Кіріспе

Австралия қорғаныс қызметі (АҚҚ) – 1984 жылдың қазан айынан 2004 жылдың маусым айына дейін болған Австралия Ұлттық құқық қорғау органы. АҚҚ Австралия Федералды Полициясының (AFP) Бірыңғай қорғаныс қызметі бөлігін, есірткі тасымалына қатысты Стюарт Корольдік тергеу комиссиясының ұсынымдары негізінде жаңа агенттікке бөлу арқылы құрылды. Бастапқыда АҚҚ Австралия үкіметінің қызметкерлері мен мүлкін, Австралияда және шетелдегі шетелдік дипломатиялық миссияларды, Халықаралық қорғалатын тұлғаларды (ХҚТ) және иммиграциялық орталықтардағы күзет қызметтерін қорғауға жауапты болды. АҚҚ тұрақты күзет немесе жылжымалы патрульдеу және дабылға жауап беру арқылы ең маңызды мемлекеттік мекемелерде бірыңғай қорғауды қамтамасыз етті. 1990 жылдан бастап АҚҚ белгілі бір қауіпсіздікке ие әуежайлар мен мекемелерде терроризмге қарсы алғашқы жауап беру міндеттерін атқара бастады, соның ішінде арнайы бомбаны тексеру офицерінің функциясын және 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі террористік шабуылдардан кейін Австралия тіркелген коммерциялық ұшақтарға Әуе қауіпсіздігі офицерлерін (ASO – көбінесе «аспан сақшылары» деп аталады) орналастырды. АҚҚ ешқашан Жеке күзет (ЖҚ) немесе дене сақшы функцияларын ресми түрде ұсынған емес; мұндай жауапкершілік Ұлттыққа тиесілі болған жағдайларда, бұл функцияны AFP атқарды. 2002–2003 жылдардағы кең ауқымды шолудан және 11 қыркүйек шабуылдарының нәтижесінде, Австралия үкіметі терроризмге қарсы ұлттық жауапты жақсартуға бағытталған шаралар аясында 2004 жылдың ортасында АҚҚ қызметкерлері мен функциялары AFP құрамына қайта енгізілді.

Тарих

Австралияның қорғау қызметі (АҚҚ) 1984 жылы Австралия Федералды полициясынан 420 констебль ауысқан кезде құрылды. АҚҚ өзінің алдыңғылары арқылы қалыптасқан дәстүрді жалғастырды: Австралия Федералды полициясының қорғау қызметінің құрамы, бұрынғы Ұлттық полицияның бірыңғай бөлімі және бұрынғы Бейбітшілік сақшысы. Келесі мәтінде Австралияның қорғау қызметінің (АҚҚ) құрылуына әкелген Қауіпсіздік және құқық тәртібін сақтау қызметінің тарихы қысқаша баяндалады. Австралияның алғашқы Ұлттық полиция күштерінің өмірі қысқа болды – 1917 жылдың желтоқсаны мен 1919 жылдың желтоқсаны аралығында екі жыл ғана сақталды. Ол Австралияның сол кездегі премьер-министрі Уильям Моррис (Билли) Хьюз бен Квинслендтегі митингтегі наразылық білдіруші арасындағы жанжалдан кейін, жергілікті полиция сержанты «федералды мәселеге» араласудан бас тартқаннан кейін құрылды. Кейінгі жылдары, одақтас үкімет пен штаттар арасындағы талқылаулар нәтижесінде Ұлттық тергеу қызметі құрылды – одақтас заңнамасын бұзу фактілерін тергеуге жауапты жасырын қызмет. 1930 жылдардың басында Ұлттық мүлікті және мүдделерді қорғау мақсатымен Бейбітшілік сақшысы құрылды. Бейбітшілік сақшысы (БСҚ) оқ-дәрі заводтары, зерттеу орталықтары және кейбір одақтас үкімет ведомстволарында жұмыс істеді. Австралияның қауіпсіздік барлау ұйымы (АҚБУ) 1949 жылы құрылды, ол Ұлттық тергеу қызметінің кейбір функцияларын сіңіріп алып, жаңа жауапкершілік салаларын қабылдады. 1960 жылы Ұлттық полиция қайта құрылды, ол Бейбітшілік сақшылары мен Ұлттық тергеу қызметінің қызметкерлерін біріктірді. 1975 жылы Австралияның ұлттық полиция қызметін қайта құруға бағытталған ең амбициозды жоспарды одақтас үкімет жасады. Ұлттық полиция, Солтүстік территория полициясы және Австралиялық астана полициясы күштерінің, Кеден және акциз департаментінің және Иммиграция департаментінің арнайы есептер бөлімінің бірігуі «Австралия полициясын» құруға тиіс болды. Алайда, сол жылы үкімет ауысқаннан кейін бірігу тоқтатылды. 1978 жылдың 13 ақпанында Сиднейдегі Хилтон қонақ үйіне жасалған шабуыл Федералды үкіметті Австралияның ұлттық полиция қызметіне қатысты тергеу жүргізуге итермеледі, бұл тергеуді бұрынғы Лондон полициясының комиссары сэр Роберт Марк жүргізді. Осы тергеудің нәтижесінде 1979 жылдың 19 қазанында Ұлттық полиция және Австралиялық астана полициясы күштері біріктіріліп, Австралия Федералды полициясы құрылды, ол көп ұзамай Кеден бюросының бұрынғы есірткі бөлімінің функцияларын қабылдады. Австралия Федералды полициясы бастапқыда екі құрамдас бөлімнен тұрды: жалпы полиция және қорғау бөлімі. Бұрын айтылғандай, 1960 жылға дейін Федералды құқық тәртібін сақтауды екі ұйым жүзеге асырды: Ұлттық тергеу қызметі және Бейбітшілік сақшысы. АФП-нің қорғау қызметінің негізгі функциясы – бастапқыда БСҚ-ға жүктелген міндеттерді жалғастыру болды. 1983 жылдың 14 желтоқсанында федералды үкімет АФП-нің қорғау қызметінің құрамын тарату және жеке қорғау және қауіпсіздік қызметін құру туралы шешім қабылдады. Кейіннен Австралия Федералды полициясы (өзгерістер) туралы 1984 жылғы заң Федералды парламентте қабылданды және 1984 жылдың 19 қазанында күшіне енді. Бұл қорғау қызметінің құрамын таратуға және бірінші күні (1984 жылдың 20 қазаны) Әкімшілік қызметтер департаментінің құрамында Австралияның қорғау қызметін құруға әкелді, сондай-ақ Мемлекеттік қызмет туралы заңның 9f бабына сәйкес 420 констебльді ауыстыру жүзеге асырылды. АҚҚ-ның алғашқы директоры Питер Доусон болды, ол бұрын Әкімшілік қызметтер департаментінің Сатып алу бөлімінің хатшысы болған. Австралияның қорғау қызметі – одақтас үкіметтің арнайы күзет, қорғау және терроризмге қарсы күрес саласындағы құқық қорғау органы болды. Азаматтық киімдегі операциялар әдетте Жаңа Оңтүстік Уэльс аймақтық эскорт-қорғау тобының (ЖЭҚТ) мүшелерімен және жақында енгізілген Әуе қауіпсіздігі офицерлерімен (Sky Marshals) шектелді. Алайда, Дарвин сияқты жерлердегі қорғау қызметінің қызметкерлері 90-жылдардың ортасы мен соңында иммиграциялық ұсталғандарды сүйемелдеу үшін, көбінесе отандық ұшақтарда көзге түспеу үшін азаматтық киіммен жиі жұмыс істеді. АҚҚ одақтың, шетел мемлекетінің немесе халықаралық ұйымның мүддесі бар мүлікті, одақтың лауазымды тұлғаларын, олардың отбасыларын және халықаралық қорғауға ие тұлғаларды қорғауға жауапты болды. АҚҚ жеке сектордың даулы саласында да кейбір функцияларды атқарды. Австралия әуежайларының объектілерін сату арқылы АҚҚ әуежай операторларына терроризмге қарсы алғашқы жауап беру (ТҚАЖ) рөлін ұсыну туралы келісімшарт жасады. Басқа құқық қорғау органдарынан өзгеше, АҚҚ-да ішкі марапаттар мен сыйлықтар шектеулі болды, ең бағалысы АҚҚ директорының сыйлығы еді, ол агенттіктің басшысы ретінде АҚҚ директорымен табысталды. 2001 жылдың 11 қыркүйегінде болған шабуылдан кейін одақтас үкімет терроризмге қарсы күрес шараларын қарап өтті. Нәтижесінде Австралия Федералды полициясы (АФП) мен АҚҚ-ны біріктіру туралы шешім қабылданды, бұл Австралияның екі маңызды терроризмге қарсы күрес агенттігі арасында ең жақын үйлесімділікті қамтамасыз ету мақсатында жасалды. Австралияның қорғау қызметін өзгерту туралы 2002 жылғы заң Парламентке АҚҚ-ны Австралия Федералды полициясының (АФП) операциялық бөліміне айналдыру мақсатымен енгізілді. Бірігу 2004 жылдың 1 шілдесінде жүзеге асты, сол кезде Австралияның қорғау қызметі (1327 қызметкерімен) АФП-нің операциялық бөліміне, Арнайы қорғау командасына айналды.

Қазіргі

Қорғау қызметі офицерлері (PSO) қазір AFP-нің Арнайы қорғау командасында қызмет етеді. Олардың басты міндеті – Австралия бойынша маңызды объектілерді қорғау, оның ішінде Канберрадағы Парламент үйін; Премьер-министрдің және генерал-губернаторлардың резиденцияларын; Канберра, Сидней, Мельбурн және Перт қалаларындағы шетелдік елшіліктер мен консулдықтарды; Австралияның ядролық ғылым және технология ұйымын, Канберрадағы Австралия қорғаныс күштерінің бас штабын, Холсворти казармасын, Гарден аралы әскери-теңіз базасын, Виктория казармасын, Пайн-Гэп АҚШ қорғаныс нысанын, сондай-ақ Австралия мен халықаралық деңгейдегі бірқатар құпия объектілерді қорғау болып табылады. Қорғау қызметі офицерлері 1979 жылғы АХҚА-ның 14-бабына сәйкес, өздерінің қарауындағы аумақта тоқтатуға, жеке куәлікті талап етуге, тінтіп қарауға және қамауға құқылы.

Әуе қауіпсіздігі офицері бағдарламасы

11 қыркүйек оқиғаларына жауап ретінде, Ұлттар Достастығы Мемлекеттік қызмет аясында Әуе қауіпсіздігі офицері (ASO) бағдарламасын құрды. Бұл қызметкерлерді бұқаралық ақпарат құралдарында көбінесе "Аспан маршалдары" деп атады. ASO бағдарламасы Австралия азаматтық авиациясына ұшақ бортында қарулы күзет қызметкерлерін орналастыру арқылы ұшақтарды қасақтап алуға қарсы құпия мүмкіндіктерді қамтамасыз етті. Офицер Дэннинг толық полициялық салтанатпен жерленді. Канберрадағы жаңа AFP Халықаралық оқу ауылының басты көшесі оның есімімен Адам Дэннинг көшесі деп аталды. Канберрадан сырт, Маджурадағы (Google Maps 35.250362, 149.207547) 2,8 миллион долларлық оқу орталығы, қызметкерлерге тағайындалуы мүмкін аймақтық елдердегі жағдайларды қайта жасайтындай етіп жобаланған.