1971 жылдан 1973 жылға дейін Орталық Сент-Джордж футбол қауымдастығының бас хатшысы қызметін атқарды. Уорнер мен жаңа КОНКАКАФ бас хатшысы Чак Блейзер жылдық кірісі 140 000 АҚШ долларын құрайтын ұйымды басқаруға келді. 1997 жылы Уорнер ФИФА вице-президенті болып тағайындалды. Джек Уорнер – 1996 жылы Тринидад пен Тобагоның әлем чемпионатына іріктеуден кейін құрылған «Джо Публик» футбол клубының төрағасы. Уорнер сондай-ақ Тринидад пен Тобагоның кәсіби футбол лигасының (PFL) құрылуына көмектесті, ол сол кезде Кариб теңізіндегі алғашқы кәсіби футбол лигасы болды, бірақ кейін TT Pro League оны алмастырды. 1998 жылы Уорнер Сент-Огастин қаласындағы «Scarlet Ibis» қонақүйін 6 миллион TT$ құнына сатып алып, оны жөндеп, «Emerald Apartments and Plaza» деп атады. Уорнердің ұлы Дэрил басқаратын «Emerald Apartments and Plaza» жергілікті футбол жарыстарын, соның ішінде 2010 жылғы Шығыс футбол қауымдастығының «Emerald Apartments & Plaza» кубогын демеушілік етті. Уорнер сонымен қатар «Kantac Plaza» иесі. Оның Тринидад пен Тобагода TTFF және КОНКАКАФ пайдаланатын кеңселерге қоса, жылжымайтын мүліктері де болды. КОНКАКАФ Уорнерге жыл сайын «шамамен үштен бір миллион доллар» жалдау ақысы төлейді. Уорнер Коста-Рика мен АҚШ-та да бизнес мүдделері бар екенін айтады. Оның инвестициялары «ФИФА-дан алған жалақысы мен жәрдемақысы» есебінен қаржыландырылғанын мәлімдеді. Тринидад пен Тобаго футболшылар қауымдастығының уақытша президенті Шака Хислоп Уорнерге «Сіз осы мәселеде үнемі жақпарушылық танытып, өз пікіріңізді білдіресіз» деп жауап берді. 2010 жылы Хислоп «Джек Уорнер TTFA-ның ресми емес мүшесі болғанымен, барлық шешімді қабылдайды: қанша бонус төлеу керек, кім дұрыс жаттықтырушыны таңдау керек» деп қосты. Тринидад пен Тобаго үкіметі Федерацияның Германиядағы турнирге қатысқандығы үшін 173 миллионнан астам TT$ алғанын хабарлады. TTFF бонустық дауды Ұлыбританияның спорттық дауларды шешу жөніндегі комиссиясында қарауды ұсынды, оған ойыншылар келісті. Төреші Иан Милл бұл істі тыңдап, Уорнердің «TTFA-ның қаржылық операцияларды жүргізуге өкілеттігі бар» деген шешім шығарды және футболшылар ФИФА әлем чемпионатына қатысу ақшасының 50 пайызын, Тринидад пен Тобагоның іріктеу кезеңінен түскен коммерциялық табысын, сондай-ақ әлем чемпионатына дайындық матчтарынан түскен таза табыстың жартысын алуға құқылы екенін айтты. Ойыншылардың адвокаты Майкл Таунли «Қазіргі уақытта ойыншылар бір цент те алған жоқ» деді және TTFF төрелік органдағы төлемдерді төлемегенін мәлімдеді.
Англияның әлем чемпионатына қатысуға өтініші
Уорнер 2007 жылы BBC-ге берген сұхбатында Англияның 2018 жылғы ФИФА әлем чемпионатын өткізу мүмкіндігі туралы тағы да дау тудырды. Ол "Англия осы спортты ойлап тапқан, бірақ әлем футболына ешқандай әсер етпеген" деді, әлем кубогын жеңіп алған жеті елдің бірі болғанына қарамастан. Ол сондай-ақ, "Еуропа үшін Англия – тікенектей" және "Еуропада ешкім Англияны ұнатпайды" деді. Бұдан әрі, Уорнер егер әлем чемпионаты Еуропада өткізілсе, оны Италияда, Испанияда немесе Францияда (соңғы рет 1990, 1982 және 1998 жылдары жарысты өткізген елдер) өткізуді ұсынды. Ол "турнирді өзінің аймағына әкелу үшін күресемін" деді. Бірақ 2008 жылдың 14 ақпанында Уорнер бұл ұстанымынан бас тартты. Англия футбол қауымдастығы Уорнер кешірім сұраса, Тринидад пен Тобагоға барып, Тринидад пен Тобаго ұлттық футбол құрамасымен жолдастық матч өткізуге келісті. Уорнер былай деді: "Уақыт келді. Рас, олар осы спортты ойлап тапты. Соңғы рет олар 42 жыл бұрын әлем чемпионатын өткізді. Бұл шамамен екі-үш буынға тең. Англияда өз жерінде әлем чемпионатын көрмеген адамдар бар". Уорнер Англияны таңдау Еуропа құрлығында көпке ұнамайтынын айтты. 2018 және 2022 жылғы ФИФА әлем чемпионатын өткізу үшін өткен іріктеу кезеңінде Уорнер ағылшын үміткерін үнемі қолдады және 2010 жылдың желтоқсанындағы жеребе тастауда Англияның пайдасына дауыс беретініне уәде берді. Уорнер Дэвид Бекхэм арқылы Англия командасына жүгініп, КОНКАКАФ-қа қатысты уәделердің орнына Ресейге дауыс беруді кейінге қалдыруды ұсынды. Ресей 2018 жылғы ФИФА әлем чемпионатын өткізу құқығын жеңіп алды және Уорнер Ресейдің үміткеріне дауыс берді деп хабарланды.
Дуайт Йорк
2008 жылдың қыркүйегінде Сандерленд ойыншысы Дуайт Йорк Тринидад және Тобаго ұлттық футбол құрамасынан қанағаттанбағаннан кейін Уорнер клубты және бас жаттықтырушы Рой Кинге сынға алды. Баспасөзге сіңіп кеткен хатында Уорнер Киннің "кішкентай елдерге" деген құрметсіздік танытқанын және "жаман мінезді" екенін айыптады. Кин бұл айыптауды жоққа шығарып, Уорнерді "әжуақ" және "адамгершіліктен шеткен" деп атады, сондай-ақ Йорк халықаралық футболдан зейнеткерлікке шыққанын мәлімдеді.
Маягуэз 2010 жыл
Уорнер соңғы сәтте CONCACAF-тың Маягуэз 2010 ойындарындағы футбол жарыстарына қолдауын біржақты түрде кері қайтарып алды, турнир нысандарының шамамен халықаралық турнирді өткізуге қажетті "ең төменгі талаптарға" сай еместігін мәлімдеді. Ол қатысқан елдерге санкция салумен қорқытты. Санкциялардың арасында CONCACAF аккредитациясынан айыру және экономикалық көмекті тоқтату сияқты шаралар қарастырылды.
Сыбайлас жемқорлық туралы айыптаулар
Уорнер өзінің лауазымын қаржылай пайда табу үшін қайталап пайдаланғандығы үшін сыбайлас жемқорлыққа айыпталды. ФИФА-ның этика комитеті билеттерге қатысты мәмілелерді сынап, Уорнер өзінің жеке мүддесі үшін лауазымын теріс пайдаланғанын және өз бизнес мүдделерін жарияламағанын анықтады. Уорнер Симпаулмен барлық туыстық байланыстарын үзуге келісті. Алайда, оның ұлы Дарьян 2006 жылғы әлем чемпионаты бойында Симпаулдың директоры қызметін атқарды, ал оның жеке көмекшісі Симпаулдың компания хатшысы болып қалды. ФИФА тергеу бастап, аудиторлық компания Ernst & Young-ге тергеу жүргізуді тапсырды. 2006 жылдың наурызында ФИФА-ға ұсынылған есепте E&Y компаниясы Уорнердің отбасы 2006 жылғы әлем чемпионатының билеттерін қайта сатудан кем дегенде 1 миллион доллар пайда тапқанын, бұл билеттерді Уорнер TTFA атынан тікелей тапсырыс берген немесе сатқан еді деп есептеді. ФИФА-ның атқару комитетінің хаттамаларында ФИФА-ның 5-бабын бұзғаны үшін кінәлі деп танылып, күтілетін пайдаға тең 1 миллион доллар айыппұл салынғаны көрсетілген. ФИФА-ның көптеген ескертулеріне қарамастан, тек 250 000 доллар төленді. "ФИФАның жасырын сырлары" бағдарламасының жүргізушісі Эндрю Дженнингс 2010 жылдың қараша айындағы "BBC Panorama" бағдарламасында, Уорнер мен оның әріптестері 2018 және 2022 жылғы әлем чемпионаттарының өткізілу орнын шешкен аптада осы айыптауларды қайталады.
Жеке төлемдерді сұрау
Шотландия футбол ассоциациясының президенті Джон Макбет Уорнердің TTFF-ге тиіс ақшаны Уорнердің жеке шотына жіберуді сұрағанын мәлімдеді. Макбеттің сөзіне қарағанда, Тринидад және Тобаго 2004 жылғы 30 мамырда Эдинбургтегі «Истер Роудта» Шотландиямен өткізген достық матчтан кейін Уорнер матч үшін төлемді өзінің атына жазуды сұрады. Макбет Уорнерге «біз олай жасамаймыз» деп жауап берді және Уорнердің TTFF-ке тиіс ақшаны алу үшін матчтан кейін Шотландия футбол ассоциациясының басқа да өкілдеріне жүгінгенін атап өтті.
2018 жылғы әлем чемпионатына қатысуға өтінім
2011 жылдың 10 мамырында Англия футбол қауымдастығының бұрынғы төрағасы Лорд Трисман Уорнерді және тағы бірнеше адамды Англияның 2018 жылғы әлем чемпионатына қатысуы үшін дауыс беру үшін сыйақы сұраған деп айыптады. Уорнер Тринидадта білім беру орталығын салуға 2,5 миллион фунт стерлинг сұраған көрінеді. Кездесуге қатысқан Премьер-лига төрағасы сэр Дейв Ричардс дауыс үшін ақша алу ниеті болғанын растады, бірақ бұл тура айтылмаған. Дегенмен, Уорнер бұл айыптауларды "мағынасыз нәрсе" деп сипаттады. 2011 жылдың 26 мамырында BBC Уорнердің Англия футбол қауымдастығына Хаитидегі әлем чемпионатының телеарналық құқықтарын сатып алу үшін қаржы сұраған электрондық хатын жариялады. Аталған мақалада ФИФА Хаитиге осы жарысқа телеарналық құқықтар берілмегенін жоққа шығарғаны да айтылған. Бұл электрондық хат Лорд Трисманның (Англияның 2018 жылғы әлем чемпионатына қатысуына ресми түрде жетекшілік еткен) қосымша айыптауын растайды, онда Уорнер ағылшындардан ақшаны (қайта) өзінің жеке шотына жіберуді сұрады, осылайша ол құқықтарды сатып алып, Гаити халқына гуманитарлық көмек көрсетуі мүмкін. Қарсылықта, Англия командасы оның қолдауын күте алатын еді. Осы жағдайда Уорнер сұраған жалпы сома шамамен 1,6 миллион долларды құрады. Уорнер 1998 жылғы ФИФА әлем чемпионатының құқығын бір долларға сатып алғанын мәлімдеді. ФИФА сондай-ақ Уорнердің зейнетақысын тоқтатты. Кейінірек Уорнер бұл айыптаулар құпия келісім екенін айтып, "Мен ешкімге жауап беруге тиіс емеспін. Кімде-кім айыптау жасағысы келсе, жасасын. Сіздер, объективті БАҚ өкілдері ретінде, өзіңізге сұрақ қойыңыз: 'Неліктен қазір?' және 'Неліктен?' деген сұрақтарға жауап алғаннан кейін, барлық байланысты нүктелерді қосып қараңыз" деді.
2015 жылы сыбайлас жемқорлықпен айыпталған
2015 жылдың мамыр айында Уорнерге АҚШ Әділет департаменті айып тағып, оған және басқа да ФИФА шенеуніктеріне қатысты тұтқындау ордері шығарылды. Уорнер мен басқалары "телефон арқылы алаяқтық, рэкет және ақша жылыну" қылмыстарына айыпталды, олардың АҚШ-қа экстрадициялануы күтілуде. Келесі аптада ол 2010 жылғы Тринидад және Тобагодағы жалпы сайлау қорытындысының ФИФА қаржысымен және өзімен байланысты құжаттары бар екенін жариялады. Уорнер бұл мәлімдемені ұлттық телеарнадағы саяси хабарлама арқылы жасап, өміріне қауіп төніп тұрғанын, құжаттарды адвокаттарына тапсырғанын және "Елді құртуға тырысатын адамдар үшін енді құпия сақтамаймын" деді. 2015 жылдың шілдесінде АҚШ Уорнерді экстрадициялауды ресми сұрағаннан кейін, ол күшті заңгерлер тобының өкілі ретінде процедураға шағымданды. Екі жылдан астам уақыт қарастырылғаннан кейін, 2017 жылдың 28 қыркүйегінде Жоғарғы сот судьясы Джеймс Абуд шағымды қабылдамады, экстрадиция процесін жалғастыруға рұқсат берді, сонымен қатар Уорнер мен оның заңгерлер тобына шешімге шағымдану үшін 28 күн берді. 2017 жылдың 2 қарашасында Уорнердің адвокаттары шағымдама берді. 2018 жылдың 2 наурызында апелляциялық сот судьясы Марк Мохаммед Уорнерге Абудтың шешіміне шағымдануға рұқсат берді, ол 2018 жылдың қарашасында қаралуы тиіс болды – бұл, тиімді түрде, тыңдаудан кейін белгілі бір уақытқа дейін кез келген экстрадицияны кейінге шегерді. 2019 жылдың маусым айының ортасында үш судьядан тұратын апелляциялық сот Уорнердің оған қатысты бұйрық Тринидад және Тобагоның экстрадиция заңнамасына қайшы келеді деген талабын қабылдамады. Алайда, сот оған экстрадиция процесін бастауға дейін 21 күндік мерзім берді, ол тікелей сот кеңесінің сот комитетіне шағымдануға құқылы. Сол жылдың шілдесінде АҚШ соты Уорнерге қарсы КОНКАКАФ-тың азаматтық ісі бойынша жартылай шешім шығарды, өйткені Уорнер сотқа келмеді, ол КОНКАКАФ-тан алған 79 миллион АҚШ долларын қайтаруға міндеттелді. 2020 жылдың сәуірінде жарияланбаған айыптамада қосымша ақпараттар ашылды, онда Уорнер "2018 жылғы футбол чемпионатын өткізуге Ресейге дауыс беру үшін екі оннан астам жекелеген банктік трансферттер арқылы 5 миллион доллар алған" деп айыпталды. Банктік трансферттер Кипр, Ангилья және Британдық Виргин аралдарындағы 10 түрлі компаниядан жіберілді, содан кейін АҚШ-тағы корреспонденттік банк шоттары арқылы өтті.
Саяси мансап
2007 жылдың қазан айында Уорнер Біріккен Ұлттық Конгресс Альянсының төрағасы және бірлескен жетекшісі болып сайланды. Олар 41 орынның 15-ін жеңіп, Уорнер Шагуанас-Вест округінен парламент депутаты болып сайланды. Патрик Мэннингтің 2007 жылғы сайлауда жеңіске жеткен PNM үкіметі өкілеттік мерзімінің үш жылына толмай, жаңа сайлауды жариялады. Уорнердің UNC партиясы төрт басқа партиямен коалиция құрып, 2010 жылғы 24 мамырда өткен сайлауда парламенттегі 41 орынның 29-ын жеңіп алды. Уорнер Шагуанас-Вест округінен қайта сайланды, ол ең көп ұлттық дауыс жинаған депутат атанды. Ол Тринидадтың бұрынғы үкіметін «барған сайын жемқор болып бара жатқан үкімет» деп сипаттап, жазалау шарасы ретінде асылуды қайта енгізуге уәде берді. Уорнер: «295 адам өлім жазасын күтіп отырғанда, ешкім заңды қолдануға тырыспаса, бұл түсініксіз жағдай». 2010 жылғы сайлаудан кейін Уорнер премьер-министр Камала Персад-Биссесардың үкіметінде Ұлттық қауіпсіздік министрі болып тағайындалды. Оппозиция жетекшісі Кит Роули Интегритет комиссиясына хат жолдап, Уорнердің ФИФА вице-президенті және Тринидад пен Тобагоның Ұлттық қауіпсіздік министрі болу мүмкіндігіне күмән білдірді. Үкіметтік кеңесшілер Уорнердің заң бұзбағанын, ал Бас прокурор Ананд Рамлоган Уорнердің ФИФА-дан жалақы алмағанын, Тринидадтың Уорнердің тағайындалуынан пайда тапқанын және оның екі лауазымының қақтығысқа түсуінің екіталай екенін мәлімдеді. 2011 жылғы CFU дауына қатысқан істе Уорнердің кінәсіздігін ескере отырып, ФИФА оған футболға қатысты қызметтен шеттелуге рұқсат берді, бірақ осы іске қатысты бейнетаспа жарияланды. Премьер-министр Камала Персад-Биссесар осы бейнетаспаны Тринидад пен Тобагоның Бас прокурорына жіберді, бірақ Уорнерді қолдаған жоқ немесе айыптаған жоқ. Уорнер 2013 жылдың 21 сәуірінде Ұлттық қауіпсіздік министрі қызметінен кетіп, оның орнына Эммануэль Джордж тағайындалды. Уорнер 2013 жылдың 22 сәуірінде Біріккен Ұлттық Конгресс төрағасы қызметінен кетті, ал төрт күннен кейін Шагуанас-Вест округінен парламент депутаты қызметінен кетіп, оның сайлау округінде қосымша сайлау өтуіне себеп болды. Уорнер кейіннен жаңа саяси партия – Тәуелсіз либералдық партияны (ТЛП) құрып, 29 шілдеде Шагуанас-Вест округінен өткен қосымша сайлауда жеңіске жетті. Уорнер 2015 жылғы 7 қыркүйекте Тринидад пен Тобагода өткен жалпы сайлауда Чагуанас шығыс сайлау округінен үміткер болды. Ол 771 дауыс (4,30%) жинап, сайлауда жеңіске жете алмады. Ұзаққа созылған саяси жанжалдан кейін Суруджраттан Рамбачан Уорнерге қарсы қорлау үшін сотқа шағымданып, талап қойды. 2016 жылдың шілдесінде Уорнер 375 000 TT$ төлем жасауға келісті. 2020 жылдың шілдесінде Джек Уорнер 2020 жылғы Тринидад пен Тобагоның жалпы сайлауында Лопинот/Бон Эйр Вест сайлау округінен парламент депутаты болуға кандидаттығын жариялады. Ол орынды жеңе алмады. 2023 жылдың шілдесінде Джек Уорнер 2023 жылғы Тринидадтың жергілікті сайлауы алдында Тәуелсіз либералдық партияны (ТЛП) таратып, оны Біріккен Ұлттық Конгресске (БҰК) қосу үшін таратуға ниеттенгенін мәлімдеді.