Кіріспе

Audita tremendi – бұл Папа Григорий VIII-нің 1187 жылғы 29 қазанда алғаш жариялаған энцикликасы, ол кейін Үшінші крест жорығы деп белгілі болған шақыруды қамтиды.

Өмірбаян

1187 жылы 20 қазанда Папа Урбан III қайтыс болды, оның Хатин шайқасында Саладиннің жеңісі туралы естігендігі хабарланды. Жаңадан сайланған Папа Григорий VIII кеңесшілерімен бірге Киелі жерге тағы бір крест жорығын шақыратын энциклопедия дайындады. Бірақ кейбір тарихшылар, «Audita tremendi» деп белгілі болатын құжаттың көп бөлігін, тіпті барлығын да Урбан өзі қайтыс болғанға дейін дайындаған болуы мүмкін деп болжайды. Дегенмен, энциклопедия алғаш рет 1187 жылдың 29 қазанында жарияланып, Феррарадағы пап сарайында оқылды. Григорий содан кейін Альбаноның кардинал-епископы Генриге Франция мен Германияда крест жорығын уағыздауды тапсырды. Папа 30 қазан және 3 қарашада бірнеше өзгерістер енгізіп «Audita tremendi» құжатын қайта жариялады, ал мәтіннің төртінші нұсқасын Григорийдің ізбасары III Климент 1188 жылдың 2 қаңтарында жіберді.

Мазмұны

Грегорий "Audita tremendi" арнауында "Мәсіхке иман келтіргендердің бәріне" үндеу жасайды. "Audita tremendi" сөздерімен басталатын хатында Григорий 1187 жылғы 4 шілдеде Хаттин шайқасында христиандардың жеңілісіне, оның ішінде госпитальерлер мен тамплиерлердің таяққа берілуіне және Шынайы Кресттің жоғалуына қайғырыс білдіреді. Оның пікірінше, мұсылмандар христиандық діннен тайып кеткендер емес, басқа құдайға табынушылар ретінде қарастырылуы керек, себебі олар христиандар мен яһудилерден өзге Құдайға құлшылық етеді. Алайда Григорий христиандардың соңғы кезде басталған апаттарын "кінәлі" крест жорығына қатысқан мемлекеттердің "зұлымдығына" да байланыстырады. Ол барлық христиандардың күнәларын өтеу үшін және Құдайды "разы ету" мақсатында тағы бір крест жорығына қатысуға міндетті екенін мәлімдейді, әйтпесе Құдай "қаласа" Киелі жерді өз күшімен қайтарып алуға шешім қабылдаған болар еді. Сонымен қатар, Иса Мәсіх "өз мысалымен адамдарға бауырлары үшін өмірін беруге үйретті". Грегорий барлық кресткерлерге кешірім жасайтынын, сондай-ақ оларды сот ісінен қорғап, қарыздары бойынша үстеме төлемдерден босататынын уәделейді.

Мұра

Томас У. Смит бұл хатты "он екінші ғасырдағы папалық хаттардың ең жоғары деңгейі деп ұзақ уақыттан бері саналады" деп атап өтті. Пенни Дж. Коул "Аудита тремендиді" "мүмкін, барлық папалық бұйрықтардың ең сезімталдығы" деп сипаттады, ал Джонатан Филлипс оны "барлық крест жорығы бұйрықтарының ең күшті және сезімтал бұйрығы" деп атады. Джессалинн Берд, Эдвард Петерс және Джеймс М. Пауэлл пікірінше, "Аудита тременди" "жаңа буын рухани теологтарды Киелі жердің қажеттіліктерін қарастыруға және оларды христиандық Еуропаның рухани жаңаруымен байланыстыруға ынталандырды, бұл он екінші және он үшінші ғасырлар тарихының маңызды тақырыптарының бірі болып табылады".