Кіріспе
Андаман теңізіндегі теңіз қорғалған архипелагы, Таиланд Сурин аралдары (หมู่เกาะสุริน, ) - Таиланд материгінен Андаман теңізіндегі бес аралдан тұратын континенттік архипелаг.
The Surin Islands (หมู่เกาะสุริน, ) is a continental archipelago of five islands in the Andaman Sea, from the Thai mainland.
Құрылу
Геологиялық теориялар мезозой дәуірінде Берма мен Санда пластиналарын қамтитын субдукция оқиғасы Таиландтың батыс жағалауындағы көптеген гранитті аралдар мен теңіз асты шыңдарының пайда болуына әкелгенін айтады. Бұл процесс төмен түсетін тақтаның алға жылжып, төмендегі тақтамен көтерілуін қажет етті. Нәтижесінде әртүрлі геологиялық құрылымдар, соның ішінде шыңдар мен шығыстар, көтеріліп келе жатқан тақтаға қосылып, ақырында шағын арал тізбектері мен су асты таулары пайда болды. Бұл аралдар мен су асты тауларының басым бөлігі - гранитоидтар, магмалық тау жыныстарының бір түрі. Уақыт өте келе, бұл негізді жыныстар негізінен коралл қаңқаларынан тұратын қалың әк тасты қабатымен қапталды, сыртқы беттерінде тірі кораллдар өсіп келеді.
Климат
+ Статистика 2012 2013 2014 2015 2016 төмен15.2 °C (59 °F)12.0 °C (54 °F)22.1 °C (72 °F)12.8 °C (55 °F)8.0 °C (46 °F) Орташа27.8 °C (82 °F)27.5 °C (82 °F)28.0 °C (82 °F)28.2 °C (83 °F) Жоғары39.3 °C (103 °F)40.0 °C (104 °F)30.2 °C (86 °F)41.3 °C (106 °F)42.0 °C (108 °F) 30 күн ішінде Бір айда ақпаннан мамырдың ортасына дейін ыстық маусым өтеді. Жаңбырлы маусым мамырдың ортасынан қазанға дейін, ең жаңбырлы ай. Жылдық орташа жауын-шашын 71 пайыздық ылғалдылықпен және 104 жаңбырлы күнмен бірге болады. Желдің орташа жылдамдығы желтоқсан айында ең жоғары болып табылады .
A hot season runs from mid February to May. The rainy season is from mid May to October, the rainiest month. The annual average rainfall is with average humidity of 71 percent and 104 rain days. Highest average wind speeds are observed in December with .
Мокен халқы
Сурин аралдарында Мокен немесе Морган халқының шағын қауымы (ชาวเล, 'теңіз цигандары') тұрады. Сурин аралдарындағы мокендер саны 150-ден 330-ға дейін деп бағаланады. Мокендер Мьянма мен Таиландтың Андаман жағалауында тұратын үш тайпаның біріне жатады. Бұларға Мергуи архипелагының мокендері, Пханг Нга провинциясының моклендері және Пхукет провинциясынан Сатун провинциясына дейін тұратын Урак Лавои жатады. Бұл топтар австронезиялық шығу тегімен, өздерінің ерекше тілдері (Мокен, Моклен, Урак Лавои), мәдениеті мен өмір салтымен танымал. Олардың өздерінің құрлықтағы көршілерімен тату өмір сүру тарихы бар. Мокендер, әсіресе Мергуи архипелагы мен Таиландтың Солтүстік Андаман жағалауындағылар, дәстүрлі түрде көшпелі өмір сүріп, уақыттарын кабанг деп аталатын дәстүрлі қайықтарда өткізеді. Бұл өмір сүру салты оларға жел мен ауа райының өзгеруіне қарай шығанақтан шығанаққа көшіп-қонуға мүмкіндік берді. Соңғы кабанг 2006 жылы салынған, ал бұл дәстүрлі практиканы қайта жаңғыртуға тырысу 2018 жылы басталды. Жазба тілі жоқ мокендер өздерінің мәдени мұралары мен білімдерін сақтау және жалғастыру үшін ауызша дәстүрге сүйенеді. Бұл ауызша дәстүр 2004 жылы Ко Сурин Нуэа мен Ко Сурин Тай ауылдарына әсер еткен цунами кезінде олардың аман қалуына маңызды рөл атқарды. Осыны білген соң, осы аралдардағы мокендер қауіпсіз болу үшін биік жерлерге көшіп кетті. Мокендер қоршаған орта мен табиғи ресурстарды терең түсінеді және құрметтейді. Тарихи тұрғыдан алғанда, олар аңшы-жинақшылар ретінде өмір сүру салтын ұстады, күріш пен басқа да қажеттіліктер үшін қабықшалар, теңіз қызанақтары мен балық саудасына сүйенді. Олар жергілікті өсімдіктер туралы мол білімі бар екенін дәлелдеді. Олар 83 өсімдік түрін азық-түлік ретінде, 33-ін дәрілік мақсаттарда, 53-ін қоралар, қайықтар мен құралдар жасау үшін, ал 54-ін басқа да мақсаттарда қолданады. 88282 гектар жерді алып жатқан рептилиялар фаунасына жеті түр жатады, олардың ішінде Азиялық су мониторлары, бұлтты мониторлар, скинктер, торлы питондар және аймаққа тән Сурен бүктелген аяқты гекон. Теңіз күркелері әлі күнге дейін Сурин аралдарында ұя салады, екі түрі жағаға келіп, жұмыртқаларын салады, олар өте қауіпті тоқырау және жасыл күркелер. 1990 жылдардың басында кейбір сирек кездесетін зәйтүнді жабайы торғайлар байқалды. BirdLife International Mu Ko Surin ұлттық саябағын маңызды құс аймағы (IBA) деп белгіледі. Бұл атау парктің бірнеше құс түрлерін қолдауына байланысты. Бұларға қауіп төндіретін Никобар көгершіні мен Beach stone curlew, осал үлкен жасыл көгершін және Таиландта ұлттық қауіп төндірілген немесе қауіп төндіретін түрлер, мысалы Жасыл император көгершіні, Pied император көгершіні және қызғылт көк көгершін.
Reptilian fauna includes seven species, among them Asian water monitors, Clouded monitors, skinks, reticulated pythons, and the Surin bent toed gecko, a species endemic to the area. Sea turtles still nest on the Surin islands, with two species coming ashore to lay their eggs, critically endangered hawksbill and green turtles. In the early 1990s some rare olive ridley turtles were spotted. BirdLife International has designated Mu Ko Surin National Park as an Important Bird Area (IBA). This designation is due to the park's support of several bird species of conservation concern. These include the near threatened Nicobar pigeon and Beach stone curlew, the vulnerable Large green pigeon, and various nationally threatened or near threatened species in Thailand, such as the Green imperial pigeon, Pied imperial pigeon, and Orange breasted green pigeon.