Джей Халей: Отбасылық терапияның негізін қалаушысы

Кіріспе

Американдық отбасылық терапевт және автор Джей Дуглас Хейли (19 шілде 1923 – 13 ақпан 2007) – проблеманы шешуге бағытталған қысқа мерзімді терапия мен отбасылық терапияның, сондай-ақ психотерапияның стратегиялық моделінің негізін қалаушылардың бірі болды. Ол осы салалардағы ең белгілі мұғалімдердің, клиникалық бақылаушылардың және авторлардың бірі еді.

Өмір жолы және шығармашылығы

Хейли Орта Батыстағы Вайоминг штатындағы отбасылық шаруашылықта дүниеге келді. Оның отбасы ол төрт жаста болғанда Берклиге (Калифорния) көшті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әуе күштерінде қызмет еткеннен кейін, ол UCLA университетіне түсіп, Театр өнері бакалавры дәрежесін алды. Оқу кезінде Хейли "Нью-Йоркер" журналында әңгіме жариялады. Бір жыл драматург мамандығын іздегеннен кейін, ол Калифорнияға оралып, Берклидегі Калифорния университетінен Кітапхана ғылымы бакалавры дәрежесін, содан кейін Стэнфорд университетінен Коммуникация магистрі дәрежесін алды. Ол 1950 жылы алғаш рет үйленді және үш балаға – Кэтлинге, Грегориге және Эндрюге – әйелі Элизабетпен бірге ие болды. Стэнфордта оқып жүргенде Хейли антрополог Грегори Бейтсонмен танысты, ол оны кейін Бейтсон жобасы деп аталатын коммуникациялық зерттеу жобасына қатысуға шақырды. Бұл ынтымақтастық отбасылық терапияның қалыптасуына ықпал еткен маңызды факторлардың бірі болды және отбасылық терапия тарихындағы ең маңызды мақала жарияланды – «Шизофрения теориясына қарай». Бұл жобаның негізгі мүшелері – Грегори Бейтсон, Дональд де Авила Джексон, Джей Хейли, Джон Вейкленд және Билл Фрай. Отбасылық терапияның тууы мен дамуына жеке үлес қосумен қатар, Хейли 1950 және 1960 жылдары психотерапияны байқау зерттеушісі болды. Бейтсон жобасы Джей мен Джон Вейклендке Милтон Эриксон, Джозеф Вольпе, Джон Розен, Дон Джексон, Чарльз Фулвейлер, Фрида Фромм Райхман және басқа да клиникалық дәрігерлерді бақылап, жазуды ұйымдастырды. 1962 жылы Пало-Альтодағы Психикалық зерттеулер институтында жұмыс істеген кезде Хейли отбасылық терапия журналы Family Process-тің алғашқы редакторы болды (оған тәжірибелі журналист әйелі Элизабет Хейли көмектесті). МРТ-да болғанда Джей Бейтсон жобасының алғашқы жылдарында қалыптасқан Милтон Эриксонмен кәсіби қарым-қатынасын жалғастырды. Джей Эриксонды клиникалық қоғамдыққа «Ерекше терапия» сияқты маңызды кітаптар арқылы таныстыруға көмектесті. Хейли сондай-ақ Структуралық отбасылық терапияны әзірлеген Сальвадор Минучинмен тығыз жұмыс істеді. Хейли 1960 жылдардың ортасында Филадельфияға Филадельфия балаларға көмек көрсету клиникасына жұмысқа орналасты. Сальвадор Минучин және Браулио Монтальвомен бірлесіп жұмыс істеген кезде ол 1970 жылдардың басында Структуралық отбасылық терапияның дамуына әсер етті (және одан әсер көрді). 1976 жылы екінші әйелі Клои Маданеспен бірге Вашингтондағы Отбасылық терапия институтын құрғаннан кейін, Хейли Стратегиялық отбасылық терапияның дамуындағы маңызды күш болып қала берді. Отбасылық терапия институтындағы жұмысының жылдарында ол саланың ең ықпалды бестселлерлік кітабының бірін – «Проблемаларды шешу терапиясы» кітабын жариялады. 1990 жылдары Отбасылық терапия институтынан кеткеннен кейін Хейли Сан-Диего аймағына көшіп, үшінші әйелі Мадлен Ришпорт Хейлимен бірлесіп, антропология мен психотерапияға қатысты бірнеше фильмдер түсірді. Мадлен оның соңғы кітабы «Директивтік отбасылық терапия» еңбегін жазуға да қатысты. Ол қайтыс болған кезде Альлиант халықаралық университетінің Калифорниялық кәсіби психология мектебінде Резидент ғалым болып жұмыс істеді. Хейли адам проблемалары мен күшін жүйелі түрде түсінуді араласуға прагматикалық көзқараспен біріктірді. Оның терапия әдісі – ол терапия теориясы жоқ екенін мәлімдеді – клиенттердің реакциясын тудыратын шығармашылық және кейде қоздыратын нұсқауларға баса назар аударады. Бұл тәсіл клиенттер мен терапевт арасындағы мұқият келісімге, мүмкін болатын шешімдерді тәжірибеге салуға (кейде терапевт, кейде клиент ұсынған), нәтижелерді қарастыруға және терапия мақсатына жеткенге дейін тәжірибелерді қайта бастауға баса назар аударады. 1960 және 1970 жылдары психодинамикалық тәсілдер терапияға басымдық берген кезде, мұндай практикалық көзқарас әдетте еретикалық деп есептелді. Хейлидің және оның буынының басқа да прагматикалық практиктерінің қазіргі және осы уақыттағы басымдығы психотерапия саласы үшін қалыпты жағдай болып табылады.

Haley was born at his family's homestead in Midwest, Wyoming. His family moved to Berkeley, California, when he was four years old. After serving in the United States Army Air Forces during World War II, he attended UCLA where he received a BA in Theater Arts. During his undergraduate years, Haley published a short story in The New Yorker. After a year spent in pursuit of a career as a playwright, he returned to California and received a Bachelor of Library Science degree from University of California at Berkeley and then a master's degree in communication from Stanford University. He was married for the first time in 1950 and had three children, Kathleen, Gregory, and Andrew, with his wife Elizabeth. While at Stanford, Haley met the anthropologist Gregory Bateson who invited him to join a communications research project that later became known as The Bateson Project, a collaboration that became one of the driving factors in the creation of family therapy and that published the single most important paper in the history of family therapy, "Towards a Theory of Schizophrenia." The central members of this project were Gregory Bateson, Donald deAvila Jackson, Jay Haley, John Weakland, and Bill Fry. In addition to his personal involvement in the birth and evolution of family therapy, Haley was an observational researcher of psychotherapy in the 1950s and early 1960s. The Bateson Project arranged for Jay and John Weakland to observe and record clinicians including Milton Erickson, Joseph Wolpe, John Rosen, Don Jackson, Charles Fulweiler, Frieda Fromm Reichmann, and others. In 1962, while working at the Mental Research Institute in Palo Alto, Haley became the founding editor of the family therapy journal Family Process (assisted by his first wife, Elizabeth Haley, an experienced journalist). While at MRI, Jay continued the professional relationship with Milton Erickson that had been established in the earliest years of the Bateson Project. Jay helped to introduce Erickson to the clinical public with such important books as Uncommon Therapy. Haley also worked closely with Salvador Minuchin, who developed Structural Family Therapy. Haley moved to Philadelphia in the mid 1960s to take a position at the Philadelphia Child Guidance Clinic. Through his collaboration with Salvador Minuchin and Braulio Montalvo, he influenced (and was influenced by) the evolution of Structural Family Therapy in the early 1970s. After founding the Family Therapy Institute of Washington, DC, with second wife Cloe Madanes in 1976, Haley continued to be a central force in the evolution of Strategic Family Therapy. His publications from the years at the Family Therapy Institute include one of the field's most influential best selling books, Problem Solving Therapy. After leaving the Family Therapy Institute in the 1990s, Haley moved to the San Diego area and, in collaboration with his third wife Madeleine Richeport Haley, produced a number of films relating to both anthropology and psychotherapy. Madeleine also collaborated in the writing of his final book, Directive Family Therapy. At the time of his death, he was also a Scholar In Residence at California School of Professional Psychology at Alliant International University. Haley combined a systemic understanding of human problems and strengths with a pragmatic approach to intervention. His method of therapy — he claimed not to have a theory of therapy — emphasizes creative and sometimes provocative instructions to which clients react. The approach emphasizes careful contracting between clients and the therapist, experimenting with possible solutions (in a manner sometimes inspired by the therapist and sometimes inspired by the client), review of the results and informed resumption of experimentation until the goal of therapy is achieved. In the 1960s and 1970s when psychodynamic approaches to therapy dominated, such practicality was commonly seen as heretical. The here and now emphasis of Haley and others of his generation of pragmatic practitioners is now the norm for the field of psychotherapy.

Жазушы

Отбасылық терапия әдістері (Линн Хоффманмен бірге жазылған) (1967; 1994). Нью-Йорк: Basic Books. (1994 жылғы басылымы – Northvale, NJ: Aronson.) Директиваларды өзгерту: Джей Хейлидің стратегиялық терапиясы (Джеффри К. Зейгпен бірге жазылған) (2001)