Кіріспе

Тез әрекет етуші күш / тез жауап беруші күш (ТӘК/ТЖБК), жылдам әрекет етуші күш / жылдам жауап беруші күш (ЖӘК/ЖЖБК), дереу әрекет етуші күш (ДӘК), жылдам орналастыру күші (ЖОК) немесе жылдам маневрлеуші күш (ЖМК) – өте қысқа мерзімде төтенше жағдайларға жауап беруге қабілетті әскери немесе полиция бөлімі. Құқық қорғау және қауіпсіздік күштеріне, мысалы полицияның тактикалық бөлімшелеріне қатысты қолданылғанда, уақыт шеңбері әдетте минуттармен өлшенсе, әскери қолданыста, мысалы теңіз жаяу әскерлері немесе коммандостарда, уақыт шеңбері минуттар, сағаттар немесе күндер болуы мүмкін. Тез әрекет етуші күштер жылдам шабуылға түсу үшін, сондай-ақ тез өрбіген ұрыстарда немесе шетелдік елшіліктерді эвакуациялау қажет болатын көтерілістер сияқты төмен қарқындылықтағы қақтығыстарда жерді басып алу және ұстап тұру үшін құрылған. Бұл күштер көбінесе құрлықпен немесе әуемен тасымалданады және төтенше жағдайға мүмкіндігінше жылдам жету үшін жабдықталған және ұйымдастырылған. Олар көбінесе жеңіл қаруланған, шағын қарулармен, жеңіл пайдалы көліктермен және экипажға арналған жеңіл қарулармен жабдықталған, бірақ олардың жақсы жаттығудан өткені және жабдықтарының толықтығы көбінесе осы кемшіліктерді өтеуге мүмкіндік береді.

Тез реакция күші

Жедел әрекет ету күштері (ЖЖҚ) – жағдайдың өршуіне жылдам жауап беруге қабілетті қарулы әскери бөлім, көбінесе көмекке мұқтаж одақтас бөлімшелерге көмек көрсету үшін. Олар бірнеше минут ішінде, әдетте, бөлімнің стандартты операциялық процедураларына (СОП) сәйкес, кез келген төтенше жағдайға жауап беруге дайын. Кавалериялық бөлімдер жиі ЖЖҚ ретінде құрылады, олардың басты міндеті – қауіпсіздік пен барлау. АҚШ әскерилерінің жауынгерлік қаруларында олар әдетте взводтық құрамда болады. Жедел әрекет ету күштері – бұл әскери резервтік бөлімше, ол құрылған бөлімнің қолбасшысына тікелей бағынады. Бөлімнің мөлшері мен регламенттеріне байланысты, қолбасшы ЖЖҚ-ны басқаруға өкілеттік алған жалғыз адам болуы мүмкін, немесе бұл жауапкершілікті бір немесе бірнеше қосымша адамдарға жүктеуі мүмкін. ЖЖҚ әдетте маневрлік батальон деңгейіндегі және одан жоғары деңгейдегі оперативтік топтарда кездеседі, сондай-ақ көптеген операциялық базаларда базаның өзінде немесе оның маңындағы қауіп-қатерлерге жылдам жауап беру үшін арнайы ЖЖҚ бар. ЖЖҚ-ның дайындық деңгейі бөлімнің СОП-іне сәйкес анықталады. Дайындық деңгейін жоғары ұстау жабдықтарға, ресурстарға және жеке құрамға үлкен жүктеме салғандықтан, ЖЖҚ шақырылу мүмкіндігіне қарай құрылады. Жоғары қарқынды қақтығыс кезінде ЖЖҚ жоғары дайындық деңгейін сақтауға міндетті болуы мүмкін, барлық жеке құрамы көліктерінде күтіп отыруы мүмкін. Алайда, төмен қарқынды қақтығыс кезінде, орналасу ықтималдығы төмен және оны болжау оңай болғанда, қолбасшы ЖЖҚ-ның қаншалықты жылдам әрекет ете алатынын анықтайды, бұл әскерлердің үнемі алмасып отыратын орталық жердегі көліктері мен жеке құрамынан бастап, барлық жеке құрамның тез шақыруға жететіндей жақын жерде орналасқан бірлік аймағына жақын орналасқан көліктерге дейін болуы мүмкін. ЖЖҚ-ның әрекет ету жылдамдығы оның дайындық деңгейімен анықталады. ЖЖҚ-ның міндеттері кең ауқымды болуы мүмкін, өйткені олар қолбасшы оларды қолдануды шешкен кез келген қауіп-қатерге жауап беру үшін пайдаланылады. Міндеттің талаптарына байланысты, олардың мүмкіндіктерін кеңейту үшін органикалық взводқа қосымша бөлімдер қосылуы мүмкін. Мысалы, бомбаларға немесе ұқсас қауіп-қатерлерге жауап беретін ЖЖҚ-ға жарылғыш заттарды жою топтарын, ал зақымдалған көліктерді қалпына келтіруді күтетін ЖЖҚ-ға көліктерді қалпына келтіру құралдарын қосуға болады.

Жедел әрекет етуші күш

Жедел таралу күштері (ЖТК) – өз елінің шекарасынан тыс жерлерге жылдам орналасуға қабілетті әскери құралым. Олар әдетте жақсы даярланған әскери бөлімшелерден (арнайы күштер, парашютшілер, теңіз жаяу әскері және т.б.) құралады, оларды салыстырмалы түрде жылдам немесе қысқа мерзімде, көбінесе басқа ірі әскери күштерден және бірден үлкен ұйымдастырылған қолдау күштерін қажет етпей жұмылдыруға болады.