Кіріспе

қазіргі заманғы қала

Портлендтің солтүстік маңында орналасқан Фалмут Каско шығанағымен шектеседі және Мэн штатындағы ең ірі тұғырлардың бірін ұсынады. Қала үш жеке гольф клубына және Портленд Яхта клубына мекенжай болып табылады.

Америка тумасы

Американың түпкілікті халқы 11000 б.з.д. шамасында мұздықтардың Мэн штабына қарай шегінуімен бірге келді. Еуропалықтармен алғашқы байланыс жасаған XVI ғасырда, қазіргі Фалмут аумағында вабанаки тілінің батыс диалектісінде сөйлейтін адамдар тұрды. Капитан Джон Смит Каско шығанағында өмір сүрген, Аукосиско деп аталатын жартылай тәуелсіз тайпаны байқады. Ағылшын саяхатшысы Кристофер Левет 1623 жылы Пресумпскот сарсуатындағы жазғы ауылында Аукосиско басшысы Скиттерри Гассетпен кездесті. Соғыс пен аурудың салдарынан ағылшын отарлауына дейінгі жылдары жергілікті халықтар қырылды, бұл болашақта Оңтүстік Мэн аймағына айналатын қирау мен саяси тұрақсыздық аймағын құрды. 1500 жылдары еуропалық тауарлардың енгізілуі Мэн шығанағындағы ұзақ жылдарға созылған жергілікті сауда қатынастарын өзгертіп, жаңа бағыт берді. Микмак және Пенобскот сияқты тайпалар арасында еуропалық тауарларға монополия орнату арқылы көршілерін бағындыру мақсатымен соғыс басталды. Сырттан келген жұқпалы аурулар аймақтағы жағдайды одан әрі ушықтырды. 1614-1620 жылдар аралығындағы ерекше қауіпті эпидемия Жаңа Англияның жағалауындағы халықты қамшылады, өлім-жітім көрсеткіші 90 проценттен асты. Дегенмен, жергілікті халық толығымен жойылған жоқ, 1740 жылдардағы Джордж патшаның соғысына дейін Каско шығанағы аймағында өздерінің болуын сақтап келді. Француз әскерінің жеңіліске ұшырауы және негізінен Оңтүстік Жаңа Англиядан ағылшын қоныс аударушылардың көбеюі көптеген түпкілікті американдықтарды еуропалық қоғамға сіңісуге, Жаңа Францияның қорғауына қарай көшуге немесе бүгінгі күнге дейін сол жерде қалған жағалау бойына көшуге итермеледі.

Жаңа Каско (1630-1765 жж.)

Фалмуттың бастапқы шекарасы қазіргі Портленд, Оңтүстік Портленд, Вестбрук және Кейп-Елизабет қалаларын қамтыды. Бүгінгі қала Жаңа Каско деп аталды және Портленд қаласының орталығындағы Каско шығанағының айналасындағы қауымдардың үлкен жиынтығының бір бөлігі болды. Фалмуттың алғашқы жылдары зорлық-зомбылықпен толы болды, себебі ол еуропалықтар мен үндістер арасындағы шекаралық аймақта орналасқан. Каско шығанағы 1713 жылға дейін шығыс жағалаудағы ағылшын қонысының ең солтүстік нүктесі саналды. 1675–1763 жылдар аралығында ағылшын, француз және үндістер арасындағы көптеген соғыстар Фалмутты зорлық-зомбылықтан зардап шекпеді. 1676 және 1690 жылдары француз және үнді шабуылдарынан қорғану үшін ағылшындар екі рет Каско шығанағын тастап кетті. Бірінші еуропалық тұрғын Артур Макворт болды, ол 1630 жылға дейін Прессампскот өзенінің шығыс жағалауында тұрды. Массачусетс шығанағы колониясы 1658 жылы сэр Фердинандо Горджестің мұрагерлерінен Мэннің саяси бақылауын алғаннан кейін, аймақты ағылшын азаматтық соғысындағы маңызды парламенттік жеңіске байланысты Фалмут деп атады. Кейп-Кодтағы Фалмуттан (Массачусетс штаты) ажырату үшін ол "Каско шығанағындағы Фалмут" деп белгілі болды. Жаңадан құрылған Мэн провинциясының 7-ші қаласы болған ол, кейін 1718 жылдың 12 қарашасында ресми түрде құрылды. Фалмут қаласындағы ең алғашқы құрылыстардың бірі 1698 жылы Король Уильям соғысының соңында салынған Форт Каско деп аталған қамал және сауда бекеті болды. Форттың орналасқан жерін 88-ші тас жолдағы Пайн Гроув зиратының қарсы жағында табуға болады. Массачусетс жергілікті абенаки тайпасының тілегі бойынша, сауда жасауға және құрал-жабдықтар мен қару-жарақтарды жөндеуге ыңғайлы орын болғандықтан фортты салды. 1701 жылы Уабанаки басшылары мен Массачусетс өкілдерінің кездесуі екеуінің арасындағы одақты нығайтты. Жаңа серіктестікті бейнелейтін екі тас тіктеп орнатылды. Жақын маңдағы Екі бауыр аралдары кейіннен осы ескерткіштің құрметіне аталды. Алайда, бұл бейбітшілік үш жылдан аспады, 1702 жылы Анн патшайымының соғысы басталды. Губернатор Джозеф Дадли 1703 жылдың 20 маусымында Нью-Каскода абенаки тайпаларының өкілдерімен конференция өткізді, оларды французбен одақтаспауға көндіруге тырысты. Оның күш-жігері сәтсіз аяқталды, өйткені екі айдан кейін форт Солтүстік-Шығыс жағалауы науқаны кезінде Абенаки сардарлары Моксус, Ванунгонет, Ассакомбуит және олардың француз одақтастарымен қоршалды. Массачусетс кемесі Province Galley фортқа келгеннен кейін, оның қаруларымен Вабанаки және шамамен 500 французды таратып, фортты құтқарып қалды. 1713 жылы Портсмут шартымен бейбітшілік орнады. 1716 жылы қазіргі Портлендтің қоныстандырылуы басталғанда, Массачусетс провинциясы Нью-Каскодағы фортты сақтаудың орнына бұзуға бұйрық берді. Нью-Каско 1759 жылы Квебектің құлауына дейін француз және үнді шабуылдарының қаупі толығымен жойылғанға дейін ағылшындармен қауіпсіз қоныстандырыла алмады. Портлендтен алыс жерде өмір сүру қауіпті болды: 1725 жылы қалада бір ғана отбасы тұрды. 1745 жылғы үнді шабуылы және 1751 жылы Джоб Бурналдың өлтірілуі отаршылардың аймақта өмір сүруге батыл болған қауіп-қатерлерін көрсетті. Қалаға алғашқы тұрақты еуропалық тұрғындардың көпшілігі 1740 жылдан кейін келді, тез арада "62 отбасыға" дейін өсіп, 1753 жылы өздерінің жекелеген қауымдарын құрды (қазіргі Фалмут қауымдық шіркеуі). Фалмуттың халқы келесі екі ғасыр бойы 1000 мен 2000 тұрғын арасында сақталды. Бұл тұрғындар егіншілікпен, балық аулаумен және маст жинаумен айналысты. Прессампскот өзеніндегі, Батыс Фалмуттағы Пискаткава өзеніндегі және Муссель Коувтағы диірмендер 19 ғасырда пилорамаларды қуаттандырып, ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеп, дайын өнімдерді өндірді.

Қазіргі Фалмут

1765 жылы Елизабет мысығы (сол кезде Оңтүстік Портлендті қоса алғанда) Фалмуттан тәуелсіздік алды. 1786 жылы Портленд бөлініп шықты, ал 1814 жылы Вестбрук, бірақ оның және Фалмут арасындағы шекаралар тоғызыншы ғасыр бойына қайта қарастырылып отырды. Бұл бөлінулердің себебі логистикалық мәселелер болды. 1760 жылдары халық саны осылайша өсті, жеке шіркеу приходтары құрылып, жергілікті мәселелерге көбірек бейімделген, бәсекелес қауымдастықтар пайда болды. Адамдар сондай-ақ қала сыртындағы аудандар мен қазіргі Портленд қаласының орталығы арасындағы қашықтыққа шағымданып, наразылық білдірді. 1859 жылы балық аулау және фермерлік шаруашылығы негізгі кәсіптер еді. Басқа салаларға үш кеме жасаушы, үш кірпіш зауыты, арақ, шөп және тері өңдеу шеберханалары кірді. 1886 жылы қалада етік, аяқ киім, қалайы ыдыстар және ат әбзелдері өндірілді. 1898 жылы Портлендтен Фалмут-Форсайдқа трамвай желісін ұзарту қаланың ауылдық қауымдастықтан қалалық тұтынушылар қоғамына айналуына бастама берді. Трамвайлар Фалмуттың Портлендпен экономикалық байланысын нығайтып, Форсайд ауданын жақын қала тұрғындары үшін демалыс орнына айналдырды. Портлендтің бай адамдары 1885 және 1913 жылдары Портленд Яхта клубы мен Портленд Кантри клубын Фалмутқа көшірді, және олар содан бері сол жерде орналасқан. Өз қызметін жарнамалау мақсатында Портленд және Ярмут электр теміржолы компаниясы 1899 жылы Таун-Лэндингтен солтүстікке қарай Андервуд Спринг паркін ашты. Паркте казино, қонақ үй және ашық аспан астындағы театр сияқты көңіл көтеру орындары болды. 1907 жылы өрт Андервуд Спринг паркін қиратты, және ол қайта салынбады. Портленд-Льюистон қалааралық теміржолы да бүгінгі 100-ші бағытпен Батыс Фалмут арқылы өтті. Адамдардың автомобильге деген қалауы артқан сайын трамвайлардың жойылуына себеп болды, олар 1933 жылы қызметін тоқтатты. 1943 жылы Персиваль Проктор Бакстер Макворт аралын мемлекетке жабайы табиғатты қорғау үшін сыйлады; бүгін ол есту қабілеті нашар және саңырау адамдарға арналған мемлекеттік мектептің орны. Автомобильдің пайда болуы Фалмуттың Портлендтің жанындағы тұрғын үйлерге арналған қалашаққа айналуына үлкен үлес қосты. 1941-1944 жылдар аралығында Каско шығанағы Америка эсминцтерінің базасы болған кезде қалаға көшіп келген әскери қызметкерлер осы өсімге серпін берді. ХХ ғасырдың ортасындағы АҚШ-тағы көптеген қалалық аймақтар сияқты автомобиль, арзан тұрғын үй салығы және кеңістікке деген құштарлық Портленд сияқты қалалардан көршілес Фалмут сияқты қалаларға көші-қонға ықпал етті. Елу жыл ішінде қала халқы бес мыңнан он мыңнан астам адамға дейін өсті. Фалмуттың мұхит жағасындағы орналасуы және беделді мемлекеттік мектеп жүйесі оны Үлкен Портлендтегі ең тартымды қауымдардың біріне айналдырды. Бұл сұраныс нәтижесінде құрылысшылар 1986 және 1988 жылдары тағы екі гольф клубын салды. Мұндай жабық аудандардың сипаты және басқа да жоғары деңгейлі тұрғын үйлердің құрылысы Мэн штатындағы ең бай қалалардың біріне айналдырды.

География

Құрама Штаттар халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 36,34 шаршы миль (94 км²), оның ішінде 29,38 шаршы миль (76 км²) құрлық, ал 6,96 шаршы миль (18 км²) суды құрайды. Каско шығанағы, Мэн шығанағы және Атлант мұхитының жанында орналасқан Фалмут қаласы Прессампскот өзенімен суға толы. Қала арқылы 95 және 295 тас жолдары, АҚШ 1-ші бағыты және 9, 26, 88 және 100 мемлекеттік бағыттары өтеді. Ол солтүстік-шығыста Камберленд, оңтүстік-батыста Вестбрук және Портленд, солтүстік-батыста Виндэм қалаларымен шектеседі. Қаланың шығыс бөлігінде екі халық санағымен белгіленген аймақ бар: оңтүстікте Фалмут CDP және солтүстікте Фалмут Форсайд.

Демография

2000 жылы қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 66 855 доллар, ал отбасының орташа табысы 87 304 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 54 545 доллар болса, әйелдердің орташа табысы 35 258 долларды көрсетті. Қала тұрғынының жан басына шаққандағы орташа табысы 36 716 долларға бағаланды. Халықтың 3,7%-ы мен отбасылардың 1,8%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 3,2%-ы және 65 жастан асқандардың 4,7%-ы осы көрсеткішті құрады.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 11 185 адам, 4334 үй шаруашылығы және 3063 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 4751 тұрғын үй бірлігін құрады, орташа тығыздық – ... (мәлімет жоқ). Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 95,4% ақ нәсілді, 0,5% афроамерикалық, 0,2% американдық үндістер, 2,3% азиялық, 0,4% басқа нәсілдерден және 1,2% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын халықтың 1,3% -ы испан немесе латын американдықтарды құрады. 4334 үй шаруашылығының 36,5% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 60,9% -ы бірге тұратын жұбайлар, 6,7% -ы күйеуі жоқ әйелдер, 3,1% -ы күйеуі жоқ еркектер, ал 29,3% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 24,0% жеке тұлғалардан тұрады, ал 12,8% -ы 65 жасқа толған және жалғыз тұратын адамдардан. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,54 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,05 адамды құрады. Қала тұрғындарының орташа жасы 45,3 жас. Тұрғындардың 25,9% -ы 18 жасқа дейін, 4,3% -ы 18 мен 24 жас аралығында, 19,2% -ы 25 пен 44 жас аралығында, 33,6% -ы 45 пен 64 жас аралығында, ал 16,8% -ы 65 жастан асқан. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 47,9% еркек және 52,1% әйел.

Білім

2011 жылдың маусымына дейін қалада төрт жеке мектеп ғимаратын қамтитын K–12 мектеп жүйесі болды. Лунт мектебінде K–2 сыныптар оқытылды, одан кейін 3–4 сыныптарды қамтитын Пламмер Мотц мектебі болды. Фалмут орта мектебінде 5–8 сыныптар, ал Фалмут жоғары мектебінде 9–12 сыныптар оқытылды. 2011 жылдың күзінде жаңа ғимарат, Фалмут бастауыш мектебі ашылды. Ол 2011 жылдың 17 қыркүйегінде пайдалануға берілді. Жаңа бастауыш мектепте K–5 сыныптар бар, ол Лунт мектебі мен Пламмер Мотц мектептерін алмастырды. Фалмут орта мектебінде енді 6–8 сыныптар оқытылады. Мектеп бөлімі Фалмут мектеп кеңесінің басқаруында, сонымен қатар басшылық кеңесі мен мектептердің директоры қатысады. Фалмут мектеп бөлімі Мэн штатының стандарттары бойынша орташа деңгейден жоғары саналады. 2011 жылы Форбс журналы Фалмутты "Өмір сүру және білім алу үшін ең жақсы қала" деп атады.

Қоғамдық қызмет

Макворт аралын бұрынғы губернатор Персиваль Бакстер сыйға берді. Бахтер саңыраулар мектебі аралдың орталық бөлігін алып жатыр, ал қалған бөлігі – мемлекеттік парк, ол халыққа ашық, айналасында теңіз жағалауымен жаяу серуендеуге арналған жол салынған. Фалмут қалалық жерінен шамамен бір шақырым қашықтықта орналасқан Клэпборд аралына каяк және каноэмен баруға болады, онда Мэн жағалауы мұрагерлік қоры басқаратын табиғат қорығы бар. Family Ice Center – коммерциялық емес конькимен сырғанау кешені, оның сайтында "Оңтүстік Мэннің жыл бойы коньки тебуге және қоғамдық орталыққа арналған ең үздік орны" деп көрсетілген.