Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шошқа тұқымы
Breed of pig
Вьетнамдық Pot bellied – Lon I немесе I шошқасының экзонимі, құрып бара жатқан дәстүрлі вьетнамдық шағын үй шошқасының тұқымы. I шошқасы біркелкі қара түсті, қысқа аяқтары және төмен салбыраған құрсағы болады, осы құрсағынан оның аты шыққан. Олар ет алу үшін пайдаланылады және өсуі баяу. I шошқасы Бэк-Нин провинциясының дәстүрлі Дун Хо суреттерінде бақыт, тоқтық және байлықтың символы ретінде бейнеленген.
Vietnamese Pot bellied is the exonym for the Lon I or I pig, an endangered traditional Vietnamese breed of small domestic pig. The I is uniformly black and has short legs and a low hanging belly, from which the name derives. They are utilized for meat and are slow growing. The I was depicted in the traditional Đông Hồ paintings of Bắc Ninh province as a symbol of happiness, satiety and wealth.
Тарих
I - дәстүрлі вьетнамдық тұқым. Оның шығу тегі Вьетнамның Намдинь провинциясында, Қызыл өзен дельтасында деп есептеледі. Бұл дельтаның көптеген провинцияларында басым жергілікті шошқа тұқымы болды және Намдинь провинциясында және Ханам, Ниньбинь және Тайбинь көршілес провинцияларында, сондай-ақ оңтүстікке қарай Тханьхоа провинциясында, Солтүстік Орталық Жағалау аймағында кең таралған. 1970 жылға дейін I тұқымы Солтүстік Вьетнамдағы ең көп таралған шошқа тұқымы болған, олардың саны миллиондағанға жетіп отырды. Сол кезден бастап, өнімділігі жоғары Моңкай оны алмастыра бастады. Вьетнамның Ұлттық мал шаруашылығы институты таза тұқымды мал өсіретін фермерлерге субсидия беру арқылы қорғау бағдарламасын бастады, бірақ бұл аз пайда әкелді - санының өсуі болды, бірақ инбридингтің артуы есебінен. 1991 жылы I тұқымының жалпы саны 675 000 деп бағаланған, ал 2010 жылы бұл сан 120-ға жетті. 2003 жылы Ұлттық мал шаруашылығы институты оны "қатерлі" деп санады, ал 2007 жылы ФАО оны "жою қаупі бар" деп атады. 1960 жылдары аз сандағы I шошқалары Канада мен Швецияға зоопарктарда ұстауға немесе зертханалық тәжірибелер үшін пайдалануға әкелінді. Он жыл ішінде олар Еуропаның басқа елдеріндегі жануарлар саябақтарына тарады; аздағандары шағын шаруашылықтарда өсірілді. Олар АҚШ-қа Канададан 1980 жылдардың ортасында кірді, ал онжылдықтың аяғында "қарынды шошқа" үй жануарлары ретінде сатылды. Олардың барлығы таза тұқымдық емес, кейбіреулері едәуір мөлшерге дейін өсті; бұл мода қысқа өмір сүрді. 2013 жылы Испанияда инвазивті түр деп жарияланды.
The I is a traditional Vietnamese breed. It is thought to have originated in Nam Định province of Vietnam, in the Red River Delta. It was the dominant local pig breed in most provinces of the delta, and was widely distributed in Nam Định province and the neighbouring provinces of Hà Nam, Ninh Bình and Thái Bình, as well as in the province of Thanh Hóa immediately to the south, in the North Central Coast region. Until the 1970s the I was probably the most numerous pig breed in northern Vietnam, with numbers running into millions. From that time, the more productive Móng Cái began to supplant it. The National Institute of Animal Husbandry of Vietnam started a conservation programme, with subsidies for farmers who reared purebred stock, but this had little benefit – there was some increase in numbers, but at the cost of increased inbreeding. In 1991, the total population of the I was estimated at 675 000, and by 2010 the estimated number was 120. In 2003 the National Institute of Animal Husbandry listed its conservation status as "critical"; in 2007 the FAO listed it as "endangered". Small numbers of I pigs were exported in the 1960s to Canada and Sweden, to be kept in zoos or to be used for laboratory experiments. Within a decade, they had spread to animal parks in other countries in Europe; a few were reared on smallholdings. They entered the United States from Canada in the mid 1980s, and by the end of the decade the "pot bellied pig" was being marketed as a pet. Not all of these were purebred, and some grew to considerable size; the fad was short lived. In 2013 it was declared an invasive species in Spain.
Сипаттамалары
I - орташа салмағы шамамен 50 кг, орташа биіктігі шамамен 36 см болатын кішкентай шошқа тұқымы. Оның түсі біркелкі қара, терісі күрт жалғастырылған қатпарлармен жабылып, әжімді. Арқасы айқын иілген, үлкен, салбыраған қарны бар, жүкті аналық шошқаларда жерге сүйрелуі мүмкін. Басы кішкентай, мұрны жоғары көтерілген, құлақтары мен көздері кішкентай, жақтары салмақты және салбыраған. I - күшті, аурулар мен паразиттерге қарсы жақсы төзімді. Ол көбінесе кең аумақта өсіріледі және туған жеріндегі күріш шөптері мен су өсімдіктерімен жақсы қоректенеді. Бұл тұқым батпақты және лайлы жерлерде өмір сүруге жақсы бейімделген: оның аяқтары тік аяқты, әр аяғының барлық төрт саусағында салмақ тіреледі. Тұқымның екі негізгі түрі бар: I mo немесе майлы I - бұл әдеттегі кішкентай, қысқа аяқты шошқа, кішкентай, жоғары қарай бағытталған құлақтары мен қысқа мұрны бар; I pha немесе үлкен I - биік, аяқтары ұзын, мұрны ұзын, үлкен құлақтары көлденең ұсталады.
The I is a small pig, with an average weight of approximately 50 kg, and an average height of about 36 cm. It is uniformly black, with heavily wrinkled skin. It has a pronounced sway back and a large sagging belly, which in pregnant sows may drag on the ground. The head is small, with an up turned snout, small ears and eyes, and heavy sagging jowls. The I is robust and has good resistance to disease and to parasites. It is usually raised extensively, and forages well on the rice straw and water plants of its native area. It is particularly well adapted to the marshy and muddy terrain on which it usually lives: it has plantigrade feet, with weight borne on all four toes of each foot. Two principal types are recognised within the breed: the I mo or Fatty I is the typical small short legged pig, with small upward pointing ears and a short snout; the I pha or Large I is taller, has longer legs and a longer snout, with bigger ears held horizontally.