Кіріспе

Джон Б. Балабан (John B. Balaban, 2 желтоқсан 1943 жылы туған) – американдық жазушы, ақын және аудармашы, вьетнам әдебиеті саласындағы сарапшы.

Өмірбаян

Балабан Филадельфияда румын иммигранттары Филипп және Элис Георгиес Балабан отбасында дүниеге келген. 1966 жылы Пенсильвания мемлекеттік университетінен ағылшын тілінен бітірген, жоғары жетістіктермен. Пенсильвания штатында оқуын аяқтағанда алған Вудро Вильсон стипендиясы оған Гарвард университетінде ағылшын әдебиетін оқуға мүмкіндік берді, онда ол А.М. дәрежесін алды.

Балабан Вьетнам соғысы кезінде Вьетнамдағы соғысқа қарсылық білдірген. Гарвардта ол өзінің естеліктерінде "Көктегі жұмақты еске алу" деп жазғандай, өзінің студенттік шегерімін тоқтатып, Халықаралық еріктілер қызметімен Вьетнамға баруға рұқсат беру үшін тіркеу комиссиясына өтініш жасады, онда ол Тет шабуылында бомбаланғанға дейін университетте сабақ берді. Ол иығына сынықтардан жарақат алды және эвакуацияланды; жазылғаннан кейін ол балама қызметін жалғастырды және соғыста жарақат алған балаларды емдеу үшін Жауапкершілік комитетімен Вьетнамға оралды. 1969 жылы Вьетнамнан кетіп, сенатор Тед Кеннеди төрағалық еткен Сенат Әділет комитетінің кіші комитетіне азаматтық құрбандар туралы куәлік берді. 1971–72 жылдары, соғыс жалғасқанда, ол тағы да "ка до" деп аталатын ауызша поэзияны таспаға түсіріп, көшіріп, аударды, нәтижесінде "Ca Dao Viet Nam: Вьетнам халық поэзиясы" атты еңбегі жарық көрді. Балабанның өзінің өлеңдерінің алғашқы жинағы "After Our War" (1974) Америка ақындары академиясының Ламонт поэзиясы таңдауы болды және Ұлттық кітап сыйлығына ұсынылды. 1999 жылы ол Вьетнамдық Ном сақтау қорының негізін қалаушы болды, ол жиырма жыл бойы Вьетнамдағы ежелгі мәтіндерді цифрлық түрде сақтауды жүргізді. 2000 жылы ол 18 ғасырлық ақын және Вьетнамның ең көрнекті әйел ақыны Хо Сюань Хунның өлеңдер жинағын "Көктемдік мән" деген атпен шығарды. Кітапқа ағылшын тіліндегі аудармалар, сондай-ақ қазіргі вьетнам алфавиті мен тарихи Чữ Nôm жазу жүйесіндегі нұсқалары енді. Балабан Вьетнамдағы тәжірибесінен басқа да өлеңдер жазды. Оның "Жаздың шетіндегі шегірткелер: Жаңа және таңдалған өлеңдер" жинағы 1998 жылы Уильям Карлос Уильямс сыйлығын жеңіп алды. Оның "Қызым үшін сөздер" жинағы Ұлттық поэзия сериясының таңдауы болды. 2006 жылы "Жол, қисық жол" кітабы Booklist журналының "Редактордың таңдауы" және Library Journal журналының "Үздік поэзия кітабы" деп танылды. 2008 жылы ол Вьетнамның Мәдениет министрлігінен Ұлттық кітапханадағы көне мәтіндер жинағын қалпына келтірудегі жетекшілігі үшін алғыс медалін алды. Балабан Солтүстік Каролина мемлекеттік университетінің құрметті профессоры.