Кіріспе
Ұсынылған қайта пайдалануға болатын ұшқыш ғарыш кемелері жүйесі – толық STS жобасы. Ғарыш тасымалы жүйесі (STS), NASA ішінде Интегралды бағдарлама жоспары (IPP) деп те белгілі, 1969 жылы Аполлон бағдарламасынан кейінгі кеңейтілген ғарыш операцияларын қолдау мақсатымен жоспарланған қайта пайдалануға болатын ұшқыш ғарыш кемелерінің жүйесі болды (NASA осы ұсыныстың қаржыландыруды бекіткен жалғыз бөлігі – ғарыш шаттлы бағдарламасының атын қабылдады). Жүйенің мақсаты екі еселі болды: қазіргі капсулаларды бір реттік ракеталарда ұшыру әдісін қайта пайдалануға болатын ғарыш кемелерімен алмастыру арқылы ғарышқа ұшу құнын төмендету; және Жер мен Ай маңындағы тұрақты орбиталық ғарыш станцияларын, сондай-ақ Марсқа адамды жіберу миссиясын қоса алғанда, амбициялы бағдарламаларды қолдау. 1969 жылдың ақпан айында президент Ричард Никсон Аполлоннан кейінгі ғарыш жобаларын ұсыну үшін вице-президент Спиро Агню басқаратын Ғарыш жұмыс тобын тағайындады. Топ қыркүйек айында STS-тің негізгі жоспарын және үш түрлі деңгейдегі бағдарламалық жұмыстарды ұсынды, ең ертесі 1983 жылға дейін, ал ең кешкісі – жиырмасыншы ғасырдың соңына дейін Марсқа адамды жіберуді көздеді. Жүйенің негізгі құрамдас бөліктері: Жердің төменгі орбитасында 6-12 адамға арналған тұрақты ғарыш станциясы модулі, сондай-ақ Ай орбитасындағы тұрақты станция. Модульдерді Жер орбитасында біріктіріп, 50-100 адамға арналған тұрақты станция құруға болар еді. Химиялық отынмен жұмыс істейтін Жерден орбитаға шаттл. Жер және геосинхронды орбита арасында экипаж бен жабдықты тасымалдау үшін химиялық отынмен жұмыс істейтін ғарыш буксирі, оны Ай орбитасынан Жерге шаттл ретінде бейімдеуге болатын. НЕРВА қозғалтқышын пайдаланатын ядролық қуатпен жұмыс істейтін шаттл немесе паром, экипаж, ғарыш кемесі және жабдықты Жердің төменгі орбитасы мен Ай орбитасы, геосинхронды орбита немесе Күн жүйесінің басқа планеталары арасында тасымалдау үшін. Ғарыш станциясы модулінен жасалған экипаж модулі адамдарды Айға немесе Марсқа жіберу үшін қолданылар еді. Буксирлер мен паромдар модульдік конструкцияға ие болар еді, оларды үлкен жүктерді тасымалдау немесе планетааралық миссиялар үшін біріктіруге және/немесе тізбектеуге болар еді. Жүйе тұрақты Жер және Ай орбиталық отын қоймаларымен қамтамасыз етілер еді. Сатурн V ядролық паром мен ғарыш станциясы модульдерін ұшыру үшін ауыр көтергіш ракета ретінде қолданылуы мүмкін еді. Марсқа адамды жіберу үшін арнайы "Марсқа сапар модульі" ғана қажет болар еді. STS-ті NASA әкімшісі Томас О. Пейн 1969 жылдың мамырына дейін қолдады және Агнюдің ынталы қолдауын алды. Алайда, Аполлон Айға алғашқы адамдарды сәтті жібергеннен кейін, Никсон ғарышқа адам апаруға саяси қолдау азайып бара жатқанын және Конгресс осы кеңейтілген іс-шаралардың көпшілігіне қаржы бөлмейтінін түсінді. Осыған байланысты Никсон STS атауын мұра еткен ғарыш шаттлын басқа бағдарламаның барлық бөліктерінен бас тартты. 1970 жылдың шілдесінде Никсон Пейннің отставкасын қабылдады және оны әкімшілік қызметке Джеймс С. Флетчермен алмастырды. Қаржылық шектеулерге байланысты Шаттлдың жоспарланған қайта пайдалану деңгейі айтарлықтай төмендетілді. Бағдарламаның жалпы кестесі де кейінге жылдырылды. Шаттл 1981 жылы алғаш рет ұшырылды және 2011 жылы қызметтен шығарылды. Жүйенің екінші бөлігі – "Ғарыш станциясы Freedom" 1980-ші жылдардың басында мақұлданды және 1984 жылы президент Рональд Рейган жариялады. Алайда, ол да 1993 жылға қарай саяси жағынан тиімсіз болып қалды және Ресейдің маңызды үлесімен Халықаралық ғарыш станциясымен (ХҒС) ауыстырылды. ХҒС 2011 жылы аяқталды.
the complete STS project
The Space Transportation System (STS), also known internally to NASA as the Integrated Program Plan (IPP), was a proposed system of reusable crewed space vehicles envisioned in 1969 to support extended operations beyond the Apollo program (NASA appropriated the name for its Space Shuttle Program, the only component of the proposal to survive Congressional funding approval). The purpose of the system was two fold: to reduce the cost of spaceflight by replacing the current method of launching capsules on expendable rockets with reusable spacecraft; and to support ambitious follow on programs including permanent orbiting space stations around Earth and the Moon, and a human landing mission to Mars. In February 1969, President Richard Nixon appointed a Space Task Group headed by Vice President Spiro Agnew to recommend human space projects beyond Apollo. The group responded in September with the outline of the STS, and three different program levels of effort culminating with a human Mars landing by 1983 at the earliest, and by the end of the twentieth century at the latest. The system's major components consisted of:
A permanent space station module designed for 6 to 12 occupants, in a low Earth orbit, and as a permanent lunar orbit station. Modules could be combined in Earth orbit to create a 50 to 100 person permanent station. A chemically fueled Earth to orbit shuttle. A chemically fueled space tug to move crew and equipment between Earth orbits as high as geosynchronous orbit, which could be adapted as a lunar orbit to surface shuttle. A nuclear powered shuttle or ferry using the NERVA engine, to move crew, spacecraft and supplies between low Earth orbit and lunar orbit, geosynchronous orbit, or to other planets in the solar system. A crew module derived from the space station module would be used to send humans to the Moon or Mars. The tug and ferry vehicles would be of a modular design, allowing them to be clustered and/or staged for large payloads or interplanetary missions. The system would be supported by permanent Earth and lunar orbital propellant depots. The Saturn V might still have been used as a heavy lift launch vehicle for the nuclear ferry and space station modules. A special "Mars Excursion Module" would be the only remaining vehicle necessary for a human Mars landing. The STS was championed by NASA Administrator Thomas O. Paine until May 1969 and gained Agnew's enthusiastic support. However, as Apollo accomplished its objective of landing the first humans on the Moon, Nixon realized that political support for further crewed space activities was beginning to wane, and the Congress would be unwilling to provide funding for most of these extended activities. Based on this, Nixon rejected all parts of the program except the Space Shuttle, which inherited the STS name. Nixon accepted Paine's resignation in July 1970 and replaced him as administrator with James C. Fletcher. As a result of funding constraints, Shuttle was significantly scaled back from its planned degree of reusability. The overall program scheduled was also delayed. The Shuttle first flew in 1981, and was retired in 2011. A second part of the system, Space Station Freedom, was approved in the early 1980s and announced in 1984 by president Ronald Reagan. However, this also became politically unviable by 1993, and was replaced with the International Space Station (ISS), with substantial contribution by Russia. The ISS was completed in 2011.
Ғарыш сүйрегіш
MSFC ғарыш сүйрегіші бірнеше миссияны орындау үшін жобаланған, оның ішінде спутниктерді жөндеу, геосинхронды орбитаға көшіру және атынан көрініп тұрғандай, ядролық шатлға жүктерді буксирлеу. Оның модульдік құрылысы цилиндр пішіндес қозғалту модуліне негізделген, оған қосымша экипаж модулі, жүк модулі және оны Ай орбитасынан Ай бетіне қондыруға арналған тіреу аяқтары бекітіледі.
Ядролық паром
НЕРВА-ны пайдалану жоспарларында 1978 жылға дейін Марсқа сапар жасау және 1981 жылға дейін Айға тұрақты база құру көзделген. NERVA зымырандары Жердің төменгі орбитасынан жоғарырақ орбиталарға жүктерді тасымалдауға, Жер мен Айдың төңірегіндегі әртүрлі орбиталардағы бірнеше ғарыш станцияларын қамтамасыз етуге және Ай базасын тұрақты түрде қолдауға арналған ядролық "жетектерде" қолданылатын болар еді. NERVA зымыраны Сатурн V зымыранының жоғарғы сатысы – Сатурн SN-де де пайдаланылатын болар еді, бұл Сатурнның Жердің төменгі орбитасы (LEO) қабілетін жақсартар еді.