Кіріспе
Деректерді талдау және пайдалану стратегиялары Бизнес-интеллектуалды (BI) – кәсіпорындардың деректерді талдау және бизнес-ақпаратты басқару үшін қолданатын стратегиялар мен технологиялар жиынтығы. BI технологияларының негізгі функцияларына есеп беру, онлайн-талдамалық өңдеу, аналитика, басқару тақтасын құру, деректерді өндіру, процестерді өндіру, күрделі оқиғаларды өңдеу, бизнес-өнімділікті басқару, салыстыру, мәтіндік талдау, болжамдық аналитика және нұсқаулық аналитика жатады. BI құралдары ұйымдарға жаңа стратегиялық бизнес мүмкіндіктерін анықтауға, дамытуға және құруға көмектесу үшін үлкен көлемдегі құрылымдалған және кейде құрырымдалмаған деректерді өңдеуге мүмкіндік береді. Олар осы үлкен деректерді оңай түсіндіруді мақсат етеді. Жаңа мүмкіндіктерді анықтау және осы деректерге негізделген тиімді стратегияны іске асыру бизнестің нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін және ұзақ мерзімді тұрақтылығын арттырып, стратегиялық шешімдер қабылдауға көмектеседі. Бизнес-интеллектуалды кәсіпорындар операциялықтан стратегиялыққа дейінгі кең ауқымды бизнес шешімдерін қолдау үшін пайдалана алады. Базалық операциялық шешімдерге өнімді орналастыру немесе баға белгілеу жатады. Стратегиялық бизнес шешімдері басымдықтарды, мақсаттарды және ең кең деңгейдегі бағыттарды анықтауды қамтиды. Барлық жағдайларда BI компанияның қызмет ететін нарықтан алынған деректерді (сыртқы деректер) және компанияның ішкі деректерімен (ішкі деректер), мысалы, қаржылық және операциялық деректермен біріктіргенде ең тиімді болады. Сыртқы және ішкі деректерді біріктіру толық картинаны береді, нәтижесінде жеке деректер жиынтығынан алуға болмайтын "интеллект" пайда болады. BI құралдары ұйымдарға жаңа нарықтарды зерттеуге, әртүрлі нарық сегменттері үшін өнімдер мен қызметтердің сұранысын және қолайлылығын бағалауға және маркетингтік шаралардың әсерін анықтауға мүмкіндік береді. BI қолданбалары деректер қоймасынан (DW) немесе деректер базасынан жиналған деректерді пайдаланады, ал BI және DW ұғымдары "BI/DW" немесе "BIDW" ретінде біріктіріледі. Деректер қоймасы шешімдерді қабылдауды жеңілдететін аналитикалық деректердің көшірмесін сақтайды.
Business intelligence (BI) consists of strategies and technologies used by enterprises for the data analysis and management of business information. Common functions of BI technologies include reporting, online analytical processing, analytics, dashboard development, data mining, process mining, complex event processing, business performance management, benchmarking, text mining, predictive analytics, and prescriptive analytics. BI tools can handle large amounts of structured and sometimes unstructured data to help organisations to identify, develop, and otherwise create new strategic business opportunities. They aim to allow for the easy interpretation of these big data. Identifying new opportunities and implementing an effective strategy based on insights can provide businesses with a competitive market advantage and long term stability, and help them take strategic decisions. Business intelligence can be used by enterprises to support a wide range of business decisions ranging from operational to strategic. Basic operating decisions include product positioning or pricing. Strategic business decisions involve priorities, goals, and directions at the broadest level. In all cases, BI is most effective when it combines data derived from the market in which a company operates (external data) with data from company sources internal to the business such as financial and operations data (internal data). When combined, external and internal data can provide a complete picture which, in effect, creates an "intelligence" that cannot be derived from any singular set of data. Among myriad uses, business intelligence tools empower organizations to gain insight into new markets, to assess demand and suitability of products and services for different market segments, and to gauge the impact of marketing efforts. BI applications use data gathered from a data warehouse (DW) or from a data mart, and the concepts of BI and DW combine as "BI/DW"
or as "BIDW". A data warehouse contains a copy of analytical data that facilitates decision support.
Тарих
Бизнес-интеллект терминінің ең ерте кездескен қолданылуы Ричард Миллар Девенстің «Коммерциялық және бизнес анекдоттары туралы энциклопедиясында» (1865) кездеседі. Девенс бұл терминді банкир сэр Генри Фурнестің бәсекелестерінен бұрын қоршаған ортасы туралы ақпаратты алып, оған сәйкес әрекет ету арқылы пайда табуын сипаттау үшін қолданды: Девенс айтқандай, алынған ақпарат негізінде жинап, тиісінше әрекет ету қабілеті бизнес-интеллекттің өзегі болып табылады. IBM-нің зерттеушісі Ханс Питер Лун 1958 жылы жарияланған мақаласында бизнес-интеллект терминін қолданғанда, Webster сөздігіндегі «интеллект» анықтамасын пайдаланды: «ұсынылған фактілердің өзара байланыстарын дұрыс түсіну және осы арқылы әрекетті қалаған мақсатқа бағыттау қабілеті». 1989 жылы Говард Дреснер (кейіннен Gartner сарапшысы) бизнес-интеллектіні «фактыларға негізделген жүйелерді пайдаланып, бизнес шешімдерін жақсартуға арналған тұжырымдамалар мен әдістерді» сипаттау үшін қолданылатын жалпы термин ретінде ұсынды. Бұл қолданыс 1990 жылдардың соңында ғана кеңінен таралды.
The ability to collect and react accordingly based on the information retrieved, Devens says, is central to business intelligence. When Hans Peter Luhn, a researcher at IBM, used the term business intelligence in an article published in 1958, he employed the Webster's Dictionary definition of intelligence: "the ability to apprehend the interrelationships of presented facts in such a way as to guide action towards a desired goal." In 1989, Howard Dresner (later a Gartner analyst) proposed business intelligence as an umbrella term to describe "concepts and methods to improve business decision making by using fact based support systems." It was not until the late 1990s that this usage was widespread.
Сайыстық барлаумен салыстырғанда
Бизнес-аналитика термині кейде бәсекелестік барлаумен синоним ретінде қолданылады (өйткені екеуі де шешім қабылдауға көмектеседі), бірақ бизнес-аналитика көбінесе ішкі, құрылымдалған деректерді және бизнес-процестерді талдау үшін технологиялар, процестер және қолданбаларды пайдаланады, ал бәсекелестік барлау компанияның бәсекелестеріне қатысты ақпаратты жинап, талдап, таратуға баса назар береді. Егер кең көзқараспен қарастырылса, бәсекелестік барлауды бизнес-аналитиканың бір бөлігі деп санауға болады.
Бизнес-аналитикамен салыстырғанда
Бизнес-интеллекті және бизнес-аналитика кейде бір-бірін алмастырып қолданылады, бірақ балама анықтамалар да бар. Бабсон колледжінің ақпараттық технологиялар және басқару профессоры Томас Давенпорт бизнес-интеллекті сұрау, есеп беру, Онлайн-талдамалық өңдеу (OLAP), "ескертулер" құралы және бизнес-аналитикаға бөлінуі керек дейді. Осы анықтама бойынша бизнес-аналитика – BI-дың статистика, болжам және оңтайландыруға бағытталған, есеп беру мүмкіндіктеріне емес, кіші жиынтығы болып табылады.
Қауіп
2013 жылғы есепте Gartner бизнес-интеллектуалды құралдарды жеткізушілерді тәуелсіз "таза ойыншы" жеткізушілер немесе біріктірілген "мега ойыншылар" ретінде жіктеді. 2019 жылы Еуропадағы BI нарығы GDPR (Жалпы деректерді қорғау ережесі) жаңа заңнамасының салдарынан қозғалды, ол деректерді жинау және сақтау жауапкершілігін дерек қолданушыға жүктейді, деректердің заңнамаға сәйкестігін қамтамасыз ету үшін қатаң талаптар қойылады. GDPR қолданысқа енгізілген 2019 жылдың мамыр айынан бастап Еуропадағы өсім тұрақты түрде жалғасуда. Заңнама компанияларды деректерін сәйкестік тұрғысынан қарауға итермеледі, сонымен қатар жекелендіру және сыртқы BI провайдерлерін пайдалану арқылы нарық үлесін ұлғайту мүмкіндіктерін ашты.