Кіріспе

Британдық тарихшы, сол аттас ирландиялық крикетші.

Джон Кроуфурд (13 тамыз 1783 – 11 мамыр 1868) – шотланд дәрігері, колониялық әкімші, дипломат және автор, Сингапурдың екінші және соңғы резиденты қызметін атқарды.

Ерте өмір

Шотландияның Аргилл аймағындағы Ислей аралында, дәрігер Сэмюэл Кроуфурд пен Маргарет Кэмпбеллдің ұлы болып дүниеге келді; Боумордағы мектепте білім алды. Ол әкесінің жолын жалғап медицинаны оқыды және 1803 жылы, 20 жасында Эдинбург университетінде медицина курсын аяқтады. 1803 жылдан 1808 жылға дейін Барон Лейк жорықтарында қызмет етті.

Шығыс Үндістандағы

1808 жылы Кроуфурд Пенангқа жіберілді, онда ол малай тілі мен мәдениетін зерттеуге кірісті. 1812 жылдың маусым айында Сұлтан сарайы – Ньягоякарта Хадынинграт Кратоны британдық әскерлермен қоршауға алынып, басып алынды. Резидент ретінде Кроуфурд яван тілін де зерттеді, сондай-ақ явандық аристократтар мен ғалымдармен жеке қарым-қатынас орнатты. Оған яван музыкасы үлкен әсер етті. Кроуфурд Бали және Селебес (қазіргі Сулавеси) аралдарына дипломатиялық миссиямен жіберілді. Оның жергілікті мәдениет туралы білімі Раффлстың Явадағы үкіметін қолдады. Дегенмен, Раффлс Шерибон резиденциясында жер реформасын енгізгісі келді. Үндістандағы және заминдаридегі тәжірибесіне сүйене отырып, Кроуфурд салық жинаудың "ауылдық жүйесін" қолдады. Ол Раффлстың Яваға жеке (риотвари) шаруалар жүйесін енгізу әрекеттеріне қарсы болды.

Дипломат

1816 жылы Ява голландиялықтарға қайтарылды, ал Кроуфурд сол жылы Англияға оралды, көп ұзамай Корольдік қоғамның мүшесі атанды және жазумен айналыса бастады. Бірнеше жыл өткен соң ол Оңтүстік-Шығыс Азияға дипломат ретінде қайта шақырылды, бірақ оның миссиялары айқын табысқа жетпеді.

Сиам, Кочин Қытайға миссия

1821 жылы Үндістанның сол кездегі генерал-губернаторы лорд Гастингс Кроуфурдты Сиам (қазіргі Тайланд) және Кочинчина (қазіргі Вьетнам) елдеріне жіберді. Лорд Гастингс ең бастысы Сиамның солтүстік Малай штаттарына қатысты саясатын, ал Кочинчинаның Азиядағы француз күштеріне қарсы күресіне қатысты саясатын жақсырақ білуге қызығушылық танытты. Кроуфурд Горац Хейман Уилсонның буддизм туралы жазбаларымен саяхаттады, сол кезде буддизм осылай түсінілген. Индия армиясының капитаны, шебер астроном, геодезист және геолог Денджерфилд көмекші болып қызмет етті; лейтенант Рутерфорд отыз сепойға қолбасшылық етті; белгілі табиғат зерттеушісі Джордж Финлейсон медициналық офицер болды. Миссис Кроуфурд миссияға бірге ілесіп келді. 21 қараша 1821 жылы миссия Джон Адам кемесімен Хьюгли өзенінің күрделі және қиын навигациясына шықты, Калькуттадан ашық теңізге дейін 140 мильді (225 км) жүзуге жеті күн кетті. Кроуфурд бу кемесінің көмегімен кемелерді екі күнде қиындықсыз сүйреуге болатынын жазады, содан кейін төменгі жазбада: «Бұл жол жазылғаннан кейін үш жыл өткен соң Үндістанда қолданылған алғашқы бу кемесі салынды» деп қосты.

Джон Адам 1767 жылы Аюттая құлдырағаннан кейін Сиамның қайта жандануынан бергі Сиамға жасалған алғашқы ресми сапармен жол тартты. Кроуфурд жақын арада король Рама II сарайының 1809-1812 жылдардағы Бірма-Сиам соғысының салдарынан әлі де күресіп жатқанын анықтады. 8 желтоқсан 1821 жылы Папра боғазының (қазіргі Пак Прах боғазы Таланг ауданының солтүстігінде) жанында Кроуфурд балықшыларды «мұңғыл күйде, үнемі сенімсіздік пен қауіпсіздіксіздікке толы» күйде табады, себебі Бірма мен Сиам арасындағы аумақтық даулар бар еді. 11 желтоқсан күні Малакка бұғазынан өтіп, Пенанг аралына жеткеннен кейін, Пенанг және Кведа елді мекендері (қазіргі Кедах сұлтандығы, 1136 жылы құрылған, бірақ содан кейін Сиамның қарастырылатын мемлекеті) қорқынышпен толғанын көрді. Кведаның сұлтаны Ахмад Таджуддин Халим Шах II, Лигор сұлтанынан (қазіргі Нахон Си Таммарат) Уэльс принці аралында (қазіргі Пенанг) пана табуға құқық сұрап қашып кетті. Британдықтардың аралға құқығы Еуропалық феодалдық заңдарға сәйкес, жалға беру ақысын төлеуге негізделген, және Кроуфурд сиамдықтар оған қарсы шығуы мүмкін деп қорқады. Кроуфурдтың 1 сәуір 1822 жылғы күнделігінде сиамдықтардың қару-жарақ сатып алуға ерекше қызығушылық танытқаны айтылады. Осы мәселе бойынша Прах Клангпен (Прайуравонгс) өткізген шұғыл жеке кездесуде Кроуфурд тікелей сұрақ қойды, жауапта: «Егер сиамдықтар британдық ұлттың достары мен көршілерімен тату болса, біздің порттарымыздан қару-жарақ пен оқ-дәрі сатып алуға рұқсат берілер еді, бірақ басқаша емес» делінді. 19 мамырда Лао басшысы (қазіргі Лаос патшасы және жақын арада бүлікші) Кроуфурдпен кездесті, бұл Ұлыбритания үшін алғашқы дипломатиялық байланыс болды. Бұл сапар миссияның оқшаулануына қарамастан орын алды. Осыған дейін Вьетнам елшілігі келді, және шиеленіс жоғары болды. Кроуфордтың қысқаша баяндамасы Лигор және Нангклао сұлтандары сияқты сарайлық тұлғалардың мүдделеріне қарсы болғандықтан, сәттілікке жету перспективасы аз болды. Қазан айында қарым-қатынас төмендеді. Кроуфурд Сайгонға көшті, бірақ Мин Манг оны қабылдаудан бас тартты.

Сингапурдың тұрғыны

1823 жылы наурыз айында Кроуфурд Сингапурдың британдық резидені болып тағайындалды. Оған сол жердегі фабриканың шығындарын азайту туралы бұйрық берілді, бірақ ол жергілікті коммерциялық өкілдердің ұсыныстарына жауап ретінде, өзендегі құрғату жұмыстарына қаржы жұмсады. Сонымен қатар, ол 1824 жылғы 2 тамызда Шығыс Үндістан компаниясы, Жохор сұлтаны Хусейн Шах және Теменггонг арасындағы Сингапурдың мәртебесі туралы соңғы келісімге келді. Бұл келісім 1819 жылы Раффлс бастаған келіссөздердің нәтижесі болды және кейде бұл келісім Кроуфурд шарты деп аталады. Ол сондай-ақ 1824 жылғы ағылшын-голландиялық шартқа, Шығыс Индиядағы ықпал аймақтарын анықтауға қатысты. Кроуфурд Мунши Абдулламен таныс болды. Ол Франсис Джеймс Бернардтың 1824 жылғы 1 қаңтарда жарық көрген алғашқы жергілікті газеті – «Сингапур хроникасын» редакциялады және мақалалар жазды. Сингапурдағы Кроуфорд көшесі мен Кроуфорд көпірі оның құрметіне аталған. Кроуфурд сарайда Багидаудың британдық әскерлердің Аракан және Теннасеримдегі нашар жағдайына қарамастан, кешіктіріп отырғанын байқады. Патша өтемақы төлеуді кейінге қалдыру үшін тек сауда келісіміне келісті және өз миссиясын Калькуттаға жіберді. Экспедиция жөндеу жұмыстарына байланысты қайта оралу кезінде кездейсоқ түрде кешікті. Кроуфурд өзеннің сол жағалауындағы Магведен солтүстікке қарай жеті сандықта маңызды қазбаларды жинады. Лондонға оралғаннан кейін Уильям Клифт олардан мастодонттың жаңа түрін (дәлірек айтқанда, Стеголофодонды) анықтады, ал Хью Фальконер да осы коллекциямен жұмыс істеді. Қазба сүйектері мен ағаш үлгілері туралы Уильям Бакланд жазған мақалада толыққанды мәлімет берілді, бұл Кроуфурдқа Геологиялық қоғамның сыртқы хатшысы Родерик Мёрчисонмен достық қарым-қатынас орнатуға көмектесті. Сонымен қатар, 18 000 ботаникалық үлгілер жиналды, олардың көпшілігі Калькутта ботаникалық бағына жіберілді.

Кейінгі өмірі

Ұлыбританияда Кроуфурд шамамен 40 жыл бойы әртүрлі салаларда қызмет етті. Ол шығыстанушы, географ және этнолог ретінде еңбектер жазды. Парламенттік саясатқа қатысуға тырысты, бірақ нәтижеге қол жеткізбеді; еркін сауданы қолдады; және өз пікірлеріне сәйкес, отарлау жоспарларын жақтады да, қарсы да болды. Ол сонымен қатар Сингапур мен Калькуттадағы британдық саудагерлердің мүдделерін өкілдік етті.

Радикалдық партияның парламенттік кандидаты

Кроуфурд 1830 жылдары Британ Парламентіне өтуге бірнеше рет сәтсіз тырысты. Оның үгіт материалдарында барлығына бірдей сайлау құқығы мен құпия дауыс беру, еркін сауда және монополияға қарсылық, халыққа білім беру және әскери шығындарды қысқарту, прогрессивті емес салық салуға және мемлекеттік шіркеу үшін наразыларға салық салуға қарсылық, сондай-ақ Англия шіркеуінің мүлігін мемлекеттік меншікке беру туралы ұсыныстар болды. Ол Томас Эрскин Перри (оның жеңгесі) құрған, «лайықты және дұрыс» Парламент мүшелерін ілгерілетуге бағытталған Парламенттік үміткерлер қоғамына қосылды. Сонымен қатар, ол 1833 жылы Уильям Уоллис құрған Ұлттық саяси одақтан бөлініп шыққан Радикалдық клубқа мүше болды. Кроуфурд 1832 жылы Глазго, 1834 жылы Пейсли, 1835 жылы Стирлинг Бёргс және 1837 жылы Престон округтеріндегі сайлауға радикалды кандидат ретінде қатысып, жеңіліске ұшырады. Глазгода ол төртінші орынды иеленді (округтен екі депутат сайланды), ал сэр Дэниел Сэндфорд үшінші орынды алды. 1834 жылғы наурыз айында Пейслиде Сандфорд сайланды. Александрдың «Шығыс Үндістан және колониялық журналы» Стирлинг Бёргстегі жеңілісіне қатысты өкініш білдірді. 1834 жылғы 31 қаңтарда Кроуфурд Томас Перронет Томпсонды астық заңдарына қарсы науқанда қолдады. Томас Карлайл Джейн Уэльш Карлайлдың хаттарына жазған жазбаларында Кроуфурдтың 1834 жылғы 21 қарашада Чарльз Буллер ұйымдастырған Лондон тавернасындағы радикалды жиынға қатысқанын айтты; ол Джон Артур Роебактан гөрі шығармашылығымен көзге түсті, бірақ ойын ұйымдастыра алмады. 1837 жылғы жалпы сайлауда Престонда Кроуфурд екі мандатқа үш үміткердің арасында либералдық кандидатты ұсынды, өйткені консерваторлар Питер Хескет Флитвудты күмәнді деп санады және Роберт Таунли Паркерді қарсы қойды; бірақ ол үшінші орынды иеленді. Ол сондай-ақ сэр Фрэнсис Бердеттке қарсы Джон Темпл Лидердің Вестминстердегі үміткерлігін қолдады, оның сайлау комитеті төрағасының орынбасары болды (төраға – Томас Прут, ал төрағалықты сэр Рональд Крауффорд Фергюсон жүзеге асырды). Кроуфурд Джордж Гроутпен «Лидер» қонақүйінде өткен жиында сөйлесті.

Еркін саудагер

Еркін сауда саясатын өмір бойы қолдаған Кроуфурд, 1829 жылғы «Үндістандағы еркін сауда мен отарлаудың қазіргі жағдайы және болашақ перспективалары» еңбегінде Шығыс Үндістан компаниясының тәсілдеріне, әсіресе британдық кәсіпкерлерді шеттетуге және үнді мақтасын дамытудағы сәтсіздікке қарсы кеңінен айтылған пікір білдірді. Ол Жавада мақта-мата экспорттау мүмкіндіктерін көрген. 1830 жылдың наурыз айында ол Шығыс Үндістан компаниясының Қытаймен сауда монополиясы жөніндегі парламенттік комитет алдында куәлік берді. Роберт Монтгомери Мартин Кроуфурдты және Компанияның бұрынғы қызметкері Роберт Рикардстың шай монополиясының қаржылық салмағын арттырып көрсеткені үшін сынады. Кроуфурд «Қытай монополиясы зерттелді» атты памфлет шығарды. Росс Доннели Манглз 1830 жылы Рикардс пен Кроуфурдқа жолдаған жауабында Шығыс Үндістан компаниясын қорғады. 1833 жылы Компанияның жарғысы жаңарып, Қытай сауда монополиясы жойылды. Кроуфурдтың Калькуттадағы мүдделер үшін парламенттік агент ретіндегі қызметіне (жылына 1500 фунт стерлинг) жалақы төленді; оның ақпараттық жұмысына басқа автор жазған Эдинбург Ревью мақаласы үшін фактілер де кірді.

Австралияны отарлау

Эдвард Гиббон Уэйкфилдтің «Оңтүстік Австралияның жаңа британдық провинциясы» және одан кейінгі «Вестминстерлік шолудағы» жазбаларын қарастырып, Кроуфурд жүйелі отарлауға қарсы пікір білдірді. Ол жердің мол болуы және жеке кәсіпкерлік қажетті элементтер екенін санайтын. Оңтүстік Австралия жер компаниясын құрған Роберт Торренс «Оңтүстік Австралияның отарлануы» (1835) еңбегінде «Вестминстерлік шолудың» ұстанымына жауап берді. Кітаптың бірінші бөлімі – Кроуфурдқа жазылған хат. 1843 жылы Кроуфурд Австралияның солтүстік жағалауындағы Порт-Эссингтонға қатысты Колониялық кеңсеге оның климатының тұруға жарамсыз екенін куәландырды. Ол 1858 жылы Виктория өзені бойындағы елді мекендер туралы пікірсайыста, сэр Джордж Эверест ұсынғандай, бұл мәселеге қайта оралды. Ол, әдетте, сэр Родерик Мёрчисонның Австралияны еуропалықтардың отарлауын, әсіресе солтүстік жағалауға қатысты қолдауына қарсы болды.

Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияның лоббисі

1827 жылы мөртаңба туралы заң қабылданғанда, бұл Үндістандағы барлық ресми құжаттар мөртаңба салығын төлеуге тиіс екенін білдірді (газеттер мен заңдық құжаттарды қоса), Кроуфурд Калькуттадағы британдық саудагерлер тобының Лондондық өкілі ретінде жұмысқа алынды. Бұл заңға қарсы күресте Кроуфурд Джозеф Хьюмді тартты және өз мақсаты үшін газеттерде жарияланым жасады, соның ішінде «The Examiner» газетінде Америкадан алынған мысалдар келтірілді. Ол сонымен қатар Шығыс Үндістан компаниясының монополиясын және еуропалық отарлауды тоқтатуды жақтаған памфлеттер жазды. Бұл әрекеттер 1828-1829 жылдары өтті; 1830 жылы Кроуфурд тікелей Уильям Хаскиссонға жүгінді. Оның лоббилеуі жоғарыда айтылған еркін сауда мәселесімен байланысты жалғасты. «Индиядағы салық жүйесін зерттеу», «Индияның ішкі жағдайы туралы хаттар», газет мөртаңба салығына және «Білімге салық» (1836) атты қағазға салық салуға қарсы шабуыл жасаған жұмыстар осыған қатысты туындылар. 1855 жылы Кроуфурд делегациямен бірге Шығыс Үндістан компаниясының Бақылау кеңесіне барды, ол Стрейтс долларын тәуелсіз валюта ретінде таныту үшін өкілдік етті. Кроуфурд Парламенттің екі палатасында лоббилеу жұмыстарын жүргізді, Джордж Кеппел, Альбемарлдің 6-шы графы Лордтар палатасына петиция ұсынуға көмектесті, ал Уильям Эварт Гладстон мәселені Халық палатасына көтерді. Келтірілген аргументтердің бірі – доллар ондық валюта болса, саудагерлер қолданатын рупия, және 1835 жылдан бері Шығыс Үндістан компаниясының аумағында қолданылатын заңды төлем құралы ондық емес еді. 1856 жылы Үндістанда таңқа басқан және шығарылған монеталардың мәртебесін өзгертуге бағытталған заң жобасы қабылданбады. 1868 жылы Кроуфурд Джеймс Гатри және Уильям Патерсонмен бірге колонияның мүдделерін қорғау үшін «Малакка түралы қауымдастық» құрды. Кроуфурд оның алғашқы президенті болды.

Соңғы жылдар

1861 жылы Этнологиялық қоғамның президенті болып сайланды. Ол 1868 жылдың 11 мамырында 85 жасында Лондондағы Оңтүстік Кенсингтондағы Элвастон Плейс үйінде қайтыс болды. Джордж Беннетттің папуа халықтары туралы "бірнеше мысалдан жасалған асығыс жалпылама пікірлер" деген пікірі Кроуфурдқа арналған деп саналады. Оның 1822 жылғы "Чампа малайлары" атты еңбегінде чам тілінің сөздігі бар.

Тарихшы

Джейн Рендаллдың «Шотландиялық ориентализм» тұжырымдамасына сәйкес, Кроуфурд екінші буын тарихшысы. Оның үш томдық «Индия архипелагының тарихы» (1820) – оның маңызды еңбегі болды. Кроуфурд Еуропа елдерінің өзі қамтыған Азия аймағында жасаған көптеген әрекеттерін сынады. «An Historical and Descriptive Account of China» (1836) – Хью Мюррей, Питер Гордон, Томас Линн, Уильям Уоллес және Гилберт Томас Бернеттпен бірлесіп жазылған, Эдинбург кабинет кітапханасынан шыққан үш томдық еңбек.

Экономист

Кроуфурд өз заманының Үндістан экономикасының қалыпты дамуына кедері келтіретін жағдайлар туралы қатаң пікір білдірді. Ол мұны Еуропамен салыстырғанда Үндістанның қаржы институттарының нашарлығымен байланыстырды. Оның ойлары анонимді түрде жарық көрген «Британдық Үндістанның коммерциялық ресурстары және ақша-несие және сауда жүйесінің эскизі» (1837) атты памфлетте жазылған, қазір оған жатқызылады. Роберт Монтгомери Мартин сияқты, ол да Үндістанды негізінен шикізат көзі ретінде қарастырды және осы бағытқа баса назар аудара отырып, инвестиция жасауды қолдады. Ол қолданыстағы Калькутта агенттіктерін қатаң сынады, Үндістанда вексельдік операциялардың (bill broking) болмауын атап өтті және айырбастау банкін құруды ұсынды. Оның ауыл шаруашылығы басымдық құрған экономиканың сөзсіз абсолюттік билікке әкелетіні туралы пікірін Сэмюэл Тейлор Кольридж «Шіркеу мен мемлекеттің конституциясы туралы» еңбегінде келтірген.

Этнолог

Кроуфурд жарты ғасыр бойы этнологиялық сипаттағы еңбектер жазғанмен, ол жазуды бастаған кезде "этнология" термині тіпті ойлап табылмайтын еді. Оның 1860 жылдардағы соңғы, көп көлемді жұмыстарына назар аударылды, ол сол кезде көп сынға ұшырады және 21-ғасырда да жан-жақты зерттелді, бұл төменде егжей-тегжейлі сипатталған.

Полигенді

Кроуфурд адам топтарының көптеген бастауларына негізделген полигендік көзқарастарды ұстанды; және сэр Джон Боурингтің айтуынша, осы көзқарастары оған "қырық Адамның ойлап табушысы" деген лақап ат әкелді. Чарльз Дарвиннің "Адамның тегі" еңбегінде Кроуфурд 60 нәсілге сенгені айтылады. Ол бұл пікірлерін Лондон этнологиялық қоғамында (ESL) білдірді, ол адамзаттың біртұтас шығу тегіне сенуші моногендіктердің дәстүрлі ошағы еді, және ол 1861 жылы осы қоғамның президенті болып сайланды. Кроуфурд түрлі нәсілдерді Құдайдың белгілі бір аймақтардағы жеке жаратылыстары деп санады, сондай-ақ тілдердің жеке бастаулары болғанына және тіпті олардың әртүрлі түрлер екеніне сенді. ESL-дің Роберт Гордон Латаммен бірге ол Макс Мюллердің түпкі арий нәсілі туралы идеяларына да қарсы күресті.

1860 жылдардағы құжаттар

Кроуфурд 1861 жылы "Трансакшнс оф ЭСЛ" журналында "Адамның ерте өркениетіне ықпал ететін, тежеуге түсіретін және кедергі келтіретін жағдайлар туралы" атты мақала жазды, онда ол Азия ғылымы мен технологиясындағы кемшіліктерді дәлелдеді. "Цивилизация прогресінің куәсі ретінде сандар" (1863) еңбегінде ол халықтың әлеуметтік жағдайы тіліндегі сандық сөздермен байланысты екенін айтты. Кроуфурд үй жануарларын метафора ретінде жиі пайдаланды. Оның қара нәсілділерге қатысты нәсілшіл көзқарастары 1865 жылы Бирмингемде өткен Британ қауымдастығының мәжілісінде қысымға ұшырады. Кроуфурдтың 1866 жылғы 13 ақпанда оқыған "Еуропалық және Азиялық нәсілдердің физикалық және рухани ерекшеліктері туралы" мақаласында еуропалықтардың басымдығы жарияланды. Ол еуропалықтардың әскери басымдығын дәлел ретінде ерекше атап көрсетті. Оның бұл тезисі бірнеше аптадан кейін Қоғам отырысында Дадабхай Наороджи тарапынан тікелей жоққа шығарылды.

Кроуфурдтың нәсілдік көзқарастарын талдау

Соңғы талдаулар Кроуфурдтың нәсіл туралы жазбаларындағы мақсатын және оның жас әрі әлі қалыптасып келе жатқан сала мен ғылымда маңызды тұлға болған кезеңін түсіндіруге тырысты. Эллингсон Кроуфурдтың асыл жабайы туралы идеяны нәсілдік идеологияны қолдау үшін пайдаланғанын көрсетеді. Троспер Эллингсонның талдауын одан әрі дамытып, Кроуфурдтың примитивтік мәдениет идеясын саналы түрде бұрмалағанын, риторикалық тұрғыдан күрделі «салам адам» қателігін қолданғанын айтады. Бұл Жан Жак Руссоның беймәлім, бірақ сәйкессіздік тудыру мақсатымен енгізілген тұлғасы арқылы жүзеге асты. Кроуфурд Дарвиннің адам эволюциясы теориясын сынауға көп күш жұмсады; адам нәсілдерінің ортақ ата-бабалары болмағанына сенетін полигенізмнің жақтаушысы ретінде, Кроуфурд Дарвиннің идеяларының ерте және белгілі сыншысы болды. Өмірінің соңында, 1868 жылы, Кроуфурд сэр Джон Любокқа қарсы «жоғалған буын» туралы аргумент келтірді, Эллингсон мұны Дарвиншіл көзқарастың дұрыс емес бейнеленуі деп сипаттайды, ол адамның алдындағы түрі әлі де болуы керек деген ойға негізделген. Эллингсон 1781 жылғы Уильям Фальконердің «Климаттың әсері» атты еңбегін, Руссоға жасалған шабуылмен бірге, Кроуфурдтың ойлауының мүмкін көзі ретінде қарастырады, сонымен қатар кейбір айырмашылықтарды да атап өтеді. Эллингсон Кроуфурдты осы кезеңдегі британдық ғалымдардың тобына жатқызады, олардың антропологиялық көзқарастары нәсілге ғана емес, сонымен қатар осы көзқарастардан жоғарылық туралы қорытындыларға да негізделген. Олардың ішінде Люк Берк, Джеймс Хант, Роберт Нокс және Кеннет Р. Х. Маккензи де бар. Алайда, Кроуфурдтың көзқарасы адам терісінің түсіне негізделмеген; ол құлдыққа қарсы болды және 1833 жылы Томас Перронет Томпсонмен бірлесіп «Вестминстер шолуында» «Құлсыз қант» атты мақала жазды. Чарльз Дарвин Кроуфурдтың өз жұмысы туралы жазбалары мен ұсыныстарын «маңызсыз» деп бағалап, оның нәсілдік көзқарастарын «Палласқа» теңеді, яғни Питер Симон Палластың теорияларының адамзатқа аналогы.

Отбасы

Кроуфурд Джеймс Перридің қызы Хоратия Эннге үйленді. 1821-1822 жылдары миссис Кроуфурд "Джон Адам" кемесімен Сиам және Кочин-Қытайға сапар жасады. Бангкоктен Хуэге қарай кеме бағыт алғанда, миссис Кроуфурд Сиам шығанағындағы бір аралға шығып, жергілікті тұрғындарға үлкен әсер етті. 1834 жылы туған жазушы Освальд Джон Фредерик Кроуфурд – олардың ұлы болды. Олар Джон Стерлингті және Карлайлдерді білді. Томас Карлайл Генри Крэб Робинсонмен Кроуфурдтар үйінде кешкі ас дастарқанында кездесті (1837 жылғы 25 қарашада, 27 Уилтон Крессент мекенжайында), бірақ одан жаман әсер алды.