Кіріспе

Шығыстағы Хоккайдодағы жарты арал Ширетоко жарты аралы (知床半島) Охоцкий теңізіне шығатын, Жапонияның Хоккайдо аралының ең шығыс бөлігінде орналасқан. Ол Ресейдің Кунашир аралынан Немуро боғазымен бөлінеді. Ширетоко атауы айну сөзінен шыққан, яғни "жердің соңы" немесе "жердің шығып тұрған жері" дегенді білдіреді. Жарым аралда Раусу мен Шари қалалары орналасқан. Ширетоко түбегі 2005 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралық орны ретінде тіркелді. Бұл түбектің Солтүстік жарты шарда теңіз мұздары қалыптасатын ең оңтүстік нүктесі екендігін мойындау үшін.

География

Жарты аралдың ұшында орналасқан Ширетоко түбегінен басталып, жарты арал бойымен бірнеше жанартаулар, соның ішінде Ширетоко тауы, Унабетсу тауы және Ио тауы жатыр. Бұл Чисима вулкандық аймағының бөлігі. Ең биік шыңы - Раусу тауы. Бұл аймақтағы жанартаулар бірнеше онсенді, соның ішінде Сесеки онсен мен Иваобетсу онсенін пайда етті.

Климат

Оясио ағымдары жарым аралдағы ауа райына қатты әсер етеді. Ширетоко түбегінде қыс ұзақ, жаз қысқа болады. Қайық Кашуни шарлауығының маңайында 100 метр тереңдікте табылды. Киттерді көру туристердің сүйікті жері болып табылады. Бұл аймақта 13-14 кит түрі тіркелген. Әсіресе, киіктер үшін, яғни қыруар киттер үшін, аралды қоршап тұрған сулар Тынық мұхиттың солтүстік-батысындағы ең маңызды мекендер деп саналады. 2005 жылдың ақпан айында он екі жануардың жаппай батып қалуы байқалады. Тоғыз жануар қайтыс болды. 2019 жылы екі ақ түсті адам байқалды. 2019 және 2021 жылдары бірнеше ақ адамдар байқалды. Ширетоко түбегі - еркек сперматозоидты киттердің және сопақша киттердің, соның ішінде Бэрдтің сопақша киттерінің топтарын жағалаудан көруге болатын бірнеше жерлердің бірі. Басқа жиі кездесетін түрлерге кірпік киттері, Тынық мұхитының ақ жақты дельфиндері, Даллдың дельфині және порт дельфині жатады. Жаңадан анықталған Сатоның тұмсықты киті де осы аймақта мекендейді. Солтүстік Охот теңізінде жойылып бара жатқан популяциядан шыққан босқындар деп саналатын кейбір белуга киттері немесе ақ киттер кездеседі, әсіресе 2000-шы жылдары бірнеше жыл бойы Шибетсу қаласында үздіксіз пайда болған ересек адам. Солтүстік Тынық мұхитының үлкен китінің ең қауіпті түрі, жағалауға жақын, негізінен, жарым аралдың Охот теңізі жағында бірнеше рет, соның ішінде 2013, 2018 және 2019 жылдары байқалды. 2015 жылдың 21-23 маусымында Жапонияның АЭА-да бұғылы кит алғаш рет байқалды (ұлтта бұл түрдің алғашқы тіркелуі 1969 жылдың 23 маусымында Осака шығанағында ауланған). Кит аулау күндері бірнеше жазбалар көк киттерді Абашири портына арпунмен түсіріп, түсіргенін көрсетеді, бірақ бұл түр әдетте көршілес теңіздерге кірмейді және қазір Жапония суларында жойылып кетті деп есептеледі. Терең, өнімді су болғандықтан, кейбір тұмсықты кит түрлері бұл аймақты жақсы көреді, соның ішінде Кувье тұмсықты киттері, Штейнгер тұмсықты киттері және басқалары. Бұл топтың ең ірісі - Бердтың тұмсықты киті - жағалауға жақын жерде жиі байқалады. Ширэтоко түбегі мен Абаширидің жағалауында тұрып жатқан тұяқты киттің белгісіз түрі немесе түрінің бар екені белгілі. Бұрын Хоккайдо айналасындағы суларда өмір сүрген ұзын қанатты балықтардың 12 ғасырда жойылып кеткені белгілі, бірақ Nemuro бұғазында қысқа қанатты балықтардың расталмаған көріністері тіркелген, бірақ бұл аймақ олардың қалыпты аумағынан тыс. Өсімдіктердің ерекше әртүрлілігі бар, соның ішінде эндемикалық Cymathaere japonica, жойылып бара жатқан түрлері бар Viola kitamiana (жапонша) Ширэтоко түбегі, Dendranthema arcticum, Astragalus japonicus.

Қорғау жұмыстары

Ширетоко түбегіндегі жабайы жануарлар мен табиғи ортаны қорғау үшін 1964 жылы түбектің үлкен бөлігі Ширетоко ұлттық паркі болып бекітілді. Содан бері табиғи қорық ретінде парк қатаң реттеуге жатады және оған кіруге тыйым салынады.