Кіріспе

Преск-Айл – Америка Құрама Штаттарының Мэйн штатындағы Арустук округінің коммерциялық орталығы және ең ірі қаласы. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 8 797 адамды құрайды. Преск-Айл қаласында Мэн университетінің Преск-Айлдегі филиалы, Солтүстік Мэн қауымдастық колледжі, Солтүстік Мэн жәрмеңке алаңы, Арустук орталық сауда орталығы және Преск-Айл халықаралық әуежайы орналасқан. Преск-Айл – федералдық деңгейде танылған Микмак тайпасының Арустук тобының бас кеңсесі.

Тарих

Алғашқы еуропалық қоныс салушылар 1819 жылы ағаш өңдеуге жарамды жер алу ниетімен келген британдық лоялистер болды. Алайда, АҚШ пен Ұлыбритания арасындағы шекаралық даулар пионерлердің жерге құқық беруіне кедеріс келтірді. Оған жауап ретінде, көршілес британдық колониясы Нью-Брансуик (қазіргі Канада провинциясы) үкіметі пионерлерге жерді иеленуге немесе сатуға құқық бермей, тек онда тұруға патенттер берді. 1825 жылы Арустук өзені бойымен саяхаттап жүрген жер өлшеушілер оның бойында жиырма отбасы тұратынын, ал ауыл шаруашылығымен айналысқандарына қарамастан, барлық отбасылардың көп бөлігі ағаш өндіруге жұмсалғанын байқады. Шекаралық дау аймақтың дамуын баяулатты, бірақ сол кездегі аумақты басқарған Массачусетс үкіметі бұл жерді өздерінікі деп санады және 1820-жылдары Солтүстік Мэндегі елді мекендердің дамуын ынталандыру үшін жер беру және диірмендерге жеңілдіктер ұсынды. Бұл аймаққа алғаш қоныс аударған американдық 1828 жылы Деннис Фэрбенкс болды, ол Массачусетс және кейін Мэн штатының (1820 жылы штат мәртебесіне ие болған) ережелеріне сәйкес жерге иелік құқығын алды. 1914 жылы Арустук шаруашылығы Мэн штатының ауыл шаруашылығы тәжірибелік станциясы ретінде сатып алынды.

Темір жол

1881 жылы Нью-Брансуик темір жолы Преск аралында алғашқы рельс байланысын жасады. Бангор және Арустук темір жолы 1895 жылы жетті.

Әуежай

1931 жылы шағын әуежай құрылды. Ол он жыл ішінде кеңейтіліп, кейіннен маңызды әскери орталыққа айналды. 1941 және 1961 жылдар аралығында жұмыс істеген Преск-Айл әуе базасы, Еуропаға салыстырмалы түрде жақын орналасқандықтан, Екінші дүниежүзілік соғыс және Корея соғысы кезінде АҚШ-тың күрес ұшақтарының маңызды ұшу алаңы болды. База сатылғаннан кейін, оның бір бөлігі Солтүстік Мэн аймақтық әуежайына айналды. 2018 жылдың маусым айында Солтүстік Мэн аймақтық әуежайы Преск-Айл халықаралық әуежайы деп қайта аталды. 2018 жылдың 2 шілдесінен бастап United Airlines компаниясы Мэн штатының Преск-Айл қаласындағы Преск-Айл халықаралық әуежайынан Нью-Джерси штатының Ньюарк қаласындағы Ньюарк Либерти халықаралық әуежайына рейстер бастады. Бұл рейстер Essential Air Service (EAS) бағдарламасы арқылы федералдық қаржыландырумен қамтамасыз етіледі және United Express тасымалдаушысы GoJet Airlines компаниясымен жүзеге асырылады.

Колледждер мен университеттер

1903 жылы Арустук мемлекеттік мұғалімдер даярлау мектебі екі жылдық мұғалімдерді даярлау бағдарламасын ұсынды. 1968 жылы ол Преск-Айлдағы Мэн университеті деп қайта аталды. Солтүстік Мэн техникалық колледжі 1961 жылы құрылды, қазір Солтүстік Мэн қауымдастық колледжі. Алғашқы студенттер колледжге 1963 жылы қабылданды. Бүгінде ол шамамен 2000 студентке қызмет етеді. Ауруханамен төрт дәрігер байланысты болды, олардың басты мақсаты – халыққа қызмет ету және медбикелерді оқыту мектебін ұйымдастыру еді.

Барлық американдық қала

Преск-Айл 1966 жылы «Американың үздік қаласы» деп танылды.

География және климат

Преск-Айленд (46.679321, −68.002166) орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 77,60 шаршы миль (201 км²), оның ішінде 75,76 шаршы миль (196 км²) құрлық және 1,84 шаршы миль (5 км²) су алабын құрайды. Преск-Айлендті Арустук өзені және Преск-Айленд ағысы (кейде Престиль ағысы деп те аталады) кесіп өтеді. Преск-Айленд ылғалды континенттік климатқа (Кёппен: Dfb) ие, ол ұзақ, суық қыстармен және қысқа, жылы жаздармен сипатталады. Преск-Айленд – Мэн штатының ең құрғақ қаласы, жылдық жауын-шашын мөлшері .

Үкімет

Преск-Айл қаласы кеңес-басқарушы жүйесі бойынша басқарылады. Қазіргі қала басқарушысы – Мартин Паккет.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 9 692 адам, 4 201 үй шаруашылығы және 2 413 отбасы тұрды. Халық тығыздығы көрсетілген жоқ. 4 608 тұрғын үй бірлігі бар еді, орташа тығыздығы көрсетілген жоқ. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 94,5% ақ нәсілді, 0,6% афроамерикалық, 2,4% американдық үндістер, 0,9% азиялық, 0,2% басқа нәсілдерден және 1,4% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 1,3% құрады. 4 201 үй шаруашылығының 25,7% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 41,1% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 12,1% -ында күйеуі жоқ әйелдер, 4,2% -ында әйелі жоқ ерлер және 42,6% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 34,2% жеке адамдардан тұрады, ал 13,3% -ы 65 жасқа толған және жалғыз тұратын адамдардан. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,19 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,78 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 40,2 жасқа тең. Тұрғындардың 19,6% -ы 18 жасқа дейін, 12,4% -ы 18 мен 24 жас аралығында, 24,1% -ы 25 пен 44 жас аралығында, 27,8% -ы 45 пен 64 жас аралығында және 16,2% -ы 65 жастан асқан. Қаланың жыныстық құрамы: 48,2% ер адам және 51,8% әйел адам.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 9 511 адам, 3 963 үй шаруашылығы және 2 464 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 4 405 тұрғын үй, орташа тығыздық – белгіленбеген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 95,13% ақ нәсілді, 0,36% афроамерикалық, 2,26% американдық үндістер, 0,84% азиялық, 0,03% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,17% басқа нәсілдер және 1,21% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 0,65% құрады. 3 963 үй шаруашылығының 28,1% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 47,8% - бірге тұратын жұбайлар, 11,0% - күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 37,8% - отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 31,0% жеке адамдардан тұрды, ал 13,7% - 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,25 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,82 адамды құрады. Қала тұрғындарының 21,6% 18 жасқа дейін, 13,1% 18-24 жас аралығында, 27,0% 25-44 жас аралығында, 22,4% 45-64 жас аралығында және 15,9% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен адамдарды құрады. Орташа жас 37 жасқа тең. Әр 100 әйелге 91,3 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 88,2 еркек шақ келді. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 29 325 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 37 090 доллар болды. Ер адамдардың орташа жылдық табысы 27 510 доллар, ал әйелдердің орташа жылдық табысы 19 785 долларды құрады. Қаланың жан басына шаққандағы орташа жылдық табысы 15 712 доллар болды. Отбасылардың 9,2% және халықтың 14,5% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 16,1% және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендердің 15,2% кірді.

Экономика

Арусток округінің ең ірі қаласы болғандықтан, Преск-Айл көптеген американдық және канадалық қалалар үшін сауда орталығы болып табылады. 1990-шы жылдарда "Арусток орталығы" сауда орталығы тұрғындар үшін маңызды сауда орталығына айналды. Ауыл шаруашылығы Преск-Айл және айналасындағы аймақтың маңызды саласы болып табылады, ал картоп – ең маңызды өнім. Қыс айларында көптеген жергілікті кәсіпорындар қар көліктері саласына тәуелді, себебі Преск-Айлды алыс қалалар мен елді мекендермен байланыстыратын жоғары бағаланған жол желісі бар. Преск-Айлде Преск-Айл халықаралық әуежайының жанында ірі өнеркәсіптік парк орналасқан. Преск-Айлдегі жұмыссыздық деңгейі әдетте Мэн штатының орташа көрсеткіштерінен сәл жоғары болады.

Теледидар

Преск-Айл Нильсен нарық зерттеулерімен анықталған ең кішкентай телеарналар нарықтарының біріне ие. Оған WAGM TV 8-арнасы (CBS/Fox/CW+ серіктес телеарнасы), оның іріктес станциясы WWPI LD 16-арнасы (2020 жылдың 7 қаңтарында іске қосылған NBC серіктес телеарнасы) және WMEM TV 10-арнасы (Maine Public Broadcasting Network ("Maine Public") және PBS серіктес телеарнасы) кіреді. Преск-Айл телеарналар нарығына жатпаса да, Мэн штатының Бангор қаласынан шыққан ABC серіктес телеарнасы WVII TV және NBC серіктес телеарнасы WLBZ Преск-Айлде де көрсетіледі.

Радио

Преск-Айл қаласында WBPW, WOZI және WQHR радиостанцияларының студиялары орналасқан, олардың барлығы Townsquare Media компаниясына тиесілі. Сонымен қатар, қалада Мэн Преск-Айл университетінің студенттік радиостанциясы WUPI және 92.1 FM арнасында хабар таратады. WMEM 106.1 – аймақ үшін Maine Public радиосының арнасы, ол National Public Radio жүйесімен байланысты.

Газет

Арусток округінде күнделікті газеттер жоқ. Преск-Айл Стар Геральд сәрсенбі күні шығады, Арусток округінде жарық көретін бірнеше апталық газеттің бірі. Басқалары: Карибудың "Арусток Республикасы", Мадавасканың "Сент-Джон Вэлли Таймс", Форт-Фейрфилд журналы және Хоултонның "Пионер Таймс" газеттері. "Бангор Дейли Ньюс"-тің Арусток округіне арналған басылымы бар.

Танымал мәдениетте

Преск аралы — 1953 жылғы «Аспандағы арал» фильміндегі операциялардың басты орны. Бұл қала Ричард Старктің Паркер романдары сериясында Гэнди МакКей зейнетке шығып, асхана ашатын жері де болып табылады.