Кіріспе

Достар арасындағы өте жақын, бірақ жыныстық қатынасқа негіделмеген қарым-қатынас. Романтикалық достық, құмарлық достық немесе мейірімді достық – бұл достар арасындағы өте жақын, бірақ көбінесе жыныстық қатынассыз болатын қарым-қатынас, оның ішінде қазіргі батыс қоғамдарындағыдан артық физикалық жақындық болуы мүмкін. Мысалы, қол ұстасу, құшақтасу, сүйісу, массаж жасау немесе жыныстық қатынас немесе басқа жыныстық белгілерсіз бір төсекке жату сияқты жағдайларды қамтиды. Бұл термин көбінесе тарихи зерттеулерде қолданылады және гомосексуализм әлеуметтік санатының қалыптаспаған кезеңінде бір жынысты адамдар арасындағы өте тығыз қарым-қатынасты сипаттайды. Осы тұрғыда, термин 20 ғасырдың соңында 19 ғасырдың ортасына дейін бұл қарым-қатынас ерекше емес деп есептелген, бірақ 19 ғасырдың екінші жартысынан бастап жыныстық қатынасқа негіделмеген серіктестер арасындағы физикалық жақындыққа алаңдаушылықпен қарау салдарынан сирек кездесетін қарым-қатынасты кері перспективадан сипаттау үшін пайда болды. Еуропа мен Солтүстік Америкадағы әйелдер арасындағы романтикалық достық 18 ғасырдың соңы мен 19 ғасырдың басында әйелдер білімінің дамуымен және жыныстық айырмашылық туралы жаңа көзқарас пайда болуымен бірге кеңінен таралды.

Тарихи мысалдар

Тарихи романтикалық достықты зерттеу қиын, себебі негізгі дереккөздер махаббат қатынастары туралы жазбалардан тұрады, олар көбінесе объективті зерттеулер емес, махаббат хаттары, өлеңдер немесе философиялық эсселер түрінде кездеседі. Олардың көпшілігі қарым-қатынастардың жыныстық немесе жыныстық емес екенін тікелей көрсетпейді. Гомосексуализмнің сол кездегі Батыс Еуропа мәдениеттерінде тыйым салынғандығы салдарынан, кейбір жыныстық қатынастар жасырын қалған болуы мүмкін. Алайда, қазіргі заманда романтикалық достықтың сирек кездесуі, Федерман, Куонц, Энтони Ротундо, Дуглас Буш және басқалардың пікірінше, жыныстық емес қатынастарға жасалған сілтемелерді дұрыс түсіндірмеуге әкелуі мүмкін.

Монтень мен Этьен де Ла Боэти

Француз философы Монтень романтикалық достық туралы ұғымды (осы ағылшын терминін қолданбай) өзінің "Достық туралы" эссесінде сипаттады. Бұл махаббат түрін гомосексуализмнен ("басқа грек әдетінен") ажыратумен қатар, Монтеньнің қазіргі көзқарасқа қарағанда ерекшеленетін бір қыры – достық пен платондық сезімнің негізінен еркектерге тән қабілет деп санауы (әйелдер арасындағы романтикалық достық салтынан хабарсыз болған сияқты). Лесбиян феминист тарихшысы Лилиан Фаддерман Монтеньді, "Достық туралы" еңбесін романтикалық достық пен гомосексуализмнің ерекше екендігіне дәлел ретінде келтіреді, себебі біріншісін белгілі және құрметті жазушылар мақтап, сонымен бірге гомосексуализмді кемсірткен. (Бұл цитата Фаддерманның гендер мен сексуалдық қатынастар әлеуметтік құрылым екендігіне сенуін де нығайтады, өйткені тарихтың әр кезеңінде әр жыныстың жақын достыққа "жақсырақ" екендігі туралы пікір қалыптасқан.)

1990 жылдардағы американдық гей және лесбияндық субмәдениеттің қабылдануы

Бірнеше шағын топтар жақтаушылар мен зерттеушілер бұл терминді немесе оған байланысты "Бостон некесі" терминін қайта қолдануды жақтады. Лилиан Фаддерман, Стефани Куонц, Жаклин Геллер және Эстер Ротблум сияқты бірнеше лесбиянка, гей және феминист авторлар осы тақырып бойынша академиялық зерттеулер жүргізді; бұл авторлар көбінесе сексуалдық бағдар – заманауи, мәдени құрылым ретінде қалыптасқан ұғым деген әлеуметтік құрылымдық көзқарасқа бейім.