Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Теориялық физикада Кориолистің өрісі - айналатын немесе күшпен жылдамдатылған дененің сезінетін көрінетін гравитациялық өрістердің бірі, орталықтан айналмалы өріс және Эйлер өрісімен бірге.
In theoretical physics a Coriolis field is one of the apparent gravitational fields felt by a rotating or forcibly accelerated body, together with the centrifugal field and the Euler field.
Махтың пікірі
Махтың принципінің кейбір нұсқаларына сәйкес келетін теорияда бұл "көрініс", "жасанды" немесе "псевдогравитациялық" өріс әсерін шынайы деп қарастыруға болады. Мысалы, айналып тұрған балалар айналмасына бір затты қойып, ол айналманың ортасынан алыстап кетеді. Айналмайтын эталондық жүйеде сыртқы қозғалыс объектінің инерциялық массасының және объектінің тік сызықта қозғалу үдерісінің салдары болып табылады. Алайда, айналушы шеңберде объект сыртқы ғаламның салыстырмалы айналуынан туындаған радиалды гравитациялық өріспен сыртқа тартылады. Бұл көзқарас бойынша, (сыртқа қарай) қозғалыс оның гравитациялық массасының салдары болып табылады. Бұл қос сипаттама жалпы салыстырмалылық теориясы бойынша инерциялық және гравитациялық массаның идеяларын біріктіру үшін және классикалық теорияда объектінің инерциялық массасы мен гравитациялық массасының неге пропорционалды екенін түсіндіру үшін қолданылады. Бұл сипаттамалардағы айырмашылық тек ыңғайлылық мәселесі; инерциялық және гравитациялық масса - бір мінез-құлықты сипаттаудың әртүрлі жолдары.
In a theory that conforms to some versions of Mach's principle, this “apparent”, “fictitious” or “pseudo gravitational” field effect can be treated as genuine. As an example, when an object is set down on a rotating children's roundabout, it is seen to slide away from the centre of the roundabout. In the non rotating frame of reference, the outward motion is a consequence of the object's inertial mass and the object's tendency to continue moving in a straight line. However, in the rotating frame as a reference, the object is pulled outwards by a radial gravitational field caused by the relative rotation of the outside universe. In that view, the (outward) motion is instead a consequence of its gravitational mass. This dual description is used to unify the ideas of inertial and gravitational mass under general theories of relativity, and to explain why an object's inertial mass and gravitational mass are proportional in classical theory. In these descriptions, the distinction is purely a matter of convenience; inertial and gravitational mass are different ways of describing the same behaviour.
Бұл шындық па?
Кориолис өрісі - математикалық артефакт емес, нақты физикалық эффект деген идеяны Махиан теориясы негіздеді. Ол өрістің бар екендігіне дәлел тек айналып жатқан бақылаушыға ғана емес, оның бұрмалануы айналып жүрген емес көрермендерге де көрінеді және тексеріледі. Осылайша, айналма мен ғалам массаларының салыстырмалы айналуы барлық бақылаушыларға көрінетін кеңістіктегі нақты физикалық бұрмалануды тудырады (қараңыз: Керр қара тесігі, кадр сүйреуі, жарық сүйреу әсерлері). Айналмалы кадр бақылаушысы сезінген айналудың физикалық салдарын айналып жатқан бақылаушының физикасына кіргізілген деп айтуға болады. Осылайша Кориолис өрісі шынайы бар деп айтуға болады; ол аймақтың ішкі қисықтығында көрініс табады және координаттар жүйесінің ыңғайлы математикалық өзгеруімен жоғалып кетуі мүмкін емес. Күштер мен әсерлер өзара байланысты. Круглы шолудағы бақылаушы сыртқы ғаламның айналу жазықтығы бойымен күштірек тартылып, материяны айналасына тартатынын сезінеді, ал айналатын кругосвет массасы (қалай болса да аз) ішкі күшті тартуды тудырады және материяны өзімен бірге тартады. Осылайша, жалпы салыстырмалылық теориясы инерциялық және инерциялық емес кадрлар арасындағы қатаң айырмашылықты жояды деп күтілуде. Егер біз инерциялық бақылаушыны жазық кеңістікте алып, айналып жатқан дискті бақыласа, айналып жатқан массаның болуы кеңістікте-уақытта жазық емес екенін білдіреді, ал айналу түсінігі қазір демократиялық қағидатқа бағынады. Инерциялық кадр тұжырымдамасының осы жойылуы бастапқыда Эйнштейн өзінің жалпы салыстырмалылық теориясының үлкен жетістіктерінің бірі ретінде сипатталған.
Support for the idea that the Coriolis field is a real physical effect and not just a mathematical artifact is justified by Machian theory. It notes that evidence of the field's existence is not only visible to the rotating observer; its distortion is also visible and verifiable for non rotating onlookers. Thus, the relative rotation of the roundabout and universe masses creates a real physical distortion in spacetime that is visible to all observers (see: Kerr black hole, frame dragging, light dragging effects). The physical consequences of rotation experienced by the rotating frame observer can be said to be “smudged into” the non rotating observer's physics. The Coriolis field can thus be said to have a genuine existence; it is expressed in the intrinsic curvature of the region and cannot be made to vanish with a convenient mathematical change of coordinate system. The forces and effects are mutual–the roundabout observer feels the outside universe pulling more strongly along the rotation plane, and pulling matter around, and (to a far lesser extent) the mass of the rotating roundabout creates a stronger inward pull and pulls matter around with it as well. In this way, general theories of relativity are supposed to also eliminate the strict distinction between inertial and noninertial frames. If we take an inertial observer in flat spacetime and have them observe a rotating disc, the existence of the rotating mass means that spacetime is no longer flat, and that the concept of rotation is now subject to the democratic principle. This elimination of the concept of the inertial frame was initially described by Einstein as one of the great successes of his general theory of relativity.