Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Метадеректер тізілімінің стандарты
Standard for metadata registries
ISO/IEC 11179 метадеректер тізілімі (MDR) стандарты – ұйым үшін метадеректерді метадеректер тізілімінде ұсынуға арналған халықаралық ISO/IEC стандарты. Ол деректерді түсінікті және бөлісуге оңай ету үшін метадеректерді стандарттау және тіркеуді қамтиды.
The ISO/IEC 11179 metadata registry (MDR) standard is an international ISO/IEC standard for representing metadata for an organization in a metadata registry. It documents the standardization and registration of metadata to make data understandable and shareable.
Қалаған мақсаты
Ұйымдар корпоративтік қолданбаларды интеграциялау технологияларын пайдалану арқылы компьютерлік жүйелер арасында деректерді дәл алмасады. Аяқталған транзакциялар көбінесе талдау үшін деректерді қолдауға арналған құрылымдары бар жеке деректер қоймасы мен бизнес ережелері жүйелеріне жіберіледі. Деректерді интеграциялау платформаларының де-факто стандартты моделі – Ортақ қойма метамоделі (CWM). Деректерді интеграциялау көбінесе деректердің, емес, метадеректердің мәселесі ретінде шешіледі, мысалы, бас деректерді пайдалану арқылы. ISO/IEC 11179 стандарты гетерогенді ортада деректер алмасу үшін деректердің нақты анықтамаларына негізделген, метадеректермен басқарылатын стандарт екенін көрсетеді.
Organizations exchange data between computer systems precisely using enterprise application integration technologies. Completed transactions are often transferred to separate data warehouse and business rules systems with structures designed to support data for analysis. A de facto standard model for data integration platforms is the Common Warehouse Metamodel (CWM). Data integration is often also solved as a problem of data, rather than metadata, with the use of so called master data. ISO/IEC 11179 claims that it is a standard for metadata driven exchange of data in an heterogeneous environment, based on exact definitions of data.
ISO/IEC 11179 метадеректер тізілімінің құрылымы
ISO/IEC 11179 моделі семантикалық теорияның екі принципінің және деректерді модельдеудің негізгі принциптерінің үйлесімінен туындаған. Семантикалық теорияның бірінші принципі – кең және тар (немесе нақты) ұғымдар арасындағы қатынас, мысалы, «кіріс» кең ұғымы «таза кіріс» тар ұғымымен байланысты. Семантикалық теорияның екінші принципі – ұғым мен оның бейнеленуі арасындағы қатынас, мысалы, «сатып алу» және «тұтыну» бір ұғымды білдіреді, бірақ әртүрлі терминдер қолданылады. Деректерді модельдеудің негізгі принципі – объект класы мен ерекшеліктің үйлесімі. Мысалы, «Адам шашының түсі». Деректерді модельдеуге қолданғанда, ISO/IEC 11179 кең «ұғымды» және «объект класын» біріктіріп, нақты «дерек элементі ұғымын» құрайды. Мысалы, жоғары деңгейдегі «кіріс» ұғымы «адам» объект класымен біріктіріліп, «адамның таза кірісі» дерек элементі ұғымын құрайды. «Таза кіріс» «кірістен» гөрі нақтырақ екенін ескеріңіз. Дерек элементі ұғымының әртүрлі бейнелері бір немесе бірнеше дерек элементтері арқылы сипатталады. Бейнелеудегі айырмашылықтар деректерді сақтаудағы әртүрлі дерек жиынтықтарында синонимдердің немесе әртүрлі мәндер домендерінің қолданылуынан туындауы мүмкін. Мәндер домені – объект класының ерекшелігі үшін рұқсат етілген мәндердің диапазоны. «Адамның жынысы» үшін мәндер доменінің мысалы: «Е = Ер адам, Ә = Әйел, Б = Белгісіз». М, Ә және Б әріптері белгілі бір дерек жиынтығында адамның жынысының рұқсат етілген мәндері болып табылады. Осылайша, «адамның айлық таза кірісі» дерек элементі ұғымы «жеке тұлғаның айлық таза кірісі 100 долларлық топтамалар бойынша» және «адамның айлық таза кірісі 0-1000 доллар диапазонында» сияқты бірнеше дерек элементтерін қамтуы мүмкін, бұл ISO/IEC 11179 тіркелімімен қамтылған деректердегі бейнелеудің әртүрлілігіне байланысты. Бұл екі мысалда объект класы (адам/жеке тұлға) үшін әртүрлі терминдер және әртүрлі мәндер жиынтықтары қолданылғанын ескеріңіз (0-1000 доллар диапазоны 100 долларлық топтамаларға қарағанда). Нәтижесінде, байланысты дерек элементі ұғымдары жоғары деңгейдегі ұғым мен объект класы бойынша топтастырылған, ал дерек элементтері ортақ дерек элементі ұғымы бойынша топтастырылған каталог пайда болады. Қатаң айтқанда, бұл иерархия емес, тіпті оған ұқсаса да. ISO/IEC 11179 деректердің нақты сақталуын сипаттамайды. Ол физикалық файлдардың, кестелер мен бағандардың сипаттамасына сілтеме жасамайды. ISO/IEC 11179 құрылымдары «семантикалық» болып табылады, «физикалық» немесе «техникалық» емес. Стандарттың екі негізгі мақсаты бар: анықтама беру және алмасу. Негізгі объект – дерек элементі ұғымы, өйткені ол ұғымды анықтайды және идеалды жағдайда кез келген жүйеде, кестеде, бағанда немесе ұйымда оның бейнелеуіне тәуелсіз деректерді сипаттайды.
The ISO/IEC 11179 model is a result of two principles of semantic theory, combined with basic principles of data modelling. The first principle from semantic theory is the thesaurus type relation between wider and more narrow (or specific) concepts, e. g. the wide concept "income" has a relation to the more narrow concept "net income". The second principle from semantic theory is the relation between a concept and its representation, e. g., "buy" and "purchase" are the same concept although different terms are used. A basic principle of data modelling is the combination of an object class and a characteristic. For example, "Person hair color". When applied to data modelling, ISO/IEC 11179 combines a wide "concept" with an "object class" to form a more specific "data element concept". For example, the high level concept "income" is combined with the object class "person" to form the data element concept "net income of person". Note that "net income" is more specific than "income". The different possible representations of a data element concept are then described with the use of one or more data elements. Differences in representation may be a result of the use of synonyms or different value domains in different data sets in a data holding. A value domain is the permitted range of values for a characteristic of an object class. An example of a value domain for "sex of person" is "M = Male, F = Female, U = Unknown". The letters M, F and U are then the permitted values of sex of person in a particular data set. The data element concept "monthly net income of person" may thus have one data element called "monthly net income of individual by 100 dollar groupings" and one called "monthly net income of person range 0 1000 dollars", etc., depending on the heterogeneity of representation that exists within the data holdings covered by one ISO/IEC 11179 registry. Note that these two examples have different terms for the object class (person/individual) and different value sets (a 0 1000 dollar range as opposed to 100 dollar groupings). The result of this is a catalogue of sorts, in which related data element concepts are grouped by a high level concept and an object class, and data elements grouped by a shared data element concept. Strictly speaking, this is not a hierarchy, even if it resembles one. ISO/IEC 11179 proper does not describe data as it is actually stored. It does not refer to the description of physical files, tables and columns. The ISO/IEC 11179 constructs are "semantic" as opposed to "physical" or "technical". The standard has two main purposes: definition and exchange. The core object is the data element concept, since it defines a concept and, ideally, describes data independent of its representation in any one system, table, column or organisation.
11179 стандарттарын қабылдау
Software AG-ның COTS метадеректер тізілімі (MDR) ISO 11179 стандартын қолдайды және коммерциялық және мемлекеттік қолданбаларда осы мақсатта сатылып, қолданыла береді (төмендегі Сатушы құралдары бөлімін қараңыз). ISO/IEC 11179 стандартын коммерциялық қолдану артып келе жатқанмен, оның таралуы мемлекеттік секторда табыстырақ болды. Дегенмен, мұның себебі белгісіз. ISO-ға мүшелік ұйымдарға ұлттық органдары арқылы ашық. Әртүрлі салаларда мемлекеттік сектор дерекқорына ие елдер қатарында Австралия, Канада, Германия, АҚШ және Ұлыбритания бар. Біріккен Ұлттар Ұйымы мен АҚШ Үкіметі 11179 стандарттарына сілтеме жасайды және оларды пайдаланады. 11179 АҚШ Үкіметінің XML веб-сайтында нық ұсынылады және The Open Group оны Универсалды дерек элементтері аясының негізі ретінде насихаттайды. The Open Group – ашық стандарттар мен жаһандық өзара іс-қимылға негізделген кәсіпорындар ішінде де, олардың арасында да интеграцияланған ақпаратқа қол жеткізуді қамтамасыз ету үшін жұмыс істейтін, сатушыға және технологияға бейтарап консорциум.
Software AG's COTS Metadata Registry (MDR) product supports the ISO 11179 standard and continues to be sold and used for this purpose in both commercial and government applications (see Vendor Tools section below). While commercial adoption is increasing, the spread of ISO/IEC 11179 has been more successful in the public sector. However, the reason for this is unclear. ISO membership is open to organizations through their national bodies. Countries with public sector repositories across various industries include Australia, Canada, Germany, United States and the United Kingdom. The United Nations and the US Government refer to and use the 11179 standards. 11179 is strongly recommended on the U. S. government's XML website. and is promoted by The Open Group as a foundation of the Universal Data Element Framework. The Open Group is a vendor neutral and technology neutral consortium working to enable access to integrated information within and between enterprises based on open standards and global interoperability.
ISO/IEC 11179 стандартының кеңейтілуі
ISO/IEC 11179 метадеректер тізілімі бірнеше жүз беттен тұратын 6 бөлімді стандарт болса да, негізгі модель 3-бөлімде ұсынылған және түсінікті болу үшін UML диаграммаларында көрсетілген, сондай-ақ нормативтік мәтінмен толықтырылған. АҚШ бастамасымен жүзеге асырылған eXtended Metadata Registry (XMDR) жобасы, MDR мазмұнының негізі ретінде онтологияларды пайдалану арқылы, тек лексикалық және синтаксистік атау конвенцияларымен ғана қол жеткізілетінге қарағанда, бай семантикалық ая құру мақсатында зерттеулер жүргізді. XMDR тұжырымдаманы тексеру үшін OWL, RDF және SPARQL қолданып, прототиптік нұсқа жасады. Бұл бастама ISO/IEC 11179 стандартының 3-ші басылымын дамытуға әкелді. Алғаш жарияланған бөлім ISO/IEC 11179-3:2013 болып табылады. 3-ші басылымдағы негізгі кеңейтім – Тұжырымдамалық аймақ, ол тұжырымдамаларды стандарттың көптеген құрауыштарына қолдануды кеңейтеді және тіркелімде пайдалану үшін Тұжырымдамалық жүйені тіркеуге мүмкіндік береді. Стандарт сыртқы түрде анықталған тұжырымдамалық жүйелерді де қолдайды. 1, 5 және 6-бөлімдердің 3-ші басылымдары 2015 жылы жарық көрді. 2-бөлім, Сыныптамалар, 3-бөлімдегі Тұжырымдамалық аймаққа біріктірілген, бірақ Сыныптамалық схемаларды әзірлеу бойынша нұсқаулық беру үшін Техникалық есепке (ТЖ) жаңартылуда. 4-бөлімде деректерді анықтау принциптері сипатталған; 3-ші басылымы әзірленбеді.
Although the ISO/IEC 11179 metadata registry is 6 part standard comprising several hundreds of pages, the primary model is presented in Part 3 and depicted in UML diagrams to facilitate understanding, supported by normative text. The eXtended Metadata Registry initiative, XMDR led by the US, explored the use of ontologies as the basis for MDR content in order to provide richer semantic framework than could be achieved by lexical and syntax naming conventions alone. The XMDR experimented with a prototype using OWL, RDF and SPARQL to prove the concept. The initiative resulted in Edition 3 of ISO/IEC 11179. The first part published is ISO/IEC 11179 3:2013. The primary extension in Edition 3 is the Concept Region, expanding the use of concepts to more components within the standard, and supporting registration of a Concept system for use within the registry. The standard also supports the use of externally defined concept systems. Edition 3 versions of Parts 1, 5, and 6 were published in 2015. Part 2, Classifications, is subsumed by the Concept Region in Part 3, but is being updated to a Technical Report (TR) to provide guidance on the development of Classification Schemes. Part 4 describes principles for forming data definitions; an Edition 3 has not been proposed.