Кіріспе

Томас Годфри Эванс (18 тамыз 1920 – 3 мамыр 1999) – ағылшын крикетшісі, «Кент» және Англия құрамалары үшін ойнаған. «Уисден» журналы оны «ойын тарихындағы ең үздік қақпашылардың бірі» деп сипаттады. Эванс 1946 мен 1959 жылдар аралығында өткізген 91 тестілік матчта 219 рет, ал барлық бірінші сыныптық матчтарда 1066 рет допты ұстап, ойыншыны шығарды. Ол тестілік матчтарда 200 рет допты ұстаған алғашқы қақпашы және тестілік крикетте 1000 рет ұпай жинап, 100 рет допты ұстаған, сондай-ақ 2000 рет ұпай жинап, 200 рет допты ұстаған алғашқы ағылшын болды. 1951 жылы «Уисден» журналының «Жылдың үздік крикетшісі» деп танылды.

Ерте мансап

Жасөспірім кезінде Годфри Эванс жан-жақты дамыған спортшы болды, ол өз түстерін алды және Кенттерберидегі Кент колледжінің крикет, футбол және хоккей командаларына капитандық етті. Ол сондай-ақ өте жақсы боксшы болды, барлық әуесқой және кәсіби жекпе-жектерінде жеңіске жетті, бірақ 17 жасында Кент комитеті оны крикет пен бокс арасынан таңдау жасауға міндеттеді. 1937 жылы ол Доверде стадион қызметкері болып жұмыс істеді, Кент Глостерширді жеңген кезде 71 минутта 219 ұпай жинағанда есепке алу тақтасын басқарды.

Бірінші сынақ және тур

Эванс 1946 жылы Үндістанға қарсы өткен алғашқы тестілік матчында дебют жасады, ол үшінші тестіде Пол Гиббтің орнына «Овал» стадионында таңдалды. Көбінесе жаңбырға толыласқан матчта ол соққы жасаған жоқ және ешқандай қабылдамады. Эванс 1946/47 жылдары Австралияға саяхатқа Уоли Хаммондтың құрамына мүше болып ілікті. Гибб бірінші тестіде ойнағаннан кейін Эванс Мельбурндағы екінші тестіде мүмкіндік алды. Австралия бірінші иннингте 659/8 ұпай жинап, матчты жеңіске жеткізді. 173 овер ағылшын боулингінің барысында Эванс бірде-бір бай жібермеді, ал Wisden оның «өте тамаша қақпа сақтағанын» баяндады. Эванс үшінші тестіде Аделаидада өткен 365 ұпайлық алғашқы иннингте де бай жібермеді, бұл Ашес тестілерінде алғашқы бай жібергенге дейін 1000-нан астам ұпайға жеткізді. Аделаидадағы төртінші тестіде Эванс Денис Комптонмен маңызды тоғызыншы серіктестік құрды. Англия 255/8 есебімен тестіні жоғалту қаупіне тап болды, бірақ Эванс жақсы қорғаныс ойынын көрсетіп, 133 минутта 10 ұпай жинады, бұл Комптонға матчтағы екінші ғасырын аяқтауға және Хаммондқа жариялауға мүмкіндік берді. Эванс алғашқы ұпайын соғу үшін 97 минут күтті, бұл 1999 жылға дейін Джефф Аллот бұзған тесттік рекорд болды. Ашес сериясынан кейін Жаңа Зеландияға қысқа тур жасалды; жаңбыр жалғыз тестілік матчқа күшті әсер етті, бірақ Мэрилебон крикет клубының (MCC) Отагоға қарсы турнелік матчында Эванс өзінің бірінші сыныптағы алғашқы ғасырын аяқтады. Оның 101 ұпайлық иннингі 170 ұпайдан тұрды, ол Джек Икинмен бірге қақпада тұрғанда соғылды.

Әрқашанда бар

1947 жылы Оңтүстік Африкамен өткен үй сериясында Эванс бес тестілік матчтың барлығында ойнап, 41.80 орташасымен 209 ұпай жинады және 14 рет қақпадан шығарды. Трент-Бридждегі алғашқы тестіде ол өзінің бірінші тестілік 50-лігін 14 төрттік соққыдан тұратын 74 ұпаймен аттады. Овалдағы бесінші тестіде Эванс 45 және 39 ұпай жинады (екінші иннингте 39 ұпайды есептемегенде), екінші иннинг 29 минутқа созылды, себебі Англия жариялау алдында жылдам ұпай жинауға тырысты. Англия 1948 жылғы қаңтарда Батыс Индияға сапар шекті, Эванс бірінші нөмірлі қақпашы ретінде төрт тестілік матчтың барлығында ойнап, 18.28 орташасымен 128 ұпай жинады және жеті ойыншыны қақпадан шығарды. Оның сериядағы өнері туралы «Уизден» былай деп жазды: «Эванс жергілікті көрермендерді керемет қақпашылық шеберлігімен қуантты, бірақ шабуылшы ретінде көп жетістікке жете алмады». 1948 жылғы «Пепел» турнирінде Эванс қайтадан үздік ойнады, 26.85 орташасымен 188 ұпай жинап, 12 рет қақпадан шығарды.

Төмен түсіру және қайтару

1948-1949 жылдары Оңтүстік Африкаға жасалған тур кезінде Эванс 22 қатарынан өткізілген тест матчтарынан кейін құрамнан шығарылды, сол кезде қақпашы үшін бұл рекордтық көрсеткіш болатын. Ол алғашқы үш тестте ойнады, бірақ бес иннингте 49 ұпай жинағаннан кейін, соңғы екі тестте оның орнына Билли Гриффит қосылды. Эванс 1949 жылы Жаңа Зеландияға қарсы өткен үй сериясында өз орнын қайта иеленді. 0–0 есебімен аяқталған төрт тесттен тұратын серияда Эванс төрт иннингте 61 ұпай жинап, 12 рет ойыннан шығарды. Үшінші тестте Эванс 50 ұпай қосты, оның 68 ұпайы 83 минуттық ойын барысында жиналды, бұл оның бату көрсеткіші болды, ал Вест-Индияның бірінші иннингінде 558 ұпай жиналғаннан кейін ол тек екі рет ғана қателік жасады. Англия матчты 10 қақпамен ұтылып, екінші рет жеңіліске ұшырады. Эванстың үлкен саусағының сынуы серияның төртінші матчында ойнауына кедергі келтірді; оның орнына шыққан Артур МакИнтайр 4 және 0 ұпай жинады, нәтижесінде Англия иннингпен жеңіліп, серияны 3–1 есебімен ұтылды.

Екінші күл турнирі

Эванс – көрнекті қақпашы. Бұл турда ол бүгінгі күні әлемдегі ең үздік қақпашы екенін дәлелдеді. 1948 жылы Англиядағы Таллоннан жақсы қақпашыны көрген емеспін, бірақ сол кез өтті. Эванс қазір әлемдегі ең үздік. Міне, нәрселер осылай жүзеге асады және біз, австралиялықтар, осылай ұнатуымыз керек. Эванс маған әрқашан фокс-терьерді еске салады. Крикет алаңында ол бір орында тұра алмайды. Ол қысқа, жылдам қадамдармен қозғалады, нашар қайтарылған допқа сөзбе-сөз, секіріп түседі. – Билл О’Рейли.

Эванс 1950/51 жылғы Аш үшін Англия құрамасына қайта оралды, бірақ МакИнтайр бірінші сынауда маман ұрысшы ретінде XI құрамында қалды. Брисбен матчында Эванс екі маңызды қабылдады, біріншісі Нейл Харвидің аяқ соққысынан Алек Бедсердің добынан, ол аяқ жағына өте жылдам қозғалды, Невилл Кардустың айтуынша, қабылдау оңай болды. Екіншісі Фредди Браунның добынан, Сэм Локстонның кесімі Эванстың қолғаптарына тиіп, алға қайтып келді, Эванс басымен алға құлап, допты жерден бірнеше сантиметр биіктікте ұстады. Мельбурндағы екінші сынауда Англия бірінші иннингте 126/7 есебімен Австралияның 194 есебіне жауап берді. Эванс тоғызыншы нөмірде ойнап, 49 ұпай жинады, бұл бірінші иннингте көшбасшылыққа мүмкіндік берді, бірақ екінші иннингте Англия 179 ұпайға жетпегендіктен сәтсіз аяқталды. Австралия келесі екі сынауда жеңіске жетті, сондықтан Мельбурндағы бесінші және соңғы сынаққа Whitewash-ты аяқтау мүмкіндігімен келді, бірақ Англияның сегіз қақпадан жеңісімен бұл болдырмады. Бұл Эванстың Аш сынағында жеңіске жеткен алғашқы реті болды. Бұл сонымен қатар Австралияның соғыстан кейінгі 26-шы сынақтағы алғашқы жеңілісі болды. Серияның соңындағы Wisden баяндамасында: "Эванс бірде-бір сынақ қабылдауын жібермеді, бірақ оның жылдам ойлау қабілеті мен акробатикалық икемділігі арқасында мүмкіндікке айналған қабылдауларды жасады" делінген. Оның соққысы туралы пікір білдірілді: "Эванс екінші сынақта мақтауға лайық иннинг ойнады, бірақ басқаларында оның табиғи құштарлығын шектеуге келмегендіктен, ол өз талантына толыққанды әділдік етпеді". Тур екі сынақтан тұратын Жаңа Зеландиямен аяқталды, Эванс екі матчта да ойнады, ең ерекше әрекеті Веллингтондағы екінші сынақта болды, онда ол Жаңа Зеландияның екінші иннингінің жалпы саны 189 болғанда 30 байт жіберді. Бұл оның бір сынақта жіберген ең көп байт саны болды және содан бері өзгерген жоқ.

1951 жыл

1951 жылғы маусымның басында Эванс 1950 жылғы маусымдағы өнері үшін бес «Уисден» жылдың үздік крикетшісінің бірі деп таңдалды. Осы сыйлықты алған тағы төрт ойыншы – Сонни Рамадин, Альф Валентин, Эвертон Уикс және Фрэнк Уоррелл – жеңісқанатты Батыс Үндістан құрамасының мүшелері болды. 1951 жылы Оңтүстік Африкамен өткен үй тестілік сериясы Эванс үшін сәтсіз аяқталды. Ол алғашқы үш тестіде бар болғаны жеті ұпай жинап, жазғы маусымның соңғы екі тестісінен шығарылды. Оның қақпашылық шеберлігі де әдеттегідей болмады. Оңтүстік Африканың «Олд Траффордтағы» екінші иннингінде ол 13 байт жіберді, бұл 191 ұпайлық нәтижеде маңызды рөл атқарды. Сол қыста МКК «А» командасы Үндістанға сапар шекті және Эвансқа шақыру келді. Алайда, ол бұл шақырудан бас тартты, себебі соңғы бес жылғы үздіксіз крикет оның формасының төмендеуіне себеп болды деп ойлады.

Басты бет / Жақсылықтары

Эванс келесі жылы Үндістанмен ойнайды, өйткені ол екі ел арасындағы үйдегі серия үшін Тест командасына қайта оралды. Лидстегі алғашқы тестте Эванс 97 минутта 66 ұпай жинады, бұл маңызды ойын болды, себебі Англия 293 ұпайға жауап бергенде Эванс басып кіргенде 182/5 есебімен болды. Англия екінші таймда 0/4 есебімен құлаған Үндістаннан кейін матчты жеті қақпамен жеңіп алды. Лордстағы екінші тест Эванс үшін маңызды матч болды. Үндістанның алғашқы иннингсінде Эванс «сырғып келе жатқан доптан керемет соққы соқты», дескрипцияны Wisden берді, бұл Эванстың Тест деңгейіндегі 100-ші соққысы болды, ол бұл көрсеткішке жеткен алғашқы ағылшын қақпашысы және Берт Олдфилдтен кейінгі екінші қақпашы болды. Англия жауап бергенде Эванс екінші Тест жүзін соқты, 135 минутта 104 ұпай жинап, 16 шекаралық соққы соқты, оның ұпай жинауы соншалықты жылдам болды, ол бір сеанста 100-ге жуық келді, ол 98 ұпаймен аутсыз тамақтанды. Ол Том Грейвенимен 159 ұпайлық алтыншы қақпалық серіктестік жасады, Англия бірінші иннингте 302 ұпайлық басымдық құру үшін жылдам ұпай жинады. Англия матчты сегіз қақпамен жеңді, тіпті Вину Манкад екінші иннингте 184 ұпай жинады. Эванстың жақсы соққы беру формасы Олд Траффордтағы үшінші тестке дейін жалғасты, онда ол үшінші рет 50 ұпайдан асты. Ол 78 минутта 71 ұпай жинап, жылдам ұпай жинау қабілетін көрсетті, Англияның басқа соққышы көбірек сақтық танытты және Эванс ұпай жинағанда жалпы есеп 84 ұпайға ғана өсті. Англия 58 және 82 ұпаймен жеңіске жетіп, матчты және серияны жеңіп алды. Овалдағы соңғы тест жаңбырдың салдарынан тең аяқталды, Эванс серияны 60.50 орташа есебімен 242 ұпаймен аяқтады, ал қақпашы ретінде ол сегіз соққы соқты. Лордстағы екінші тест те тең аяқталды, Англия соңғы күні 20/3 есебімен кірді, бірақ төрт қақпаны жоғалтып, соңына дейін соқты, Эванс алтыншы қақпа құлағаннан кейін 65 минут ойын қалғанда басып кірді, бірақ Фредди Браунмен бірге соңғы оверлерді соқты, Эванс 11 ұпаймен аяқтады. Олд Траффордтағы үшінші тест те солай аяқталды, төртінші және екінші күндердің көп бөлігін жаңбыр шайып, тең аяқталды, бірақ бұл Эванс үшін оқиғалы матч болды. Австралияның алғашқы иннингсінде ол үш соққы соқты; алайда ол Нил Харви мен Алан Дэвидсонды соқтырудың екі мүмкіндігін жіберді, Харвидің жоғалуы қымбатқа түсті, өйткені ол сол кезде 52 ұпай жинағанда 122 ұпай жинады. Лидсте жаңбыр жауып, Англияның қорғаныс соққылары серияның төртінші теңдігін қамтамасыз етті. Бірінші соққы соққан Англия 109.4 оверде 167 ұпай жинады, Эванс 90 минутта 25 ұпай жинады. Иннинг барысында Англияның үш ойыншысы жарақат алды; олардың үшіншісі Бейли болды, ол Эванспен араласып, өз орнын табуға тырысқанда тізесін бұрды. 99 ұпайға кемшілікке ұшыраған Англия екінші иннингте баяу соқты, 177.3 оверде 275 ұпай қосты, Бейли соңғы күні төрт сағаттан астам соқты, бұл Австралияны 177 ұпайға ұрысуға бір сағат елу бес минут қалдырды. Ойын аяқталғанда олар 30 ұпайға жетті. Төрт теңдіктен кейін, серияның шешуші матчы "Овал" стадионында өткен бесінші және соңғы тест болды. Австралия командасы серияның бесінші ойындарында жеребе салғанда, бірінші болып соқты және 275 ұпай жинады, Эванс төрт соққы соқты. Англия бірінші иннингте 31 ұпайға басымдық алды; Эванстың 28 ұпай соққан иннингінде Рей Линдуоллдың аузынан екі төртінші ұпай соқты. Англия үшінші күні ойынды өз бақылауына алды, өйткені австралиялық соққышылар Тони Локк пен Джим Лейкерге қарсы күресті және 162 ұпайға шығарылды. Англия келесі күні сегіз қақпамен жеңіске жетіп, 1934 жылдан бері Австралияның қолында болған "Ашш" турниріне ие болды. Эванс серияны 23.40 орташа есебімен 117 ұпаймен аяқтады және 16 соққы соқты. Эванс төртінші тестіден жарақат алып, Дик Спунермен алмастырылды, алайда Эванс бесінші тестіге оралды, онда ол өзінің мансабындағы ең ұзақ иннинг ойнады, 142 минуттан 28 ұпай соқты. Бұл оның мансабындағы ең үлкен иннинг болмағанымен, маңызды болды, өйткені ол 108 ұпаймен Лен Хаттонмен серіктестік жасады, оның қос жүзінен Англия бірінші иннингтен елеулі басымдық алды. Эванс серияны сағат 12.00-де 72 ұпаймен аяқтады. Жазғы ылғал кезінде төрт тестілік матчтың бәріне жаңбыр әсер етті. Эванстың ең жоғары екі ұпайлары 25 және 31 бірінші және үшінші тестілерде болды, екеуі де тең аяқталды. Төртінші тестіде ол соққы беру реті бойынша алтыншы орынға көтерілді, өйткені Англия Тревор Бейлиді алып тастап, бес маман боулингті таңдады. Бұл жеңіске жетпей, Англия 168 ұпайды қуып, құлдырап қалды. Wisden Англияның «құйрығы Тест матчы үшін тым ұзын болғанын» атап өтті. Эванс екі иннингте 0 және 3 ұпай жинады, бірақ үш соққы соқты, бұл оған Тестте соққы соғу бойынша рекордты жасады. Абдул Кардардың қақпасынан шығарылған соққысы оның Тесттегі 131-ші соққысы болды, ол Берт Олдфилдтің 130 ұпайдан тұратын бұрынғы рекордын басып өтті. Эванс 1954/55 жылдары Австралияға үшінші рет сапар шекті. Ол күн соққысынан жазыла алмағандықтан алғашқы тестіден қалысты. Оның орынбасары, Кит Эндрю, Тесттегі дебютін жасау үшін командаға келді. Эванс екінші тестке оралды, бірақ соққымен нашар ойнады, үш және төрт ұпай жинады. Мельбурндағы үшінші тестте ол пайдалы ұпайлар қосты, алғашқы иннингте ол Колин Каудреймен 54 ұпайлық алтыншы қақпалық тұрғынмен 20 ұпай жинады, екіншіде ол 22 ұпай қосты. Ол матчта бес соққы соқты, оның ішінде Нил Харвиді шығару үшін сол жақтан соққан соққы, ол Австралияның 77/2-ден 111-ге құлауын бастады. Невилл Кардус соққыны былай сипаттады: «Харви таңғы доптың жетінші допысын (Тайсоннан) бұрышқа тепті және бұл жолы Эванс оңға толық ұзындығымен сүңгіп, қолын созып ұстады». Жаңбырдың салдарынан жаңа Оңтүстік Уэльстегі су тасқынына әкелген бесінші және соңғы тест бұзылды. Ойын төртінші күні ғана мүмкін болды, Эванс Англия иннингсінде 10 ұпай жинады және екі соққы соқты. Ойнаған төрт тестте Эванс 102 ұпай жинады және 13 соққы соқты.

Соңғы сынақтар

Эванс 1958/59 жылдары Австралияға төртінші рет сапар шекті, бірақ ол өзі үшін де, команда үшін де көңілі толмады. Англия бұл серияға фаворит ретінде кірді, соңғы үш «Пепел» сериясын жеңіп алған болатын, бірақ 4:0 есебімен сенімді жеңіліске ұшырады. Эванс үш тестілік матчта ойнады, саусағына жарақат алғандықтан үшінші матчты өткізіп алды, төртінші матчқа оралғанмен, жарақат қайталанып, бесінші матчты де өткізіп алды. Эванс алты иннингте 27 ұпай жинады, оның төртеуі бар болғаны төрт ұпайдан құралды. «Висден» журналы Эванстың «күшінің әлсіреуін» көрсеткен бірнеше белгілі ойыншының бірі екенін жазды. Дегенмен, Эванс қалып қойды және жазғы маусымның алғашқы тестінде 73 ұпай жинап, өзінің таңдалуын дұрыстады, соққыларында 12 шекаралық сызық болды. Норман Престон «Висден» журналында бұл соққыны «батыл шабуыл» деп сипаттап, «бұрынғы қатаң үнді боулингін қиыр-қиырға дейін әлсіретті» деді. Ол жақсы қорғаныс көрсетіп, матч барысында бірде-бір қосымша ұпай жібермеді. Эванс келесі тестіге қатысудан шеттетілді, себебі таңдау комиссиясы «команданы нығайту мақсатында» деп түсіндірді. Оның Англия құрамасындағы тестілік нөмірі – 315.

Тіркемелер мен статистика

Беттеу Филдлинг Оппозициялық матчтар Ойындар Орташа ең жоғары ұпай 100/50 Австралия 31 783 17.79 50 0/1 64 12 Үндістан 7 315 52.50 104 1/3 7 5 Жаңа Зеландия 14 142 10.92 27 0/0 22 6 Пәкістан 4 63 12.60 31 0/0 6 1 Оңтүстік Африка 19 511 18.25 74 0/2 46 13 Батыс Үндістан 16 625 27.17 104 1/2 28 9 Барлығы 91 2,439 20.49 104 2/8 173 46

Крикеттен кейін

Профессионалды крикеттен кейін Эванс Хилл Броудағы «Жолли Дровер» пабын басқарды, ол А3 тас жолының бойында орналасқан және атасынан ұнаған қой шашы бар. Ол екі мемуар жариялады: «Геректердің артында» (1951) және «Қолғаптар шешілді» (1960). Паб крикет фотосуреттерімен безендірілген, ал Эванс әрқашан крикет ойнаған күндерін еске алуға дайын болды. Ол букмекерлік компания Ladbrokes-тің крикет сарапшысы болды, 1981 жылы Хединглиде Англияның Австралияға қарсы ойынына 500:1 коэффициент ұсынды, сол матчта Йан Ботам мен Боб Уиллис 227 ұпайдан қалып, сенімді жеңіске жетті. Эванс «Outside Edge» пьесасының телеверсиясындағы бір эпизодта өзін ойнады. Ол сондай-ақ Колин Каудри және Фрэнк Тайсонмен бірге 1956 жылғы «Хэнкоктың жарты сағаты» эпизодында, «Тест матчы» атты эпизодта өзін-өзі сомдады. Годфри Эванс 1999 жылдың 3 мамырында қайтыс болды, одан әйелі Анджела және қызы Абигейл (1975 ж.т.), қазір Абигейл Фарндон қалды.