Кіріспе

Милорганит – Милуоки қалалық канализациялық округінің кәріз шламасын өңдеу арқылы өндірілетін биожақсарғыш тыңайтқыштардың маркасы.

Тарих

"Милорганит" – Милуоки органикалық азоты деген сөздердің бірігуінен пайда болған атау. 1925 жылы National Fertilizer Magazine журналында өткізілген биотынайтқыштарды атау конкурсында жеңіске жеткен. Оның тарихы Милуокидің өзендерін және Мичиган көлін тазалау мақсатымен басталды. Қалдық суларды тазартудан қалған қатты қалдықтарды полигонға тастаудың орнына, олардан тыңайтқыш жасап, таратып, сатуға кірісті. 2019 жылдың мамыр айына дейін полигондардан 9,9 миллиард фунт қалдық алшақтатылды. Осы өндіріс әлемдегі ең ірі қайта өңдеу бағдарламаларының бірі болып табылады. Милорганиттің тамыры 1911 жылға дейін жетеді, осы жылы жергілікті социалистік саясаткерлер су арқылы жұқпалы аурулардың таралуына қарсы қорғану үшін қалдық суларды тазарту станциясын салуды талап ететін платформада сайланды. 1900 жылдардың басында халық денсаулығын сақтау үшін салықты көтеру өте күрделі мәселе болғандықтан, станцияның жұмыс шығындарын ішінара өтеу үшін органикалық тыңайтқыш өндіру ұсынылды. Висконсин университетінің Ауыл шаруашылығы колледжінің ғалымдарының көмегімен 20 ғасырдың басында белсенді шлам түріндегі қалдықтарды тыңайтқыш ретінде пайдалану әзірленді. Тәжірибелер көрсеткендей, ыстықпен кептірілген белсенді шлам гранулалары "кептірілген қан, сүйек ұны, балық қалдықтары және мақта тұқымының ұны сияқты стандартты органикалық материалдармен салыстырғанда жақсы нәтижелер көрсетті". Милуоки қалалық кәріз жүйесінің Джонс аралы зауыты 1925 жылы салынған кезде әлемдегі ең үлкен қалдық суларды тазарту қуатына ие болды. Бұл АҚШ-тағы тыңайтқыш өндіру үшін белсенді шламды өңдеу процесін пайдаланудағы алғашқы табысқа жеткен зауыт болды. Милорганит 1926 жылы АҚШ-та алғаш рет гранулаланған тыңайтқыш ретінде пайда болды, сату гольф алаптарына бағытталды. Бұл бренд 1930 және 1940 жылдары танымал болды, содан кейін екінші дүниежүзілік соғыстан кейін үй шаруашылықтары үшін бейорганикалық карбамид қолжетімді болды. Ойвинд Юул (О.Ж.) Ноер шөп өсіру саласын дамытуға көмектесті және "Милорганиттің табысына үлкен үлес қосты". Милорганитті насихаттау кезінде оның ықпалы оған Америка Гольф алаптарының бақылаушылары қауымдастығынан (Golf Course Superintendents Association of America) "Шөп шебері" атағын әкелді. Ол маңызды лектор және шөп өсіру және тыңайтқыштар туралы автор болатын, соның ішінде "Шөп өсірудің ABC" атты мақалалар сериясын жариялады, кейіннен ол бұл тақырыптағы ең алғашқы толық кітаптардың бірі ретінде жарық көрді. Ноер шөп туралы кең білімін бөлісуге дайындығы арқасында осы мәртебеге қол жеткізді. Милорганитте жұмыс істеген кезінде ол АҚШ-тың гольф алаптарының 80 пайызынан астамын аралап, "гольф алаптарындағы проблемаларды зерттеуге негізделген біліммен" диагноз қоюға және емдеуге көмектесті. 1985 жылы ол Висконсин Гольф Даңқына енгізілді. Ол пайда болғаннан бері төрт миллион тоннадан астам Милорганит сатылды. Қаржылық және экологиялық мақсаттардың қарама-қайшылығына қоса, ол қалдық ағынының өзгеруіне байланысты ауытқулармен де күресуге тиіс. Мысалы, Милуоки Schlitz Brewing Company және Pabst Brewing Company сияқты ірі жергілікті сыра қайнату және солодовый өндіріс кәсіпорындарынан айырылғаннан кейін шикізаттың сапасы мен санына елеулі әсер етті.

Өнім

Жылылықпен кептірілген биоқорытпаларда баяу босатылатын органикалық азот, көбінесе темір мен алюминиймен байланысқан, суда ерімейтін фосфор және жоғары органикалық заттар бар. Милорганитті АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің (EPA) ережелеріне сәйкес, адамдарға арналған азық-түлік дақылдары өсірілетін бақшаларда кез келген шектеусіз қолдануға болады. Өнім ауыр металдардың болуын күнделікті, ал су арқылы берілетін патогендерді апта сайын тексеруден өтеді. Ол EPA-ның «Ерекше сапа» критерийлеріне сәйкес келеді, бұл тыңайтқыштардағы ауыр металдарға ең қатаң шектеулерді белгілейді және Милорганитті азық-түлік дақылдарында қолдануға мүмкіндік береді. Милорганитте қалдық дәрілік заттар және басқа да дәрілік заттардың ластану түрлері бар-жоғы тексерілді. АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігі (USDA) оны 85% жаңартылатын материалдардан жасалғандықтан бионегізделген деп сертификаттайды. Милорганиттің елендерді қорғайтыны туралы пікірлер расталды, бірақ Джорджия және Корнелл университеттерінде су шаруашылығы бөлімі төлеген зерттеулер оның елендерді қорғауда тиімді екенін көрсетті. Қоршаған ортаны қорғау агенттігі оның қоршаған ортаға тигізетін әсерін көрсететін қосымша зерттеулердің жетіспеуіне байланысты елендерге қарсы құрал ретінде қолдануға рұқсат беру туралы өтінішті қабылдамады. USEPA мырыш, кадмий, мыс, қорғасын, сынап, молибден, никель, селен және мырышқа сандық шектеулер белгіледі. Ауыр металдардың болуы алаңдау тудырады. Мекеме хабарлағандай, жылдар бойы олардың мөлшері айтарлықтай азайтылды. Милорганиттегі металдардың деңгейі EPA нұсқауларына сәйкес қолданғанда қауіпсіз деп есептеледі. EPA қоршаған ортаға зиянды, адам жасаған диоксиндердің деңгейін реттемейді. 1970 жылдан бері өндірісі тоқтатылғанмен, кейде полихлорирленген бифенилдер (ПХБ) табылады. 2007 жылы Милуоки қаласы мен Милуоки округіне сыйға берілген және кейіннен саябақтарда қолданылған Милорганитте токсикалық полихлорирленген бифенилдердің (ПХБ) жоғары деңгейі анықталды. Милуоки қалалық канализациялық округінің және салық төлеушілердің шығындары 4,7 миллион долларға бағаланды. АҚШ-та ПХБ-ға сауда жасау 1970 жылдардың ортасында тыйым салынды. ПХБ-ның ластану көзі кейін жабық құйма зауыты болып анықталды. ПХБ-лар тазарту станциясына зауыт тоқтатылғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң канализация желілерін тазарту кезінде түсті. 2014 жылы АҚШ Геологиялық қызметі тазалағыштар, жеке күтім өнімдері, дәрі-дәрмектер және басқа да өнімдерде кездесетін 87 органикалық химиялық затты қамтитын негізгі ингредиент ретінде биоқорытпаларды қамтитын тоғыз түрлі тұтыну өнімдерін талдады. Бұл талдаулар нәтижесінде биоқорытпаның кем дегенде біреуінде өлшенген 87 органикалық химиялық заттың 55-і анықталды, ал 45-і Милорганитте табылды. Милорганиттегі перфторалкил және полифторалкил заттардың (ПФО және ПФА) болу жиілігі мен әсері, жалпы алғанда, қалдық ағынының бөлігі ретіндегі муниципалдық қалдықтар, сондай-ақ су мен қоршаған ортаның ластану көзі ретінде зерттеулерге, пікірталасқа және алаңдаушылыққа себеп болды.