Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қорғасын хроматы минералы
Lead chromate mineral
Крокоит – қорғасын хроматынан, PbCrO4 тұратын және моноклиндық кристалл жүйесінде кристалданатын минерал. Оның химиялық құрамы бояу пигменті ретінде қолданылатын жасанды хром сарысымен толықтай сәйкес келеді.
Crocoite is a mineral consisting of lead chromate, PbCrO4, and crystallizing in the monoclinic crystal system. It is identical in composition with the artificial product chrome yellow used as a paint pigment.
Сипаттама
Крокоит көбінесе үлкен, жақсы дамыған призмалық, алмаз жылтырлы кристалдар түрінде кездеседі, бірақ көп жағдайда кристалдары толыққанды қалыптаспаған. Кристаллдар жарқын, шафран түсті қызыл, мөлдір және алмазға ұқсас немесе шыны жылтырлығына ие. Көрінетін ультракүлгін сәулеге ұшырағанда, мөлдірлігі мен жарқырауының бір бөлігі жоғалады. Сызығы – қызғылт сары; Мосс шкаласы бойынша қаттылығы 2,5–3; меншікті салмағы 6,0. Ол 1766 жылы Оралдағы Екатеринбургке жақын орналасқан Березовское алтын кен орнында (Березовск кеніштерінде) табылды. 1832 жылы Ф.С. Беудант оны грекше κρόκος (krokos) – шафран сөзінен шыққан «крокоиз» деп атады, бұл оның түсіне сілтеме жасайды. Кейін аталған атауы «крокоизит» және содан кейін «крокоит» деп өзгертілді. Типтік орнында кристалдар гранит немесе гнейстің ішінде алтынды кварц тамырларында табылады. Крокоитпен бірге кварц, эмбрейит, феникохроит және ваукелинит кездеседі. Феникохроит – қара қызыл кристалдары бар негізгі қорғасын хроматы, Pb2CrO5, ал ваукелинит – қоңыр немесе жасыл моноклинді кристалдары бар қорғасын және мыс фосфат хроматы, Pb2CuCrO4PO4OH. Ваукелинит 1797 жылы крокоиттен хром элементін ашқан Луи Николас Вокеленнің құрметіне аталған (М.Х. Клапротпен бірдей уақытта және тәуелсіз түрде). Крокоит кристалдарының ерекше үлгілері Аделаида, Қызыл қорғасын, Батыс комета, Плат және Тасманияның Дундас кеніштерінде табылды; олар әдетте 10–20 мм, сирек жағдайларда 100 мм (4 дюйм) дейін ұзын, жұқа призмалар түрінде кездеседі, олар жарқын жылтырлыққа және түске ие. Крокоит – Тасманияның ресми минералдық символы. Жақсы кристалдасқан үлгілер Бразилиядағы Оуро Прето қаласының жанындағы Конгонхас-ду-Кампо, Филиппиндегі Лусон, Машоналендтегі Мутаре, Батыс Австралиядағы Мензиес маңында, сондай-ақ Бразилия, Германия және Оңтүстік Африкада табылды. Крокоиттің салыстырмалы сирек кездесуі оның қалыптасуына қажетті ерекше жағдайлармен байланысты: қорғасын кен қабатының тотығу аймағы және хромның көзі ретінде қызмет ететін ультранегізді тау жыныстарының болуы (хромитте). Крокоиттің пайда болуы үшін Cr3+ хромиттен CrO42−-ге дейін тотығуы және галениттің (немесе басқа негізгі қорғасын минералдарының) ыдырауы қажет. Мұндай жағдайлар өте сирек кездеседі. Крокоит қорғасын(II) хроматынан тұрғандықтан, ол уытты, құрамында қорғасын және алты валентті хром бар. Тасманиядан алынған крокоитті Майк және Элеонор Фелан 1980 жылдардың ортасынан бері Дундас кенінен өндіріп келеді, бірақ кеніштің тарихы 1892 жылға дейін жетеді, ол күміс қорғасынды іздеуге арналған туннель ретінде пайдаланылды. 2019 жылғы сәуір айына қарай кеніш сатылымға қойылды (300 000 АҚШ доллары), ал иелері жақын орналасқан Стихит кенісін жұмыс істеуді жалғастыруда.
Crocoite is commonly found as large, well developed prismatic adamantine crystals, although in many cases are poorly terminated. Crystals are of a bright hyacinth red color, translucent, and have an adamantine to vitreous lustre. On exposure to UV light some of the translucency and brilliancy is lost. The streak is orange yellow; Mohs hardness is 2.5–3; and the specific gravity is 6.0. It was discovered at the Berezovskoe Au Deposit (Berezovsk Mines) near Ekaterinburg in the Urals in 1766; and named crocoise by F. S. Beudant in 1832, from the Greek κρόκος (krokos), saffron, in allusion to its color, a name first altered to crocoisite and afterwards to crocoite. In the type locality the crystals are found in gold bearing quartz veins traversing granite or gneiss and associated with crocoite are quartz, embreyite, phoenicochroite and vauquelinite. Phoenicochroite is a basic lead chromate, Pb2CrO5 with dark red crystals, and vauquelinite a lead and copper phosphate chromate, Pb2CuCrO4PO4OH, with brown or green monoclinic crystals. Vauquelinite was named after Louis Nicolas Vauquelin, who in 1797 discovered (simultaneously with and independently of M. H. Klaproth) the element chromium in crocoite. Abundant masses with exceptional examples of crocoite crystals have been found in the Extended Mine at Mount Dundas as well as the Adelaide, Red Lead, West Comet, Platt and a few other Mines at Dundas, Tasmania; they are usually found in long slender prisms, usually about 10–20 mm but rarely up to 100 mm (4 inches) in length, with a brilliant lustre and color. Crocoite is also the official Tasmanian mineral emblem. Other localities which have yielded good crystallized specimens are Congonhas do Campo near Ouro Preto in Brazil, Luzon in the Philippines, Mutare in Mashonaland, near Menzies in Western Australia, plus Brazil, Germany and South Africa. The relative rarity of crocoite is connected with the specific conditions required for its formation: an oxidation zone of lead ore bed and presence of ultramafic rocks serving as the source of chromium (in chromite). Oxidation of Cr3+ into CrO42− (from chromite) and decomposition of galena (or other primary lead minerals) are required for crocoite formation. These conditions are relatively unusual. As crocoite is composed of lead(II) chromate, it is toxic, containing both lead and hexavalent chromium. Crocoite from Tasmania has been mined from the Dundas Extended Mine by Mike and Eleanor Phelan since the mid 1980s, but the mine's origins date back to 1892 when it was used as a prospecting tunnel for silver lead. As at April 2019, the mine is for sale (A$300,000) with the owners then continuing to operate the nearby Stichtite mine.