Кіріспе

Американдық журналист

Ванда Яблонски (23 тамыз 1920, Чехословакияда дүниеге келген – 28 қаңтар 1992, Нью-Йорк қаласында қайтыс болған) – жаһандық мұнай өнеркәсібін жарған американдық журналист. Даниэль Ергиннің "The Prize" кітабында ол "өз заманының ең ықпалды мұнай журналисі" деп аталған.

Ерте өмір және білім

Яблонски поляк мұнай геологы Евгений Яблонскидің қызы болды және балалық шағынан бастап мұнай өнеркәсібіне толыққанды енді. 1954 жылы ол Petroleum Week журналына жұмысқа орналасып, мұнай министрлерімен және компания төрағаларымен тең құқықта сөйлей отырып, өзінің беделін нығайтты. Ерлер әлемінде сирек кездесетін әйел болған ол мұнай өнеркәсібінде жай ғана "Ванда" деп танымал еді. Ол 1959 жылы Каирде Абдулла Тарики, Хуан Пабло Перес Альфонсо және Таяу Шығыстың басқа мұнай министрлерінің қатысуымен өткен кездесуді ұйымдастырған, онда олар "Жақсы көрісу келісіміне" немесе Мехди пактісіне (Маадидегі яхта клубының атымен Маади пактісі) қол қойды. Бұл Мұнай экспорттаушы елдер ұйымының (ОПЕК) алғашқы қадамы болды, аталған ұйымның миссиясы мұнай өндіруші елдердің саясатын үйлестіру болып табылады. 1960 жылы Яблонски мұнай компанияларының басшыларына Батысқа деген наразылықтың күшейіп, Таяу Шығыста "жерді пайдаланатын иелерге" қарсы ашу-ызаның артып жатқанын хабарлады. "Лондон, Нью-Йорк және Питтсбург қалаларындағы кеңселерден мұнай компанияларының жетекшілері Таяу Шығыстағы мұнай өндіруші мемлекеттердің тағдырын бақылап отырды". Оның ескертуін елемеген ірі мұнай компаниялары 1960 жылдың тамызында мұнай өндіруші елдердің түсімдерін есептеу үшін қолданылатын бағаларды бір жақты түрде төмендетті. Осының тікелей нәтижесінде 1960 жылдың қыркүйегінде мұнай өндіруші елдердің өкілдері жиналып, ОПЕК-ті құрды. Содан кейін ол 1961 жылы "Мұнай өнеркәсібінің библиясы" деп танылған "Мұнай ақыл-ойы апталығы" журналын құрды және 1988 жылға дейін басқарды. Яблонски 1992 жылы 71 жасында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды.