Кіріспе

АҚШ-тың есірткіге қарсы науқаны

«This Is Your Brain on Drugs» – 1987 жылы «Наркотиксіз Америкаға серіктестік» (PDFA) ұйымы бастаған, АҚШ-тың есірткіге қарсы кең ауқымды науқаны. Науқан үш телеарнада көрсетілген қоғамдық қызмет туралы хабарламалардан (PSA) және оған байланысты плакаттардан тұрды.

1987 жылғы нұсқа

1987 жылы шыққан алғашқы хабарламаның 30 секундтық нұсқасында ас үйде есірткінің зиянын әлі түсінбеген адам бар ма деп сұрайтын ер адам (Джон Розелиус сомдады) көрсетіледі. Ол жұмыртқаны көтеріп, "Бұл сіздің миыңыз", – дейді, содан кейін табаға ишара жасап, "Бұл – есірткі", – деп қосады. Ол жұмыртқаны жарып, ішін табаға құйып қуырып, "Бұл – есірткіге тәуелді мидың жағдайы", – дейді. Соңында ол камераға қарап: "Сұрақтарыңыз бар ма?", – деп сұрайды. Ал 10 және 15 секундтық нұсқаларда жұмыртқаның табаға түсіп жарылатын көрінісі ғана көрсетіледі. Бұл 15 секундтық нұсқада дауыссыз мәтінмен сүйемелденеді: "Жарайды, соңғы рет. Бұл – есірткі. Бұл – есірткіге тәуелді миыңыз. Сұрақтарыңыз бар ма?". 10 секундтық нұсқада бірінші сөйлем алынып тасталған. "Frying Pan" ("Қуырылған таба" немесе "Қуырылған жұмыртқа" деп те аталады, сондай-ақ "Сұрақтарыңыз бар ма?") деген атаумен шыққан бұл хабарламаны суретшілер Скотт Флетчер мен Рик Белл, мәтін жазушы Ларре Джонсон және Лос-Анджелестегі keye/donna/pearlstein агенттігінің креативті директоры Пол Кейе жасаған. Оны Джо Питка өзінің Венециядағы Pytka Productions компаниясы арқылы түсірді, ал агенттік продюсері Харви Гринберг, Pytka атқарушы продюсері Джейн Макканн және Pytka продюсері Джон Терни өндірісті жүзеге асырды. Энтони Маринелли қысқа нұсқаларына музыка жазды.

1997 жылғы нұсқа

Екінші PSA, 1997 жылғысы, 18 жасар актриса Рейчел Ли Кук қатысты. Ол бұрынғыдай жұмыртқа ұстап, "Бұл сіздің миыңыз" дейді, сосын "Бұл – героин" деген жазуы бар табаны көтереді. Одан кейін жұмыртқаны ас үйдің үстеліне қойып, "Героинді мұрынмен жұтқаннан кейін миыңызбен осылай болады" дейді де, табаны жұмыртқаның үстіне құлатады. Табаны қайта көтеріп, "Ал бұл – сіздің денеңіз басынан кешетіні" дейді, құлаған жұмыртқаның қалдықтары табаның түбінен қолына тамшылап тұрады. Сосын Кук: "Түр, бұл әлі біткен жоқ" деп, ашуланып ас үйдегі барлық затты табамен қиратып, "Осыны сіздің отбасыңыз басынан кешеді! Достарыңыз да! Сіздің ақшаңыз! Жұмысыңыз! Өзіңізге деген құрметіңіз! Болашағыңыз!" деп айғайлайды. "Және өміріңіз" деп сөзін аяқтайды. Содан кейін табаны үстелге тастап: "Сұрақтарыңыз бар ма?" дейді. "Frying Pan" деп аталған бұл PSA-ны Нью-Йорктегі Margeotes/Fertitta & Partners агенттігінің арт-директоры Дуг Хилл, копирайтер Кен Силлс және креативті директоры Грэм Тернер жасаған. Оны Нью-Йорктегі Zooma Zooma өндіріс компаниясы арқылы Иден Тайлер түсірген, агенттік продюсері Эд Клебан және Zooma Zooma продюсері Джозеф Мантегна продюсерлік еткен, ал Санта-Моникадағы Avenue Edit-те Джей Нельсон монтаждаған.

2016 жылғы нұсқасы

2016 жылы шыққан үшінші PSA-да адам қолындағы жұмыртқа көрсетіледі, оған "Бұл сіздің миыңыз" деп жазылған, ал екінші қолмен табаға нұсқау беріледі, онда "Бұл есірткі" делінеді. Содан кейін жұмыртқа жарылып, табаға қуырылады, сомен бірге дауыссыз айтылады: "Бұл сіздің миыңыз есірткіде. Сұрақтарыңыз бар ма?". Одан кейін жасөспірімдердің көріністері келеді, олардың кейбіреулері: "Иә, менде сұрақтар бар", "Рецепт бойынша берілетін дәрілер көшедегі есірткідей зиянды емес, солай ма?", "Марихуана заңды, солай ма?", "Арақ ішу марихуана шегуден де нашар. Солай емес пе?", "Героинге неліктен адам тәуелді болады?", "Молли адамды бақытты етеді", "Менде сұрақтар бар", "Ана, әке, сіздер есірткі қолданған жағдайлар болды ма?" дейді. Дауыссыз айтушы қайта оралып: "Олар сұрайды. Дайын болыңыз."

2017 жылғы есірткіге қарсы соғыс

2017 жылы Рейчел Ли Кук Дрог саясаты альянсының қоғамдық қызмет хабарламасында ("PSA") "Бұл сіздің миыңыз есірткіде" атты жарнамадан бейнелерді пайдаланды. Бұл хабарлама есірткіге қарсы күресті және оның жаппай түрмеге қамауға, құрылымдық расизмге және кедейлікке әкелуіне сын айтты. Жарнама 2017 жылдың 20 сәуірінде, 4/20 күнін еске алу мақсатымен YouTube-қа жүктелді.

Талдау

TV Guide бұл жарнаманы барлық кездердің ең үздік жүз тележарнамасының қатарына қосты, ал Entertainment Weekly оны барлық уақыттың ең жақсы 8-ші жарнамасы деп таныды.

Тұтынушылық

1990 жылдардың басында "Дәрі-дәрмекке тәуелді танымал милар" деген атпен шыққан плакат, идеяны пародизациялап, табада жұмыртқаларды көрсету арқылы белгілі бір адамдарды еске түсіретіндей етіп жасалған. Мысалы, "Саддам Хусейн" деп жазылған табада нысана белгісі қойылған жұмыртқа, ал "Milli Vanilli" деп жазылған табада жалған жұмыртқалар қорабы болған. Сонымен қатар, "The Simpsons" ("Бұл сіздің миыңыз пончиктерде", Гомер Симпсонның басының рентген суреті көрсетілген) және "Янкис-Ред Сокс" бәсекелестігіне арналған (аталған бәсекелестіктің екі жақтасына да бағытталған) сияқты пародиялық футболкалар да болды.

Медиада

This Is Your Brain on Drugs әртүрлі формада пародиаланды, соның ішінде Saturday Night Live-дағы пародиа, ол PSA-ны пародиалады және жарнаманың слоганына "беконмен бірге" деген қосымша жасады. "Married with Children" ситкомының төртінші маусымының он сегізінші эпизодында, "What Goes Around Comes Around" (1990), Аль Банди кейіпкері жұмыртқаны алып, "Бұл сіздің миыңыз" дейді, содан кейін "Бұл сіздің некедегі миыңыз" деп, оны жерге тастап, "Сұрақтарыңыз бар ма?" деп сұрайды. "Beverly Hills, 90210" жасөспірімдер сериалының бір эпизоды Брэндон мен Бренда Уолш кейіпкерлерінің сүйікті кафелерінде достарымен бірге PSA-ны ойнап көрсетумен аяқталады. Шоудан кейін 30 секундтық нақты жарнама көрсетілді, және Джейсон Пристли эфирде өзінің есірткіге қарсы үндеуін жеткізді. Екінші нұсқасы 2005 жылы "Robot Chicken" анимациялық телешоуының "Junk in the Trunk" атты тұсаукесер эпизодында сатирикалық түрде көрсетілді. Рейчел Ли Кук (дауыстауды орындаған) психопаттық ашуға беріліп, кездесетін барлық нәрсені жояды, соңында өзін басына соғып, ғимараттан құлайды. "Breaking Bad" телесериалының екінші маусымының оныншы эпизодында, "Over" (2009), Джесси Пинкман кейіпкері жарнамаға сілтеме жасап, бір жұмыртқаны қуырып, оған "Бұл сіздің миыңыз" деп қосады, содан кейін тағы бір жұмыртқаны қосып, "Бұл сіздің есірткідегі миыңыз" дейді. ABC ситкомы "The Goldbergs" -тың он алтыншы эпизодында, "Muscles Mirsky", Беверли таңғы ас дайындап жатқанда PSA-ға сілтеме жасайды. Netflix-те "Riverdale" маусымының 2-ші маусымын жарнамалау үшін Вероника Лодж рөлін сомдаған Камила Мендес 1997 жылғы PSA-ны қайта сахналады, онда актриса Рейчел Ли Кук қатысты. Жарнама кадр сайын қайта жасалған, бірақ жұмыртқаның орнына бургер қолданылған, және героин туралы сөйлеудің орнына ол Jingle Jangle туралы айтады.

Фильмдер

"Бэтмен мәңгілік" (1995) фильмінде Риддлер кейіпкері жарнамалық сөздерді пародиалайды: "Бұл қораптағы сіздің миыңыз. Бұл менің қораптағы миым. Кімде-кім жұмыртқаға айналғандай сезінеді?!" 1991 жылы түсірілген "Фреддидің өлімі: соңғы қорқыныш" фильмі Джонни Депптің (оның актерлік мансабы "Елмас көшенің қорқынышы" фильмімен басталған) орындауымен PSA-ны пародиалады. PSA қалыпты жағдайда жалғасады, бірақ Роберт Энглунд (Фредди Крюгерді ойнайды) Деппті табамен ұрып, "Иә! Не ішіп отсың? Менің ойымша, бұл таба мен жұмыртқа!" дейді.

Музыка

1990 жылы Primus тобының Frizzle Fry альбомының обложкасында, жарнамаға байланысты әйделдеу үшін, қуырылған табада балқып жатқан мидің мүсіні бейнеленген. Ағылшын виртуалды тобы Gorillaz бұл PSA-ны 2017 жылғы "Sleeping Powder" әнінің музыкалық видеосында пайдаланды. Карли Рей Джепсеннің 2019 жылғы "No Drug Like Me" музыкалық видеосының трейлері 1997 жылғы PSA нұсқасын қайта жасайды, онда актриса Рейчел Ли Кук түскен. Деми Ловатоның 2022 жылғы "Substance" әнінің музыкалық видеосында PSA-ның қайта түсірілген нұсқасы бар.

Сын

Американдық жұмыртқа кеңесі PSA-ға қарсылық білдірді, себебі жұмыртқа есірткі тұтынудың зиянды әсерімен байланыстырылып көрсетілген. Кеңес өкілдері жас балалар телехабарламаны дұрыс түсінбей, жұмыртқаның денсаулыққа зиянды деген қате пікірге келуі мүмкін деп алаңдады. Комедияшы Билл Хикс стендап өнерінде бұл жарнаманы жиі сынап, "Есірткі қолданғанда көп нәрсе көрдім, бірақ ешқашан да жұмыртқаға қарап, оны ми деп ойлаған емеспін" деді.