Кіріспе

The Black Sun Press – Харт Крейн, Д.Х. Лоуренс, Арчибальд МакЛиш, Эрнест Хемингуэй және Юджин Жолас сияқты көптеген модернист жазушылардың алғашқы туындыларын жариялағанымен белгілі ағылшын тіліндегі баспа. 1920 жылдары Парижде құрылған бірнеше эмигрант басылымдарының арасында ең ұзақ өмір сүрді, Эдвард Титустың "Қара манекен" баспасынан шамамен үш есе көп кітап шығарды. Баспаның беті алтын крест түрінде олардың есімдерін бейнелейтін, онда "Caresse" есіміндегі "r" әрпі Гарри есіміндегі алғашқы "r" әрпімен қиылысқан. Екіншісі – Гарридің "Каресске арналған сонеттері". Кітаптар қолмен жасалған, "әсем мұқабаланған, типографиялық тұрғыдан мінсіз" ерекше кітаптардың нұсқалары болды, олар оларды қызықтырған, мысалы Эдгар Аллан Поның "Ашер үйінің құлауы" Аластердің (барон Ханс Хеннинг Войт) салған суреттерімен. Олар индуистік "Махаббат кітабын" және Генри Джеймстің Гарридің туысы Уолтер Берриге жіберген хаттарын басып шығарды, олар Бабоут жасаған қымбат, заманауи материалдардан жасалған. Кей Бойлдың әңгімелер жинағын "Шекспир және компания" арқылы сатты. 1928 жылы Гарри мен Каресс баспаның атын Гарридің күн символына деген құштарлығына орай "Қара Күн" баспасы деп өзгертті. Баспа әдемі мұқабаланған, типографиялық жағынан мінсіз кітаптарды шығару арқасында тез танымал болды. Олар басылымға шығаратын кітаптарына ерекше көңіл бөлді, ең жақсы қағаздар мен бояуларды таңдады.

Әдеби ортаны кеңейту

Олардың әдеби талғамдары жетіліп, париждік әдебиетші достарына барып, өздерінің шығармаларын жариялауды ұсынды. Олардың достарының ішінде Д. Х. Лоуренс болды, олар 1929 жылдың қыркүйегінде Джон Фарлидің суреттерімен "Қашқан әтеш" кітабының 50 данасын шығарды (кейіннен "Өлген адам" деп қайта басылды). Лоуренс кейін Гарри Кросбидің "Күннің арбасы" атты поэзия жинағына кіріспе жазды. Гарри кейде авторларының бірі Эрнест Хемингуэймен уақыт өткізді, оны шаңғы тебу кезінде таныстырған еді, ал 1927 жылдың шілдесінде Памплонаға бұқалардың жүгірісіне барды. Гарри Хемингуэймен бірге болғанда көбінесе шектен тыс ішіп алатын. Гарри француз тілін жақсы білгенімен, көбінесе америкалық эмигранттармен араласты. 1928 жылы Гарридің туысы Уолтер Берри қайтыс болып, 8000-нан астам, көбінесе сирек кездесетін кітаптардан тұратын үлкен кітапхананы қалдырды. Ол өсиетімен "Эдит Уортон қалаған кітаптардан басқа, барлық кітаптарымды ағайынды Гарри Грю Кросбиге мұра етіп қалдырамын" деді. Гарри Берридің көп жылдық досы Эдит Уортонды көптеген кітаптарды өзіне беруге көндіруге тырысты, бірақ ол соңында 100-ден аз кітапты қалдырды. Гарри алғашқыда кітапхананы бағалағанмен, айналасындағы заттарды азайту идеясына ушырады. Кейін Карес былай деп жазды: "1928 жылы Мысырдағы бір дана адаммен сөйлескенбіз, ол: 'Мен байлығымды менің қандай нәрселерден бас тартатыныммен өлшеймін', - деді, және Гарри кітаптар оны бағдарсыз етеді деп сенді". Black Sun Press Арчибальд МакЛиштің поэзиясын да жариялады, ол Гарри сияқты қоғамның қалыпты көзқарастарына қарсы шығып, Бостонның ең жақсы заң фирмаларының бірінде заңгерлік мансаптан бас тартып, Гарвардта дәріс берді. Гарри МакЛиштің "Эйнштейн" атты ұзын поэмасын жоғары сапалы басылымда жариялауды ұсынды және оның еңбегі үшін МакЛишке 200 АҚШ доллары төледі. Олар 150 дана басып шығарды, олар тез сатылып кетті. Сол жылдың маусым айының соңында Крейн Францияның оңтүстігінен Парижге оралды. Гарри күнделігіне: "Харт С. Марсельден оралды, онда ол отыз теңізшісімен ұйықтады, және ол қайтадан Cutty Sark ішуді бастады" деп жазды. Нью-Йорктегі жас кезінен бері көп ішетін Крейн, Cafe Select-те мас болып, есепке байланысты официанттармен ұрысты. Париж полициясы шақырылғанда, ол олармен де ұрысып, соққыға ұшырады. Оны тұтқындап, түрмеге жапқаннан кейін 800 франк айыппұл салды. La Santé түрмесінде алты күн өткізгеннен кейін Гарри Кросби Крейннің айыппұлын төлеп, оған АҚШ-қа қайту үшін ақша берді. Джойстің кітабының алғашқы 100 данасы жапондық парққа басылып, автордың қолы қойылған. Ол Caslon шрифтімен қолмен жиналған және модернистік абстрактілі мүсін жасаушы Константин Бранкушидің Джойстің абстрактілі портретін қамтыды. Бранкушидің Джойстің суреттері оның ең танымал бейнелерінің біріне айналды. 1929 жылдың қалған бөлігінде олар Эрнест Хемингуэй, Джеймс Джойс, Рене Кревел, Т. С. Элиот және Езра Паундтың он төрт туындысын жариялады. Карес "Алтын кресттер" атты өлеңдер жинағын жазды, оны олар басып шығарды. Кросбилер сонымен қатар Рамон Сарторис, Жюльен Леви сияқты жаңадан пайда болған жазушылардың алғашқы туындыларын жариялады.

Беделі

Black Sun Press әдебиет тарихында көбінесе назарсыз қалды, себебі олардың басылымдары салыстырмалы түрде қысқа мерзімде болды, және олар әдебиеттің қалысқан әлемінде "маңызсыз бұзушылар" ретінде қарастырылды, антиквариат кітаптары сарапшысы және актер Нил Пирсон сияқтылар оларды дилетанттар деп атады.

Кейінгі құны

Антикварлық кітаптар сарапшысы, екі дүниежүзілік соғыс аралығындағы Париж әдеби қозғалысына маманданған Нил Пирсон: "Егер сіз сол кездегі Парижден шыққан ең жақсы туындыларға қызығушылық танытсаңыз, "Қара күн" кітабы – Брак немесе Пикассо картинасымен теңдестіріледі, бірақ оның құны 20 миллион емес, бірнеше мың фунт стерлинг тұрады". 1928 жылы "Editions Narcisse" баспасы, кейіннен "Black Sun Press" болып аталған, Оскар Уайльдтың "Инфантаның туған күні" атты туындысын Алястердің иллюстрацияларымен бірге тек 100 дана ғана басып шығарды. 2010 жылы Нью-Йоркте Хью Ансон Картрайт Fine Books компаниясы оның жақсы сақталған данасын USD$ (немесе шамамен €) бағасына ұсынды. 1943 жылы Caresse баспасынан шыққан Макс Эрнст пен Пол Элуардтың "Өлімсіздердің бақытсыздығы" кітабының алғашқы ағылшын тіліндегі басылымының өте жақсы көшірмесі 2010 жылы Derringer Books £ (шамамен € немесе $) бағасына сатылымға қойылды. 2014 жылдың ақпан айында бір кітап сатушы Д.Х.Лоуренстің "Құтылып қалған әтеш" кітабының автордың қолы қойылған, сондай-ақ "Джон Вассосқа" арналған данасын 2500 АҚШ долларына ұсынды.