Еуропалық ғарыш агенттігінің жүк тасымалдау ғарыш кемесі

Кіріспе

Еуропалық ғарыш агенттігі әзірлеген ұшқышсыз жүк ғарыш кемесі.

Автоматтандырылған тасымалдау көлігі, бастапқыда Ariane Transfer Vehicle немесе ATV деп аталған, 2008–2015 жылдары ғарыш жүктерін тасымалдау үшін Еуропалық ғарыш агенттігі (ESA) әзірлеген, бір рет қолданылатын жүк ғарыш кемесі болды. ATV жобасы орбитаға бес рет, тек Ariane 5 ауыр салмақты ұшыру құралымен ұшырылды. Ол, тиімді түрде, Халықаралық ғарыш станциясына (ХҒС) жүк жеткізуге арналған ресейлік Progress жүк кемесінің үлкен еуропалық баламасы болды, бірақ оның сыйымдылығы үш есе жоғары.

Тарих

Бес ATV ғылым және инженерия саласындағы еуропалық маңызды тұлғалардың құрметіне аталды: Жюль Верн, Йоханнес Кеплер, Эдоардо Амальди, Альберт Эйнштейн және Жорж Лематр. Бағдарлама бірнеше рет кешіктірілгеннен кейін, алғашқысы 2008 жылдың наурыз айында ұшырылды. Бұл ATV-лер ISS-ке жабдықтау миссияларын орындады, жанар май, су, ауа, азық-түлік және ғылыми зерттеу жабдықтары сияқты әртүрлі жүктерді тасымалдады; доктанған кезде ATV-лер станцияны жоғары орбитаға қайта бағыттады. ATV – жоғары деңгейде автоматтандырылған, мысалы, доктау тізбегі бар, пилотсыз платформа болды; ол ешқашан жолаушыларды тасымалдау үшін қолданылмады. 2008 жылы ATV-ді тағы пайдалану туралы ұсыныс жасалды. ЕКА және көліктің негізгі өндірушісі Airbus Defence and Space компаниясы ATV-нің экипаждық нұсқалары, сондай-ақ оның технологиясының бөлімдерін және элементтерін қайта пайдалану мүмкіндіктері сияқты әртүрлі қосымша әзірлемелерді зерттеді. Алайда, 2012 жылдың 2 сәуірінде ESA 2014 жылы бесінші ATV ұшырылғаннан кейін ATV бағдарламасы тоқтатылатынын мәлімдеді. 2012 жылы ЕКА мүше мемлекеттері ATV дизайнын NASA Orion ғарыш кемесінің қызметтік модулі ретінде бейімдеуге шешім қабылдады. 2013 жылдың қаңтар айында ЕКА және NASA Orion және ATV негізіндегі біріктірілген қызметтік модульмен жұмыс істейтінін, кейіннен European Service Module (ESM) деп аталғанын, ол Orion экипаждық ғарыш кемесі үшін маңызды компонент болары хабарланды. 2022 жылдың 16 қарашасында ұшырылған NASA-ның Artemis 1 ғарыш кемесі, Айға екі жоспарланған төмен қарайғы ұшу үшін Airbus Defence and Space компаниясы жасаған Еуропалық қызметтік модульмен (ESM) жабдықталған Orion ғарыш кемесін алып жүрді. ЕКА Артемида бағдарламасы бойынша Артемида 6-ға дейін ESM-ді жеткізеді, ал Артемида 3 1972 жылдан бері Айға аяқ басқан алғашқы адамдарды қамтамасыз етеді.

Шығу тегі

1990 жылдары Халықаралық ғарыш станциясы (ХҒС) бағдарламасы іске асырылып жатқанда, 15 қатысушы ел бірлесіп, ХҒС аяқталғаннан кейін, Жердің төменгі орбитасында (ЖЖО) орналасқан, экипаж бар ғарыш станциясының борттағы экипаждың қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін, сондай-ақ бортта жүргізілетін ғылыми тәжірибелерді қолдауға арналған құрал-жабдықтарды жеткізу үшін үнемі жабдықтау миссияларына мұқтаж болатынын мойындады. 1995 жылдың қазан айында Еуропалық ғарыш агенттігінің (ЕКА) басшылығымен Еуропа ХҒС бағдарламасына қосатын үлестердің ішінде Автоматтандырылған тасымалдау көлігі (ATV) жауапкершілігін алатыны туралы келісімге келді; бұл логистикалық мақсаттағы ғарыш кемесі ХҒС-қа қажетті жабдықтау миссияларын орындауға тиіс болды. 2004 жылдың ортасында интеграциялық жұмыстар аяқталғаннан кейін электрлік сынақтан өтіп жатқан алғашқы ATV-нің ұшырылуы техникалық мәселелерге байланысты кейінге шегерілді және ЕКА мен бас мердігер арасында жаңадан келісілген 1,1 миллиард долларлық келісімшартқа қол қойылғаннан кейін 2005 жылдың соңында ұшыру жоспарланды. 2005 жылдың наурыз айында тағы бір ұшыру кешіктірілді, себебі ақаулықтарды анықтау бағдарламалық құралын одан әрі жетілдіру қажеттігі және ұшыру уақытын өзгерту, жоспарланған ATV ұшыруын 2005 жылдың соңынан 2006 жылдың белгісіз мерзіміне ауыстырды. 2005 жылдың қазан айында алғашқы ATV-нің жаңа ұшыру күні 2007 жылға белгіленгені хабарланды. 2006 жылдың қыркүйегінде Ariane 5 үшін арнайы жасалған ATV сатысының сынақтарының соңғы кезеңі аяқталып қалғаны мәлім болды. 2006 жылдың желтоқсанында алғашқы ATV вакуумдық сынақтан сәтті өтті, бұл маңызды сынақтардың аяқталғанын және соңғы ұшыру күнін белгілеуге мүмкіндік берді. 2007 жылдың сәуір айында АҚШ тарапынан туындаған қауіпсіздік сұрақтарына жауап ретінде және көліктің коммерциялық әлеуетін зерттеу үшін ATV төрт айлық сынақтан өтті.

During the 1990s, as the International Space Station program was taking place, it was collectively recognised by the 15 participating nations that, upon completion, the International Space Station (ISS), a crewed space station in Low Earth orbit (LEO), would require regular resupply missions in order to meet the needs of the onboard crew as well as to deliver apparatus to support the various scientific tests that would be performed on board. In October 1995, it was agreed that, amongst the various contributions to the ISS program that Europe would assume responsibility for under the auspices of the European Space Agency (ESA), would be the Automated Transfer Vehicle, or ATV; this logistics orientated spacecraft would perform the identified resupply missions to ISS. By mid 2004, it had been announced that launch of the first ATV, which was by then undergoing electrical testing following the completion of integration work, had been postponed due to technical issues, and was reportedly scheduled to be launched during late 2005, following the issuing of a renegotiated $1.1 billion contract between the ESA and the prime contractor. In March 2005, another launch delay was declared, due to the need for greater development of the failure mode software along with launch window timing changes, which put the planned ATV launch back from late 2005 to an undetermined date during 2006. In October 2005, it was clarified that the new launch date for the first ATV would be during 2007. In September 2006, it was announced that the final stage of testing on the Ariane 5's customised ATV stage was within its final phase. In December 2006, it was announced that the first ATV had completed its vacuum test, marking the successful completion of the key tests and enabling a final launch date to be set. In April 2007, the ATV was subject to four month long qualification process in response to operational concerns, including safety queries originating from the U. S., and to examine the vehicle's potential commercialisation.

Өндіріс

Бірнеше реструктуризациялар мен меншік иесінің ауысуынан кейін, әрбір ATV ғарыш кемесінің құны шамамен 300 миллион АҚШ долларына бағаланды, бұл құнға ұшыру шығындары кірмейді. 2005 жылдың наурыз айында RSC Energia компаниясы Airbus Defence and Space компаниясының ірі субподрядшыларының бірі, итальяндық Alenia Spazio компаниясымен (қазір Thales Alenia Space) Ресейлік доктандыру жүйесін, отынды құю жүйесін және Ресейлік жабдықтарды басқару жүйесін жеткізу үшін 40 миллион еуролық келісімшартқа қол қойды. Airbus Defence and Space басқаратын жоба аясында Thales Alenia Space компаниясы ATV-нің қысымды жүк тасымалдау бөліміне жауапты және оларды Италияның Турин қаласындағы өндіріс орнында шығарады. 2007 жылдың 31 шілдесінде алғашқы ATV, «Жюль Верн», Роттердам портынан шамамен екі апталық сапардан кейін Француз Гвианасының Куру қаласындағы ЕКА ғарыш айлағына жетті. 2008 жылдың 9 наурызында «Жюль Верн» Курудан «Ариан-5» зымыранымен ұшырылды. 2008 жылдың 3 сәуірінде «Жюль Верн» МКС-ке автоматты түрде доктанды, бұл ESA-ның толық автоматтандырылған, бір реттік жүк тиейтін ғарыш кемесінің қабілетін көрсетті. ATV-нің келуі МКС-ті жабдықтаудың логистикалық тұрғыдан қамтамасыз етілуіне байланысты қоғамдық алаңдаушылықтар болған кезде орын алды. ЕКА мен Ресейдің пайдалануынан басқа, ATV бір кезде NASA үшін ғарыш шаттлының қызметтен шығуына байланысты орбиталық жүк тасымалдау мүмкіндігін алмастыру мақсатында Коммерциялық орбиталық тасымалдау қызметтері бағдарламасы аясында қызметтер көрсетуге қарастырылды. NASA-ның ATV-нің бір болжамды қолданылуы – ғарыш станциясының қызмет мерзімі аяқталғаннан кейін, Шаттл зейнеткерлікке шыққаннан кейін оны орбитадан түсіруді жүзеге асыру болды, себебі ол кезде бұл мүмкіндікке ие жалғыз құрал еді. Алайда, бұл ұсынысқа тиісті келісімшарт берілмеді.

Дизайн

Автоматтандырылған тасымалдау көлігі (ATV) – 1990 жылдардағы бір рет пайдаланылатын жүк ғарыш кемесі. Әрбір көлік құралы екі ерекше бөлімнен тұрады: жүйелік шина және интеграцияланған жүк тасымалдаушы. Кездесу және тұғырға қосылу маневрі үшін деректерді өңдеу және авариялық тоқтату жүйелерін CRISA компаниясы жобалап, өндірді. "Союз" және "Прогресс" ғарыш кемелері де қолданған "Курс" автоматты тұғырға қосылу жүйесі қосымша бақылау деректері мен сенімділікті қамтамасыз етті. Бейнелеу Звезда МКС модулінде орналасқан камера арқылы жүзеге асырылады. Өз міндеті бойынша, ATV кішігірім ресейлік "Прогресс" ғарыш кемесін толықтыру үшін жасалған, оның пайдалы жүк сыйымдылығы үш есеге артық. "Прогресс" сияқты, ол ірі көлемді сұйықтықтарды және салыстырмалы түрде нәзік жүктерді тасымалдайтын, астронавттар ғарыш костюмі киюдің қажеті болмай, қол жеткізе алатын, қысымды сақтайтын жүк бөлімінде сақталатын болатын. ATV-ның қысымды жүк бөлімі итальяндық көп мақсатты логистикалық модульге (MPLM) негізделген, ол бұрын станцияға жабдық тасымалдау үшін қолданылған "ғарыш баржасы/контейнері" болған. МКС-ке қосылуы қажет болған MPLM-нен айырмашылығы, ATV "Прогресс" кемесінде қолданылған тұғырға қосылу механизмін пайдаланды. Көлік құралы Ariane 5 бір рет пайдаланылатын ұшыру жүйесі арқылы МКС орбитасына сәйкес орбитаға ұшырылды; ұшыру құрылғысынан ажыралыстан кейін, ATV дер кезінде күн панельдерін жайды. Ғарыш кемесі "Ариан-5" зымыратының үстінде, Гвиана ғарыш орталығындағы ЭЛА-3 ұшыру алаңынан ұшырылды. ATV зымыраттан бөлініп, бірнеше апталық сынақтар мен орбиталық түзетулерден кейін, 2008 жылдың 3 сәуірінде сағат 14:45 UTC-де Халықаралық ғарыш станциясына сәтті тұғырға қосылды. 2008 жылдың 29 қыркүйегінде таңертеңгі сағаттарда "Жюль Верн" Таитиден оңтүстік-батысқа қарай, Тынық мұхитының адам қоныстанбаған аймағының үстінен атмосфераға кірген кезде жанып кетті.

Иоганн Кеплер

2011 жылғы 17 ақпанда ұшырылған Иоганн Кеплер сол кезде Еуропалық ғарыш агенттігі ұшырған ең ауыр жүк болып, 7000 кг жүкпен Халықаралық ғарыш станциясына (ISS) жеткізілді. 2011 жылғы 15 ақпандағы алғашқы ұшыру әрекеті зымыранның жанармай багінің бірінен келген қате сигналға байланысты ұшыруға төрт минут қалғанда тоқтатылды. 2011 жылғы 29 сәуірде АТВ қозғалтқыштары қолданылып, ресейлік "Прогресс" жүк кемесінің станциямен қосылуы үшін Халықаралық ғарыш станциясы (ISS) айналдырылды. STS-134 ұшырылымының кешігуіне байланысты Иоганн Кеплер миссиясы ұзартылып, 2011 жылғы 20 маусымда ISS-тен ажыратылды. Ол бір күннен кейін, 2011 жылғы 21 маусымда орбитадан шығарылды.

Эдуардо Амальди

Үшінші ATV көлігі 2011 жылдың тамыз айының соңында Француз Гвианасына жетіп, 2012 жылдың 23 наурызында ұшырылды. Ол 2012 жылдың 28 наурызында 2231 GMT бойынша Халықаралық ғарыш станциясына жалғасты.

Альберт Эйнштейн

Альберт Эйнштейн ATV сол кезде Ariane ұшырған ең ауыр ғарыш кемесі болды және 2013 жылдың 5 маусымында 21:52:11 GMT бойынша ұшырылды. Ол 2013 жылдың 15 маусымында 14:07 GMT бойынша ХҒС-ке (ISS-ке) қосылды.

Жорж Лематр

Бельгиялық астроном Жорж Лематрдың есімімен аталған. 2014 жылғы 29 шілдеде түнде (23:44 GMT, 20:44 жергілікті уақыт, 30 шілде 01:44 CEST) ұшырылған ғарыш кемесі Халықаралық ғарыш станциясын (ХҒС) отынмен, сумен, ауамен, құрғақ жүкпен және суретші Кэти Патерсонның туындысымен жабдықтау миссиясын орындады. Ол 12 тамызда 13:30 GMT-де ХҒС-ке қосылды. Жорж Лематрдің жалпы массасы шамамен [масса санын қосу керек] килограммды құрады, бұл бұрынғы барлық ATV ғарыш кемелерінен асып түседі. Бұл сонымен қатар "Ариан" зымыранымен ұшырылған ең ауыр ғарыш кемесі болды.

ATV басқару орталығы

ATV миссиялары Франциядағы Тулуза ғарыш орталығында (CST) орналасқан ATV бақылау орталығынан (ATV CC) бақыланып, басқарылды. ATV CC әр ATV-нің орбиталық маневрлері мен миссиялық тапсырмаларын жоспарлауға және командалар беруге жауапты болды – ұшыру құралынан бөлінген сәттен бастап, Жер атмосферасында күйіп кеткенге дейін. ATV CC Германияның Оберпфаффенхофен қаласындағы Колумб бақылау орталығымен (Col CC) тікелей байланысқа ие болды. Col CC, ATV және ХҒС-мен байланысу үшін NASA-ның Tracking and Data Relay Satellite System және Еуропалық Artemis байланыс желілеріне ATV CC-ге қол жеткізуді қамтамасыз етті. ATV CC өз әрекеттерін Хьюстон қаласындағы NASA-ның Кристофер К. Крафт-младший атындағы миссияны басқару орталығымен (MCC H) және Мәскеудегі Ресей ҒКА миссияны басқару орталығымен (TsUP немесе MCC M), сондай-ақ Француз Гвианасының Куру қаласындағы Гвиана ғарыш орталығындағы ATV ұшыру алаңымен үйлестірді.

Еуропалық қызмет модулі үшін негіз

2011 жылдың мамыр айында ЕКА бас директоры НАСА-мен ATV-нің ізбасары бойынша жұмыс істеу үшін мүмкін ынтымақтастық туралы хабарлады. Сол жылы НАСА-ның Orion капсуласы үшін ATV-дан туындаған қызметтік модульді пайдалану туралы ұсыныс жарияланды. Бұл қызметтік модуль ЕКА-ның ХҒС-ның (Халықаралық Ғарыш Станциясының) 2017 жылға дейін бес ATV арқылы төленген операциялық шығындарының 8% үлесіне балама ретінде берілуі тиіс еді. NASA Orion бағдарламасының менеджері: «ЕКА-ның үлесі 2017 жылғы Orion миссиясының сәтті болуы үшін өте маңызды болады». Бір зерттеу Orion үшін қызметтік модульді жасауды қарастырды, ал екіншісі ғарыш станцияларын жабдықтауға, ғарыш қиындыларын жоюға және орбитадағы спутниктерге қызмет көрсетуге арналған көп мақсатты көлік құралын жасауды қарастырды. Зерттеулер 2012 жылдың соңына дейін аяқталуға тиіс болды. 2012 жылдың қараша айында өткен ЕКА Министрлер Кеңесінде ЕКА қызметтік модульді жасауға міндеттенді және желтоқсанның ортасында NASA-мен ATV-дан алынған Orion қызметтік модулін беру туралы келісімге қол қойды, ол Orion-ның Space Launch System жүйесіндегі алғашқы ұшырылымында пайдаланылатын еді.

Эволюциялық ұсыныстар

Қосымша рөлі бір бағытты ұшқышсыз жүк тасымалдау құралы болғанмен, жоба жұмысы басталған сәттен бастап ЕКА ATV-ні автоматтандырылған ғарыш кемелерінің толық отбасы үшін бастапқы нүкте ретінде қарастырды. ATV-нің әлеуетті коммерциялық қолданылуы ЕКА жүргізген ресми зерттеудің тақырыбы болды, оның барысында ғарыш кемесін спутниктерді сүйреуге арналған арнайы құрал ретінде пайдалану мүмкіндіктері, сондай-ақ баламалы ұшыру жүйелері қарастырылды. 2011 жылы НАСА ғарыш шаттлын қызметтен шығарғаннан кейін, ЕКА ATV-нің дамуы мен бейімделу мүмкіндіктерін анықтау үшін қосымша зерттеулер сериясын бастауды шешті. Осы зерттеулердің нәтижесінде жүк қайтару нұсқасы (CARV) одан әрі дамыту үшін ең перспективалы кандидат ретінде танылды. Бұл нұсқаның мақсаты – ЕКА-ға ғылыми деректер мен жүкті ХҒС-тан Жерге тасымалдау қабілетін беру. Бұдан өзге, CARV экипаж тасымалдауға бейімделуі мүмкін. Микроғарыш станциясы (MSS) тұжырымдамасы – екі доктандыру порты бар бірнеше ATV құруға бағытталған ATV-нің даму жобасы. Қазіргі ATV нұсқасы арт жағында доктандыру портына дайын, ал негізгі қозғалтқыш жүйесі цилиндр тәрізді орналасқан, ортасында туннельге орын қалдырылған. Бұл тұжырымдама «Союз», «Прогресс» және басқа ATV-лердің ATV-нің арт жағына доктандыруына мүмкіндік береді, бұл ATV доктандырылғанда орташа есеппен 6 айға дейін қол жетімді доктандыру порттарын пайдалана отырып, ресейлік көліктердің үздіксіз ағынын қамтамасыз етеді. Жүк тасымалдау және қайтару машинасы (CARV) орбитадан жүк әкеле алатын жаңа капсуламен жабдықталады. Оны жүк тасымалданатын қысымды бөлімнің орнына орнатуға болады. Сонымен қатар, оны станцияның АҚШ жағындағы доктандыру портынан гөрі теңізге ілу портын пайдалануға бейімдеуге болады. Ондағы үлкен теңізге ілу порттарын ескере отырып, ATV-ден станцияға толық Халықаралық Стандартты Жүк Ракеттерін (ISPR) көшіруге болады, бұл H-II тасымалдау құралымен ғана мүмкін. Ариан-5-тен басқа ұшыру құралдарында ATV-ні ұшыру мүмкіндіктері де, әсіресе Коммерциялық Орбиталық Тасымалдау Қызметтері аясында зерттелді. ЕКА және оның мүше мемлекеттері алдағы жылдары ATV-нің одан әрі дамуын мақұлдау мәселесін қарастырады. 2008 жылдың 14 мамырында EADS Astrium және Германия Ғарыш Орталығы (DLR) ATV-ні экипаж тасымалдау жүйесіне бейімдеу мақсатында даму жобасын белсенді түрде жүргізіп жатқанын хабарлады. Қалыптасқан конфигурация бойынша, аппарат модификацияланған Ариан-5 зымырасын пайдаланып, экипажды 3 адамнан тұратын LEO-дан тысқары шығара алады және ресейлік «Союз» зымыранынан кеңірек болады. Ұсынылған аппараттың макеті 2008 жылғы Берлиндегі Халықаралық Ғарыш Көрмесінде көпшілікке қойылды. Егер жобаға ЕКА мақұлдауы берілсе, даму екі кезеңде жүреді: Бірінші кезең 2015 жылға дейін ғарыштан Жерге 1500 кг дейін жүк тасымалдауға қабілетті Advanced Reentry Vehicle (ARV) құрамын әзірлеуді қамтиды (CARV туралы жоғарыда қараңыз). Бұл мүмкіндік одан әрі даму тоқтатылса да ЕКА-ға қол жетімді болады. Бұл ХҒС бағдарламасында, сондай-ақ НАСА-мен бірлескен Марс үлгілерін қайтару миссиясында пайдалы болады. ARV-ны әзірлеуде атмосфераға қайта кірудің демонстрациялық үлгісі, экипажты қайтару құралы және осыған байланысты жобалар бойынша атқарылған жұмыстар пайдаланылады. ATV-ні күрделі жөндеудің осы кезеңіне арналған бюджет 300 миллион еуроны құрайды. Екінші кезең сол кездегі капсуланы адамдарды қауіпсіз тасымалдауға бейімдеуді, сондай-ақ қозғалтқыш пен қызмет көрсету модуліндегі басқа да жүйелерді жаңартуды қамтиды және Astrium өкілінің мәлімдемесіне сәйкес, «бірнеше миллиард [евро]» құнымен 4-5 жылға созылады. 2008 жылдың қарашасында ЕКА министрлері ATV үшін қайта кіру капсуласын жасаудың тиімділігін зерттеуге бюджет бөлді, бұл жүк қайтару немесе экипаж тасымалдау нұсқасын жасау үшін қажетті талап. 2009 жылдың 7 шілдесінде ЕКА EADS Astrium компаниясымен 21 миллион еуролық зерттеу келісімшартына қол қойды. 2000 жылдардың соңындағы қаржы дағдарысынан туындаған қаржылық шектеулерге байланысты ARV жобасы B1 кезеңін аяқтағаннан кейін тоқтатылды.

In addition to its principal role as a one way uncrewed cargo transfer vehicle, from the onset of work on the project, the ESA had viewed the ATV as having the potential for being the starting point for a whole family of automated space vehicles. The potential commercialisation of the ATV was also the subject of a formal study conducted by the ESA, during which the prospects of using the spacecraft as a dedicated tug for satellites, as well as the use of alternative launch systems, were examined. Following the decision by NASA to retire the Space Shuttle in 2011, the ESA decided to launch a further series of studies to determine the potential for evolutions and adaptations of the ATV. As a result of these studies, the cargo return version (CARV) was identified as a particularly promising candidate for further development. The goal of this variant is to provide ESA with the capability to transport scientific data and cargo from the ISS to Earth. Beyond this, CARV could be enhanced to become a crew vehicle which would be launched by an adapted Ariane 5. Mini Space Station The MSS concept is an ATV evolution proposal for the construction of multiple ATVs with two docking ports, one at each end. The current version of the ATV is already prepared for a docking port at the back, with the main propulsion system arranged in a cylindrical fashion leaving room for a tunnel through the middle. This concept would allow Soyuz, Progress and other ATVs to dock to the back of the ATV, allowing a steady flow of Russian vehicles using the available docking ports whilst an ATV is docked for an average of around 6 months at a time. Cargo Ascent and Return Vehicle The CARV would deliver a redesigned capsule, capable of bringing back payload from orbit. It could be installed in place of the ATV pressurized cargo hold. In addition, it could be adapted to use a berth rather than a docking port at the US side of the station. Given the larger berthing ports there, it would be possible to transfer complete International Standard Payload Racks (ISPRs) from the ATV to the station, which is only possible with the H II Transfer Vehicle. Possibilities for launching of the ATV on other launchers than the Ariane 5 have also been investigated, in particular in the frame of Commercial Orbital Transportation Services. ESA and its member states will consider approval for further ATV development in the coming years. On 14 May 2008, aerospace company EADS Astrium and the German Aerospace Center (DLR), announced that they were actively pursuing a development project with the aim of adapting the ATV into a crew transportation system. In the envisioned configuration, the craft would be able to launch a 3 person crew beyond LEO via use of a modified version of the Ariane 5 rocket and would be more spacious than the Russian Soyuz. A mock up of the proposed craft was publicly displayed at the 2008 International Aerospace Exhibition in Berlin. If the project were to have been given ESA approval, development would have proceeded in two stages:

The first stage would have involved the development of an Advanced Reentry Vehicle (ARV) capable of transporting up to 1,500 kg of cargo from space to earth safely (see CARV above) by 2015. This capability would be available to ESA even if further development were to be halted. It would prove useful in the ISS program as well as the proposed Mars Sample Return Mission with NASA. ARV development would make use of work done on the Atmospheric Reentry Demonstrator, Crew Return Vehicle and related projects. The budget for this stage of the ATV overhaul would reportedly be €300 million. The second stage would adapt the then existing capsule to be able to transport people safely as well as upgrade the propulsion and other systems in the service module and would last 4 to 5 years at a cost of "a couple of billion [euro]" according to a senior Astrium representative. In November 2008, ESA ministers budgeted for a feasibility study into developing a re entry capsule for the ATV, a requirement for developing either a cargo return capacity or a crew version of the ATV. On 7 July 2009, the ESA signed a €21 million study contract with EADS Astrium. The ARV effort was ultimately discontinued after completing the B1 stage due to fiscal constraints resulting from the late 2000s financial crisis.

Экзолинер

2010 жылдары Lockheed Martin компаниясы Commercial Resupply Services 2 бағдарламасы бойынша ұсыныс жасады, онда ATV негізінде жасалған және Thales Alenia Space компаниясымен бірлесіп әзірленетін, жаңа диаметрлі жүк тасымалдау модулі Exoliner енгізілді.