Кіріспе

Бизнес қажеттіліктерін анықтау және шешу

Бизнес-талдау – бизнес қажеттіліктерін анықтауға және бизнес проблемаларына шешімдер табуға бағытталған кәсіби саладағы мамандық. Шешімдерге бағдарламалық қамтамасыз ету жүйелерін дамыту, процестерді жақсарту немесе ұйымдық өзгерістер кіруі мүмкін, сондай-ақ кең ауқымды талдау, стратегиялық жоспарлау және саясатты әзірлеуді қамтуы мүмкін. Ұйымда осы міндеттерді орындауға арналған маманды бизнес-аналитик немесе BA деп атайды. Бизнес-аналитиктер тек бағдарламалық қамтамасыз ету жүйелерін дамыту жобаларында ғана емес, сонымен қатар бизнес-қатысушылармен келісіп, бизнес мәселелерін шешу үшін бүкіл ұйым бойынша жұмыс істей алады. Бизнес-аналитиктердің бүгінгі күнгі жұмысының көп бөлігі бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеуге/шешімдерге қатысты болғанымен, бұл әлемдік бизнес жүргізілімінің цифрлық трансформацияға ұмтылуымен байланысты үлкен өзгерістерге байланысты. Ұйымға байланысты рөлдердің әртүрлі анықтамалары болғанымен, көптеген бизнес-аналитиктердің жұмыс істейтін ортақ саласы бар сияқты. Олардың міндеттері мыналарды қамтиды:

Бизнес жүйелерін жан-жақты қарастырып зерттеу. Бұл ұйымдық құрылымдардың элементтерін, қызметкерлерді дамыту мәселелерін, сондай-ақ қолданыстағы процестер мен IT жүйелерін қарастыруды қамтиды. Бизнес жүйесінің жұмысын жақсарту үшін қадамдарды бағалау. Бұл үшін ұйымдық құрылым мен қызметкерлерді дамыту қажеттіліктерін тексеру қажет болуы мүмкін, олар ұсынылған процестерді қайта құру және IT жүйелерін дамытумен үйлесетінін қамтамасыз ету үшін. Тиісті құжаттама стандарттарын қолдана отырып, IT жүйесіне қолдау көрсету үшін бизнес-талаптарды құжаттау. Осыған сәйкес, негізгі бизнес-аналитик рөлі – бұл бизнес жағдайларын зерттеуге, бизнес жүйелерін жақсарту мүмкіндіктерін анықтау және бағалауға, талаптарды анықтауға және бизнес қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін ақпараттық жүйелерді тиімді пайдалануды қамтамасыз етуге жауапты ішкі кеңесші рөлі болып табылады.

Талаптарды жоспарлау және басқару

Бизнес-аналитик талаптарды қалай жинақтайтыны, қандай тәртіппен, қандай техникаларды қолданатыны, қандай мүдделі тараптармен жұмыс істейтіні және қандай кесте бойынша істейтінін жоспарлауды қамтиды. Ал талаптарды басқару – бизнес-аналитиктің қабылданып біткен талаптарды, талаптарға енгізілген кез келген өзгерістерді қоса алғанда, жаңартып отыру процесін қамтиды.

Талаптарды талдау және құжаттама

Жобалық команданың талаптарды сәтті жүзеге асыруы үшін оларды жеткілікті деңгейде егжей-тегжейлі әзірлеу және нақтылау қалай жүргізіледі, соны сипаттайды.

Талаптар туралы хабарлама

Қатысушылардың талаптарды және олардың іске асылу жолдарын ортақ түсінуін қамтамасыз ететін тәсілдерді сипаттайды.

Шешімді бағалау және бекіту

Бизнес-аналитик ұсынылған шешімнің дұрыстығын қалай тексеруге болатынын, шешімді іске асыруға қалай көмектесуге болатынын және іске асыру кезіндегі мүмкін кемшіліктерді қалай бағалауға болатынын түсіндіреді.

де Бононың "Ойлаушы алты бас киім"

Бұл көбінесе идеялар мен мүмкіндіктерді ұсыну және талдау үшін мидың шабуыл сеансында қолданылады. Бұл нақты ойлау қалыптарын ынталандыруға көмектеседі және біреуден "бағытын өзгертуін" сұраудың ыңғайлы және символдық тәсілі болуы мүмкін. Бұл топты белгілі бір тәсілмен ойлауға шектеуді қамтиды – идеялар мен талдауларды сол уақыттың "көңіл-күйіне" сәйкес ұсыну. Бұл "Алты ойлы бас киім" деп те белгілі. Ақ: таза деректер, логикалық. Жасыл: шығармашылық. Сары: жарқын, оң көзқарас, позитивтік. Қара: сыншыл, қарсы пікір білдіруші. Қызыл: эмоционалдық. Көк: салқын, бақылау. Барлық түстерді/көңіл-күйлерді пайдалану міндетті емес.

Бес себеп

Бес неге әдісі бір жағдайдың түпкі себебіне жете алу үшін қолданылады. Әр жауапқа тағы да "неге" деген сұрақ қойылады.

Бизнес-процестерді талдау

Процестер ағымдағы жағдайды түсіну үшін визуалды түрде модельделеді, ал модельдер белгілі бір бизнес процесіне әсер ететін факторларды түсіну үшін деңгейлерде ұсынылады. Модельдердің ең жоғары деңгейінде көптеген кәсіпорындарға ортақ бизнес процестерінің толық циклы көрсетіледі. Бұл бизнес процесі деңгейінен төменірек – іс-әрекеттер, кіші іс-әрекеттер және соңында тапсырмалар деңгейі орналасады. Тапсырма деңгейі ең егжей-тегжейлі болып табылады және модельденген кезде нақты жұмыс ағынын көрсетеді. Бизнес процестері жұмыс ағыны деңгейінде құжатталғанда, оларға осы бизнеске тән сипаттамалар күштірек әсер етеді немесе "қолдайды". Бұл "жұмыс ағынын қолдайтын факторлар" жұмыс ағынын жобалау, ақпараттық жүйелер/ИТ, мотивация және өлшеу, адам ресурстары және ұйымдастыру, саясат пен ережелер, сондай-ақ материалдық база/физикалық ортаны қамтиды. Осы процестерді деңгейлеп талдау әдісі бизнес-аналитиктерге нақты бизнес үшін не қажеттігін және болашақта тиімділікті арттыру үшін процестерді қайта құру мүмкіндіктерін түсінуге көмектеседі. Бизнес-процестерді талдау – тиімділікті арттыруға, шығындарды төмендетуге және өнімділікті максималды деңгейге көтеруге ұмтылатын кез келген бизнес үшін құнды құрал болып табылады. Бұл бизнестің қалай жұмыс істейтінін түсіну және жақсарту мүмкіндіктерін анықтау үшін жүйелі және жан-жақты тәсіл. Компаниялар процестің барлық кезеңін аяғынан аяғына дейін талдау арқылы операцияларды оңтайландыру үшін шешілуі тиіс тиімсіздік аймақтарын анықтай алады. Процесс талдауы процестегі артықшылықтарды немесе жою немесе толтыру қажет олқылықтарды анықтаудың да тиімді тәсілі болып табылады. Дұрыс стратегия мен іске асыру арқылы кәсіпорындар ұйымдық өнімділігін арттырып, уақыт пен ақшаны үнемдей алады. Тиісті құралдармен бизнес өз процестері мен процедураларындағы кез келген мәселені оңай анықтап, шеше алады, соның арқасында өзгерістерге жауап беруге және бәсекеге қабілетті болуға дайындық алады.

Дұрыс талаптарды құжаттандыру

Бизнес-аналитиктер талаптарды бизнес-мұқтаждарға сәйкес анықтауға көз жеткізуді қалайды, мысалы, IT-қосымшаларда талаптар соңғы пайдаланушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыруы керек. Олар дұрыс қолданбаны анықтағысы келеді. Бұл олардың клиенттердің пікірлерін мұқият тыңдау және бағдарламаны жасайтын техникалық архитекторлар мен бағдарламашыларға толыққанды, түсінікті талаптар жиынтығын ұсыну арқылы дұрыс талаптарды құжаттауы керек дегенді білдіреді. Бизнес-аналитик қажетті талаптарды анықтауға көмектесетін жеткілікті құралдар мен дағдыларға ие болмаса, пайдаланылмайтын немесе қайта жазылуы қажет болатын талаптарды құжаттауы мүмкін, бұл төменде талқыланғандай, қайта жұмыс істеуге әкеледі. Қажетсіз талаптарды құжаттауға кеткен уақыт тек бизнес-аналитикке ғана емес, сонымен қатар даму циклінің барлық кезеңіне де әсер етеді. Бағдарламашылар осы қажетсіз талаптарды іске асыру үшін қосымша код жасайды, ал тестерлер қажетті мүмкіндіктердің құжатталғандай және кодталғандай жұмыс істейтініне көз жеткізеді. Сарапшылардың пікірінше, жаңа бағдарламалық қамтамасыздағы мүмкіндіктердің 10-40% қажетсіз немесе пайдаланылмайды. Бұл артық мүмкіндіктерді үштен бір бөлігіне дейін азайту едәуір үнемдеуге мүмкіндік береді. Минимализм принципі, яғни қарапайымдылық және минималды технологияны қолдану, іске асырылған шешімнің нәтижесі мен оның кейбір күтімдеріне келетін шығындарды азайтады.

Жобаның тиімділігін арттыру

Тиімділікке екі жолмен қол жеткізуге болады: қайта жұмыс істеуді азайту және жобаның мерзімін қысқарту арқылы. Қайта жұмыс істеу – бұл көптеген салаларда кездесетін мәселе және көптеген ұйымдарда соншалықты кең таралғандықтан, көбінесе жобаның бюджетіне және жоспарланған уақытына ескеріледі. Бұл, әдетте, толық емес немесе жоқ талаптарға байланысты туындаған қателерді түзету үшін жобада қажет болатын қосымша жұмысты білдіреді және анықтамадан бастап бағдарламалық құралды кодтау мен сынауға дейін, бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу процесінің барлық кезеңіне әсер етуі мүмкін. Талаптарды жинау және анықтау процестерінің толықтығын қамтамасыз ету және жобаның бизнес және техникалық мамандарының осы процестерге бастапқы кезеңнен қатысуын қамтамасыз ету арқылы қайта жұмыс істеу қажеттілігін азайтуға болады. Жоба мерзімін қысқарту екі мүмкін пайда әкеледі. Жобаны әрбір айға қысқарту арқылы жоба ресурстарының шығындарын басқа жобаларға жұмсауға болады. Бұл ағымдағы жобада үнемдеуге және болашақ жобаларды ертерек бастауға (соның салдарынан табыс әлеуетін арттыруға) мүмкіндік береді.