Кіріспе

Силикат минералы

Гемиморфит – Zn4(Si2O7)(OH)2·H2O химиялық қосылысы, минерал каламиннің құрамдас бөлігі. Бұл силикат минералы, смитсонитпен (ZnCO3) бірге, мырыш және қорғасын кендерінің жоғарғы қабаттарынан тарихи түрде өндірілген. Екі қосылыс та бастапқыда бір минерал деп есептелген және каламин ретінде жіктеліп келген. 18 ғасырдың екінші жартысында осы екі түрлі қосылыстың екеуі де каламинде кездесетіні анықталды. Олар бір-біріне өте ұқсас. Силикат екеуінің арасында сирек кездесетін түрі болып, кристалдарының өсу ерекшелігіне байланысты гемиморфит деп аталды. Бұл ерекше форма, тек бірнеше минералға тән, кристалдардың ұштары әртүрлі жақтарымен аяқталады. Гемиморфит көбінесе кристаллды қабықтар мен қабаттар, сондай-ақ массивті, дөңгелек, бүйрек тәрізді жиынтықтар, концентрлі жолақты немесе ұсақ ине тәрізді, талшықты немесе сталактит тәрізді, сирек жаппай кристалдық шоғырларды құрайды. Кейбір үлгілерде қысқа толқынды ультракөк сәуледе (253,7 нм) күшті жасыл флуоресценция, ал ұзақ толқынды ультракөк сәуледе әлсіз ашық қызғылт флуоресценция байқалады.

Пайда болуы

Гемиморфит көбінесе сфалерит кен денелерінің жоғарғы бөліктерінің тотығу нәтижесінде пайда болады, оған «темір қабаты» немесе госсан деп аталатын басқа да қосалқы минералдар ілеседі. Гемиморфит мырыш кенінің маңызды түрі болып табылады және құрамында кремний, оттегі және сутекпен бірге 54,2%-ға дейін металл бар. Кристаллдардың бір жағы дөңгелек, екінші жағы сүйкімді. Бельгия-Германия шекарасындағы аймақтар, әсіресе Бельгиядағы Vieille Montagne және Германиядағы Аахен гемиморфиттің метасоматикалық текті кен орындарымен әйгілі. Басқа кен орындары Польшаның Жоғарғы Силезиядағы Тарновские Гори аймағында, Пенсильвания штатының Фениксвилл қаласының жанында, Миссури қорғасын-мырыш аймағында, Монтана штатының Элкхорн қаласында, Колорадо штатының Лидвилл қаласында, АҚШ-тың Нью-Мексико штатындағы Орган тауларында және Солтүстік Африканың бірнеше аймақтарында орналасқан. Сонымен қатар, гемиморфит Таиландтың батысындағы Мае Сод қаласының жанындағы Падаенг кені, Сардиния, Нерчинск (Сібір), Италиядағы Пещера дель Предил, Австрияның Каринтиясындағы Блейберг, Англияның Дербишир графтығындағы Матлок сияқты жерлерде де кездеседі.