Кіріспе
Американдық хирург (туған 1965)
Атул Атмарам Гаванде (5 қараша 1965 жылы туған) – американдық хирург, жазушы және қоғамдық денсаулық сақтау саласындағы зерттеуші. Бостон қаласындағы Бриггем және әйелдер ауруханасында жалпы және эндокриндік хирургиямен шұғылданады. Гарвард Т. Х. Чан атындағы қоғамдық денсаулық сақтау мектебінің денсаулық саясаты және менеджменті кафедрасының профессоры және Гарвард медицина мектебінің хирургия профессоры. Қоғамдық денсаулық сақтау саласында ол денсаулық сақтау жүйесін жаңарту орталығы Ariadne Labs төрағасы және бүкіл әлемде хирургия кезіндегі өлім-жітімді азайтуға жұмыс істейтін Lifebox коммерциялық емес ұйымының төрағасы болды. 2018 жылдың 20 маусымында Гаванде Amazon, Berkshire Hathaway және JP Morgan Chase компанияларына тиесілі Haven денсаулық сақтау кәсіпорнының бас директоры болып тағайындалды және 2020 жылдың мамырында бас директор лауазымынан кетіп, ұйым жаңа бас директорды іздеп жүрген кезде атқарушы төраға қызметін жалғастырды. Ол медицина және қоғамдық денсаулық туралы The New Yorker және Slate басылымдарында көп жазды, сонымен қатар «Компликациялар: Хирургтың жетілмеген ғылым туралы жазбалары», «Жақсырақ: Хирургтың өнімділік туралы жазбалары», «Тексеру тізімінің манифесті» және «Өмір сүру: Медицина және соңында не маңызды» кітаптарының авторы. 2020 жылдың 9 қарашасында ол сайланған президент Джо Байденнің COVID-19 жөніндегі консультативтік кеңесінің мүшесі болып тағайындалды. 2021 жылдың 17 желтоқсанында ол АҚШ-тың Халықаралық даму агенттігінің әкімшісінің көмекшісі болып бекітілді және 2022 жылдың 4 қаңтарында қызметке кірісті.
Алғашқы жылдар және білім
Гаванде 1965 жылғы 5 қарашада Нью-Йорк қаласындағы Бруклинде, АҚШ-қа көшіп келген Маратхи үндістерінің отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы екеуі де дәрігерлер еді. Оның отбасы көп ұзамай Огайо штатындағы Афина қаласына көшіп, ол және оның әпкесі сол жерде өсті. 1983 жылы Афина орта мектебін бітірді. Гаванде 1987 жылы Стэнфорд университетінде биология және саясаттану мамандықтары бойынша бакалавр дәрежесін алды. Родс стипендиаты ретінде 1989 жылы Оксфордтың Баллиол колледжінде философия, саясат және экономика (PPE) саласы бойынша магистр дәрежесін алды. 2003 жылы Гарвардтағы Бригам және әйелдер ауруханасында жалпы хирургиялық ординатурасын аяқтады. Бітіргеннен кейін 1988 жылы Ал Гордың президенттік науқанына қосылды. Гаванде 1990 жылы медицина факультетіне түсті, бірақ екі жылдан кейін 1992 жылғы науқанда Билл Клинтонның денсаулық сақтау жөніндегі көмекшісі болу үшін оқуын тоқтатты.
Мемлекеттік қызмет
Кейіннен Г.Гаванде Клинтонның бірінші ісқақысынан кейін Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер департаментінде аға кеңесші болды. Ол Клинтон әкімшілігінің Ұлттық денсаулық сақтау реформасы жөніндегі жұмыс тобының үш комитетінің біріне жетекшілік етті, 75 адамның жұмысын үйлестірді, американдықтарға арналған әлеуметтік жәрдемақы пакетін, жұмыс берушілерге берілетін субсидиялар мен талаптарды анықтады. Бірақ бұл бастама баспасөз тарапынан сыналып, Гаванде кейіннен өміріндегі осы кезеңді өте қиындыққа толы деп сипаттап, "Мен жақсы жасайтын нәрселер агенттіктерді басқаруға немесе сайлауға тырысатын адамдардың шеберлігінен өзгеше" деді. Гаванде Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының "Қауіпсіз хирургия – өмірді сақтайды" атты жобасын басқарды. Бұл жоба аясында 200-ге жуық медициналық қоғам мен денсаулық сақтау министрліктері бірлесіп тізім жасады, ол 2008 жылы жарияланды және операциялық бөлмелерде қолданылуға тиіс болды. The Lancet журналы бұл тізімді "қауіпсіздікті арттыруға бағытталған нақты құрал" деп атап, "Бірақ тізімнің өзі соңғы мақсат емес. Оның нағыз құндылығы – командалар арасындағы байланысты жандандыру және пациенттерге көмек көрсетудің орталық тұсына қауіпсіздік мәдениетін енгізу үшін одан әрі реформалар жасауға ықпал етуде" деді.
Журналистика
Резиденттігін бастағаннан кейін көп ұзамай, оның досы, Slate журналының редакторы Джейкоб Вайсберг оны онлайн журналға материал жазуға шақырды. Гаванде бірнеше мақаласын The New Yorker журналында жариялады және 1998 жылы ол осы басылымның штат жазушысы аталды. 1998 жылғы қаңтарда Гаванде Slate журналында «Аборт пікірталасындағы жарым-жартылай шындықтар: әрбір аборт жағымсыз, бірақ мәселе техникада емес» деген мақала жариялады, онда аборт саясаты «ұрыптың алғаш рет сезіну қабілетіне ие болған сәтіне» байланысты болуы керек екенін және «техникаға немесе жатырдан тыс тіршілікке қабілеттілікке» емес екенін талқылады. 2009 жылғы маусымда The New Yorker журналында жарияланған Гавандедің эссесі Техас штатындағы екі қаланың денсаулық сақтау жүйесін салыстырып, бір қалада денсаулық сақтаудың екіншісінен қымбат болу себептерін көрсетті. Техас штатының Мак-Аллен қаласын мысалға келтіре отырып, корпоративтік, пайданы барынша арттыруға бағытталған мәдениет (қажетсіз күтімді көп көлемде ұсынуға мүмкіндік беретін) шығындарды өсірудегі маңызды фактор екенін, ал Мейо клиникасы және басқа да тиімді денсаулық сақтау жүйелері ұсынатын төмен құнды, жоғары сапалы күтім мәдениетінен өзгеше екенін дәлелдеді. Брайант Фёрлоудың Lancet Oncology журналында айтуынша, бұл мақала мәселенің маңыздылығын атап көрсеткендіктен «көп шу көтерді». Президент Барак Обама АҚШ Конгресінде денсаулық сақтау реформасы бойынша заң қабылдауға тырысқан кезде осы мақалаға сілтеме жасады. Сенатор Рон Уайденнің сөзіне қарағанда, мақала «Обаманың ойлау жүйесіне күшті әсер етті» және Обама оны сенаторлар тобына көрсетіп, «Біз осыны түзетуіміз керек» деді. The New Yorker журналындағы мақаланы оқығаннан кейін Уоррен Баффеттің көп жылдық серіктесі Чарли Мангер Гавандеге әлеуметтік тұрғыдан пайдалы еңбегі үшін алғыс айтып, 20 000 доллар көлемінде чек жіберді. Гаванде чекті қайтарды, содан кейін оған 40 000 долларлық жаңа чек жіберілді. Гаванде 40 000 долларды Бриггем және әйелдер ауруханасының хирургия және қоғамдық денсаулық орталығына қайырды, онда ол резидент болып жұмыс істеген. 2012 жылы ол TED сөздік кешінде «Медицинаны қалай жасаймыз?» деген тақырыпта баяндама жасады, оны екі миллионнан астам адам көрді.
Кейінгі мансап
Гаванде 2011 жылы құрылғаннан бастап 2022 жылға дейін коммерциялық емес Lifebox ұйымының төрағасы болды. Lifebox қауіпсіз хирургиялық оталар үшін оқыту және жабдықтармен қамтамасыз етеді. 2018 жылдың маусым айында ол миллиардер инвестор Уоррен Баффет, Amazon-ның Джефф Безос және JPMorgan Chase бас директоры Джейми Димон құрған, Бостон қаласындағы жаңа Haven Healthcare компаниясының бас директоры болып тағайындалды. 2020 жылдың мамыр айында ол лауазымынан кетіп, ұйым жаңа бас директор іздеп жүргенде атқарушы төраға қызметін жалғастырды. 2021 жылдың қаңтар айында Haven операциясын тоқтату туралы хабарлады. CNBC мәліметінше, компаниямен байланысты дереккөздер «фирма идеялар ұсынғанмен, үш құрылтайшы компанияның әрқайсысы өз жобаларын жеке қызметкерлерімен жүзеге асырды, нәтижесінде бастапқыда қажет болған бірлескен кәсіпорынның қажеттілігі туындамады» деді.
Байден әкімшілігі
2020 жылдың 9 қарашасында ол сайланған президент Джо Байденнің COVID-19 жөніндегі кеңесшілер тобының мүшесі деп тағайындалды.
USAID-тің ұсынысы
2021 жылдың 13 шілдесінде президент Байден Гавандеге АҚШ Халықаралық даму агенттігінің (АХАЖ) Әлемдік денсаулық бюросының көмекші әкімшісі лауазымына үміткерлік тағайындады. Гаванде кандидатурасы бойынша тыңдау Сенаттың Сыртқы қатынастар комитетінде 2021 жылдың 29 қыркүйегінде өтті. Флорида сенаторы Марко Рубио 2021 жылдың қазан айында Гаванде кандидатурасы бойынша комитет дауысын кейінге шегерді, "Атул Гаванде нәресте өлтіруді қорғауы – бұл оны лауазымға тағайындауға болмайтын жағдай. Президент Байден Гаванде кандидатурасын кері алып, агенттіктің өмір сақтау миссиясын қолдайтын адаммен алмастыруы керек" деді. Сенатор Рубионың бұл мәлімдемесі Гаванде 1998 жылы жазған мақаласына негізделген, онда ол мерзімі өткен жүктілікті тоқтату және туғаннан кейін нәресте өлтірудің кейбір әдістерін қорғаған. Жалпы Сенат 2021 жылдың 17 желтоқсанында 48 дауысқа 31 дауыспен Гаванде кандидатурасын мақұлдады.
Марапаттар мен құрметтер
2004 жылы Гаванде Newsweek журналының "20 ең ықпалды Оңтүстік Азиялық" тізіміне енді. 2006 жылы ол қазіргі хирургиялық тәжірибе мен медициналық этиканы зерттеу және түсіндіру жұмысы үшін MacArthur Fellow атағын иеленді. 2007 жылы ол Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының хирургиялық өлім-жітімді азайту бағдарламасын басқарды, ал 2009 жылы Гастингс орталығының мүшесі болып сайланды. 2010 жылғы Time 100 тізімінде "Ойшылдар" санатында бесінші орынға қойылды. Сол жылы ол Foreign Policy журналының жаһандық ойшылдар тізіміне де енді. 2012 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 2014 жылы ол BBC радиосының жылдық Рейт лекцияларын оқыды, оның тақырыбы "Медицинаның болашағы" аталған төрт дәріс болып өтті. Дәрістер Бостон, Лондон, Эдинбург және Дели қалаларында оқылды. Сондай-ақ сол жылы ол ғылым туралы жазу үшін Льюис Томас жүлдесін жеңіп алды. 2016 жылдың қараша айында ол Массачусетс штатының гуманитарлық саласындағы губернатор сыйлығының иегері болды, бұл сыйлық Массачусетс штатының қоғамдық өмірін жақсартуға қосқан үлесі үшін берілді. 2022 жылдың мамырында Пенсильвания университеті оған жылдық бітіру салтанатында құрметті ғылым докторы атағын берді.