Кіріспе

Сальвадор Минучин (13 қазан 1921 – 30 қазан 2017) – Аргентинаның Энтре-Риос провинциясының Сан-Сальвадор қаласында туып өскен отбасылық терапевт. Ол отбасы мүшелерінің арасындағы, немесе отбасының ішкі топтары арасындағы қарым-қатынастарды анықтау арқылы отбасыдағы проблемаларды шешетін құрылымдық отбасылық терапияны жасады (Минучин, 1974). Бұл схемалар билік тепе-теңдігін, сондай-ақ әртүрлі жүйелер арасындағы шекараларды көрсетеді. Терапевт отбасы ішіндегі дисфункционалды қарым-қатынастарды өзгертуге тырысады, оларды денсаулыққа пайдалы жаңа үлгіге бейімдейді.

Мансап

Сальвадор Минучин медицина мамандығы бойынша диплом алғаннан кейін Израиль армиясында дәрігер болып қызмет етті. Қызметін аяқтаған соң, ол Нью-Йорк қаласына Нейтан Акерманмен балалар психиатриясы бойынша тәлім алуға барды. Акерманмен оқып бітіргеннен кейін Минучин Израильге оралып, бала психиатры ретінде көші-қон саясатының салдарынан қалған балаларға көмек көрсетті (Николс, 2010). 1954 жылы ол Уильям Алансон Уайт институтында психоанализді оқу үшін АҚШ-қа қайта оралды. Психоанализ бойынша оқуын аяқтағаннан кейін Минучин Вилтуик мектебінде жасөспрімдердің тәртібі бұзылған балаларына арналған психиатр болып жұмыс істеді, онда ол бүкіл отбасымен емдеудің пайдалы екеніне көз жеткізді. Вилтуик мектебінде қызмет еткен кезінде Минучин әріптестерімен бірге отбасылық терапияның бір түрін жасады. Олардың әдісі Минучин немесе басқа психиатр отбасымен терапиялық сессия өткізгенде, қалған психиатрлар сессияны бір жақты айна арқылы бақылап отыратын (Николс, 2010). Бір-бірінің жұмысын бақылау терапевттерге әдістерді оңай үйренуге мүмкіндік берді және Минучинді құрылымдық отбасылық терапияны дамытуға итермеледі. 1962 жылы Минучин отбасы құрылымы туралы теориялық негізін қалыптастырғаннан кейін, ол Джей Хейлимен жұмыс істеу үшін Пало-Альтоға барды. Минучиннің Вилтуик мектебіндегі жұмысы оның алғашқы кітабына, "Слэмдердегі отбасылар" (1967) деген атқа ие болды, онда ол отбасылық терапияның теориялық моделін сипаттады. Минучин Эстер Перел мен Вирджиния Голднерге жетекшілік етті. 1965 жылы Минучин Филадельфиядағы Балаларға кеңес беру клиникасының директоры болды. 1976 жылы ол бұл қызметтен бас тартып, 1981 жылға дейін орталықтың оқу бөлімінің меңгерушісі болды, содан кейін Филадельфиядан Нью-Йоркке балалар психиатриясын тәжірибелеп, оқыту үшін кетті (Николс, 2010). 1996 жылы ол Бостонға көшіп, карьерасын аяқтады. Минучин 2017 жылдың 30 қазанында Флорида штатының Бока-Ратон қаласында қайтыс болды.

Джей Хейлимен достық

Минучиннің Джей Хейлимен жұмысының нәтижесінде туған дамудың бірі – екі маман арасындағы ынтымақтастыққа негіделген достық. Минучин бір кезде Хейлиді өзінің ең маңызды ұстазы деп, оны және өзін жаңа идеялардың шегін сынауға, оларды дамытуға шақырып, "үздіксіз жаңалықтар іздеген" адам ретінде жазған. Минучин олардың қарым-қатынасын телеарнадағы «Жұлдыз жолы» сериалындағы Спок пен капитан Кирк арасындағы достыққа теңейді, себебі Джей Хейли жоғары интеллектуалды болса, Минучин өте прагматик болған (Минучин, 2007).

Отбасылық терапияға теориялық үлес

Салвадор Минучин мансабында отбасылық терапия саласына бірнеше маңызды үлес қосты, олардың ең маңыздысы – құрылымдық отбасылық терапияны дамыту (Николс, 2010). Минучин отбасылық терапевт ретінде жұмыс істей бастағанда, өте жақын және шектеулі қарым-қатынастағы, сондай-ақ бөлініп кеткен отбасылар туралы жазды, бұл құрылымдық отбасылық терапияның маңызды құралы болды. Минучин сонымен қатар, көптеген отбасылар өз проблемаларын бірінші деңгейдегі өзгерістер (жеке мінез-құлқының өзгеруі) арқылы шешуге тырысады және отбасының құрылымы мағыналы түрде өзгеруі үшін және қайта сауығуы үшін екінші деңгейдегі өзгерістер (отбасы ережелерінің өзгеруі) қажет екенін айтты. Осы тұжырымдамалар оның құрылымдық отбасылық терапия туралы түсінігін қалыптастырды және отбасылық психологияның басқа салаларына әсер етті.

Нервтік анорексияны емдеудің психосоматикалық моделі

1978 жылы Минучин «Психосоматикалық отбасылар: Анорексия нервоза контексте» кітабын жазуға көмектесті, онда анорексия нервозаның себептері мен емдеуіне арналған клиникалық модель медициналық зерттеулер мен бұрынғы сәтті психологиялық араласулардың интеграциясына негізделген (Минучин, Росман және Бейкер, 1978). Анорексия нервозаның психосоматикалық моделі психодинамикалық және мінез-құлық теориясының элементтерін біріктіре отырып, отбасы жүйесінде анорексия нервозаның пайда болуы туралы толыққанды түсінік береді. Кітапта анорексия нервозаны емдеудің ең оңтайлы тәсілі мінез-құлық және құрылымдық отбасы терапиясының әдістерін қолдану екендігі айтылады. Сондай-ақ кітапта анорексия нервозадан зардап шеккен отбасылардың төрт жағдайын және модельдің емдеу әдісі олардың жағдайына қалай табысты қолданылғанын көрсетеді.

Постмодерндік терапияны сынға алу

"Жұбайлық және отбасылық терапия журналы" журналының редакторлық мақаласында Минучин (1998) постмодерндік отбасылық терапияға қатысты алаңдаушылық білдірді. Ол наративтік терапия мен шешімге бағытталған терапияның екеуі де отбасылық терапия практикасына ерекше және пайдалы әдістерді әкеледі, мысалы, проблемалармен күресу үшін баламалы жекелеген түсініктемелерге баса назар аудару. Дегенмен, ол постмодерндік терапия отбасылық әңгімелерден туындаған маңызды ақпаратты, терапевт басқарған импровизациялардың спонтандылығын, терапевттің позитивті және көмекші рөлін, терапевттің отбасы мүшелерінің байланысын күшейтуге қабілетін және терапевттің жеке көзқарастарымен жұмыс істеу қажеттігін жоғалтқанын айтты. Яғни, Минучин постмодерндік терапия отбасын ығыстырып, отбасының психологиялық тәжірибесін көрсете алмайтын терапиялық үлгі құрды деп ойлады. Алғашқы сын-пікірлерін дамыта келе, Минучин (1999) постмодерндік терапияның назары отбасылық бірліктің нақты проблемаларын тиімді шешу үшін тым кең деп санайтынын мәлімдеді. Ол отбасылық терапияны отбасы ішіндегі стресті және ауырсынуды жеңілдету үшін пайдалану керек екенін, ал жалпы мәдени түсініктемелердің ықпалын жою үшін емес деп ұсынады.

Минучин отбасылық орталығы

1981 жылы Нью-Йоркке көшіп келгенде Минучин Отбасы зерттеу институтын құрды, онда ол отбасылық терапевттерді оқыта алады және консультациялық қызметтер арқылы асырау жүйесімен тікелей байланыса алады (Николс, 2010). 1995 жылы Минучин зейнеткерлікке шыққаннан кейін институт Отбасы үшін Минучин орталығы деп аталды, ол құрылымдық отбасылық терапияның ұғымдары мен техникаларын оқытуға, сондай-ақ кедейлік, расизм және гендерлік немесе сексуалдық бағдарлама бойынша кемсітуге ұшыраған отбасылармен жұмыс істейтін ұйымдарға кеңес беруге арналған.

Мақалалар

"Повестволық отбасылық терапияда отбасы қайда?" "Жұбайлық және отбасылық терапия" журналы, т. 24, 397–403. (1998)
"Қайта айту, қайта елестету және қайта зерттеу: үздіксіз әңгіме". "Жұбайлық және отбасылық терапия" журналы, т. 25, 9–14. (1999)
"Джей Хейли: Менің ұстазым". Отбасылық процесс, т. 46, 413–414. (2007)