Кіріспе

Брюс Болт (15 ақпан 1930 – 21 шілде 2005) – Австралияда туған американдық сейсмолог және Калифорния университетінің (Беркли) жер және планеталық ғылымдар профессоры. Профессор Болт сейсмикалық инженерияның пионері ретінде танымал болды. Ол 15 жыл бойы Калифорния штатының сейсмикалық қауіпсіздік комиссиясында қызмет етіп, жер сілкінісі қауіпсіздігі мәселелері бойынша қоғамдық пікір қалыптастыруға жетекшілік етті және әлемнің түкпір-түкпіріндегі маңызды жобаларға консультант ретінде көмектесті. Сонымен қатар, Болт сейсмология саласында көптеген танымал және арнайы кітаптар жариялады. Оның зерттеулері нәтижесінде жер сілкінісіне төзімді көпірлер мен ғимараттар салынуына мүмкіндік болды. Болт "сейсмология принциптерін және қолданбалы математиканы инженерлік шешімдерге және мемлекеттік саясатқа қолданғаны үшін" Ұлттық Инженерлік Академияға сайланды.

Ерте өмір және мансап

Болт 1930 жылы Мейтлендтен солтүстікке қарай, Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Ларгс қаласында дүниеге келді. Ол Сидней университетінде 1952 жылы бакалавр, 1955 жылы магистр және 1959 жылы қолданбалы математика бойынша докторлық дәрежесін алды. [[UCSD]] Болт 1963 жылы Беркли сейсмологиялық станцияларының (қазір Беркли сейсмологиялық зертханасы) директоры болып тағайындалды және 1991 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Ол сейсмология саласында, әсіресе инженерлік сейсмологияның негізін қалаушы ретінде жетекші болды. Ол жер сілкінісінің жанындағы әсерлерді, сондай-ақ жер сілкінісі кезінде жарықшақтың жылжуынан туындайтын, құрылыстарға күшті әсер ететін "жарықшақ" құбылысын анықтады. 1978 жылы профессор Болт АҚШ Ұлттық инженерлік академиясының мүшесі болып сайланды, бұл оның осы салаға қосқан үлесінің танылуы болды. Беркли сейсмологиялық орталығының директоры ретінде Болт деректерді оқу үшін қағаз тіркеулердің орнына сандық жазбаларды қолдануды алғашқылардың бірі болып енгізді. Болт 1906 жылғы Сан-Франциско жер сілкінісінің эпицентрі бұрынғыдай Марин округіндегі Олема қаласының жанында емес, Калифорнияның Дали қаласының маңында екенін анықтады. Ол сондай-ақ Голден Гейт паркіндегі Калифорния ғылым академиясы мұражайында 1906 жылғы жер сілкінісінің симуляциясын жасауға көмектесті, оны миллиондаған адам көрді. Ол бірқатар еңбектер жазды, соның ішінде 1978 жылғы «Жер сілкінісі: кіріспе» және 1982 жылғы «Жердің ішінде: жер сілкінісінен алынған дәлелдер» кітаптары бар. Профессор Болт 15 жыл бойы Калифорнияның сейсмикалық қауіпсіздік комиссиясында қызмет етті, оның ішінде 1986 жылы бір жыл төраға болды. Осы лауазымда ол Калифорнияның жер сілкінісі қауіпсіздігі заңнамасына маңызды үлес қосты және штаттың жер сілкінісі қаупін карталаудың міндетті жүйесін құруға көмектесті. Брюс 1993 жылы оқытушылық қызметтен зейнетке шығып, сейсмология ғылымының профессоры-эмеритусы атанды, осылайша өмірінің соңына дейін ғылыми қызметін жалғастырды. Ол Диабло каньоны электр стансасы сияқты барлық ірі сейсмикалық инженерлік жобаларға, сондай-ақ Асван бөгеті, Транс-Аляска құбыр жүйесі және Сан-Франциско шығанағының астындағы BART түтігі сияқты халықаралық жобаларға сейсмология саласында кеңесші болды. 2004 жылғы Үнді мұхитындағы жер сілкінісі мен цунамиден кейін ол сейсмикалық көздерді сипаттау және цунами қаупін бағалау бойынша жұмыс істей бастады. Бұл оның сейсмология саласындағы кеңесші ретіндегі соңғы жұмысы болған болуы мүмкін. Болт 2005 жылдың шілде айында Оклендтегі Кайзер Перманенте медициналық орталығында асқазан безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде АҚШ азаматы болды.