Кіріспе

Once a Runner - американдық жазушы Джон Л. Паркердің кіші романы. Ол алғаш рет 1978 жылы Cedarwinds (0915297019) баспасында жарық көрді. "Бір кезде жүгіруші" романында Паркер элиталық жүгірушіге қажетті қажырлы еңбек пен берілгендікті көрсетеді. 2009 жылы қайта басылды. Романға 2008 жылы "Карфагенге қайтадан" және 2015 жылы "Жаңбырмен жарыс" атты жалғастар жарық көрді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Роман басында дене шынықтырылған жас жігіт жол үстінде "түнде жүгіретіндердің" шаршап еңбек ететінін көреді. Ол старт сызығына қарай бастайды және Олимпиада ойындары оған аяқталған соң, өмірін немен толтыратынын білмейді. Ол төрт жыл бұрынғы оқиғаларды еске түсіріп, жолды айналып келеді. Квентон Кэссиди – Флорида университетінің үлгісімен жасалған, құрамындағы Оңтүстік-Шығыс университетінің студенті. Ол орта қашықтыққа жүгіруші және "миль" жарысына маманданған. Колледж спортшыларына қатысты мінез-құлық ережелеріне наразылық білдіретін петиция жазғаннан кейін, Квентон университеттен шеттетіліп, жыл сайынғы жарысқа қатысуына тыйым салынады. Кассиди оқуын тастап, орман ішіндегі шатырға көшіп, өзін қатал жаттығуларға салады. Оның жаттықтырушысы – құрамындағы Джек Бачелерге негізделген, алтын медаль иегері, Олимпиада чемпиондарының бірі Брюс Дентон. Оның жоспары – Оңтүстік-Шығыс эстафетасында әлемдегі ең үздік мильші Джон Уолтонмен (әрине, Джон Уокердің үлгісі) күш сынасу. Оған жарысқа қатысуға рұқсат берілмегендіктен, Дентон оны Огайодағы болмаған университетте оқитын фин жүгірушісі ретінде жасыру жоспарын ойластырады. Кассиди әрқашан 4 минуттан кем уақытта мильді жүгіруді армандаған, ал Дентон жарақаттарынан кейін мансабының соңына жақындап қалғандықтан, өмірінің жарысына дайындалуға көп ай жұмсайды. 60 төртінші шақырымнан тұратын қиын жаттығудан кейін, Кассиди енді Уолтонға қарсы тұра алатынына сенеді. Жарысқа бір күн бұрын Кассиди өзінің дәстүрлі рәсімін орындайды – Оңтүстік-Шығыс жолында бір мильдей жүріп, барлық "ішкі күшін" жарыс кезінде бақылап тұратын және оған ауырсынуды жеңуге көмектесетін символдық "сфераға" жинақтайды. Келесі күні Кассиди жарысқа маскировкамен келеді, бірақ жолға түсуге бір сағаттан астам уақыт жұмсайды. Жарыс жақындаған сайын Квентон адреналині мен уайымын бақылауға тырысады, жарыс басталғанша күтеді, содан кейін оларды толыққанды пайдалануды жоспарлайды. Бір тараудың үлкен бөлігі жарысқа арналған, ол Кассиди мен Уолтон арасындағы соңғы айналымдағы күреске дейін барады. Роман Квентонға сүт қышқылының әсерін, ол Уолтонды қуып жете алу үшін күресіп, одан аздап алда екенін сипаттайды. Көңілі толмай, Кассиди Уолтонды қуып жетеді және соңғы түзу бойда оны 3:52.5 уақытымен жеңіп шығады. Жарыс аяқталғаннан кейін, көрініс қайтадан Кассидидің Оңтүстік-Шығыс жолындағы соңғы мильді жүріп өтуіне ауысады. Квентон өзінің жүгіру мансабы туралы ойланады және ол үшін бәрі аяқталғанымен, жолда қалдыруға тағы да көп нәрсе бар екенін түсінеді. Жарыстың соңына жеткенде ол сөмкесінен күміс Олимпиада медалі салынған қорапты шығарады. Кассиди бұрынғы өмірін артта қалдырып, өмір сүре алатынын ойлайды және ашық сезіммен түнге қарай кетеді.

Сыни қабылдау

Жүзгінші болған бір кезде, кейбір сыншылар оны көбінесе тек жарысқа қатысатын жүгірушілерге ғана ұнайтын культты классика деп есептегенімен, Sports Illustrated, Track & Field News және Runner's World журналдарынан маңызды сын мақтауларын алды.

Кейіпкерлер

Квентон Кэссиди – Кітаптың басты кейіпкері, Кэссиди – спортқа деген адалдығы оны мектепті тастап, Брюс Дентонның (төменде қараңыз) жаттықтырушысымен жүгіруге мәжбүрлейтін колледж студент-спортшысы. Брюс Дентон – Кэссидидің досы және жаттықтырушысы болатын, құрастырылған Олимпиада чемпионы. Джерри Мизнер – Кэссидидің ең жақын досы және командаласы. Андреа Клеланд – Кэссидидің сүйіктісі. Дик Дуби – Оңтүстік-Шығыс университетінің бас футбол жаттықтырушысы. Ол Кэссидиді студенттер арасындағы адалдықты бұзды деген сылтаумен мектептен қууға тырысады. Джон Уолтон – Миль қашықтығы бойынша әлем рекордын ұстаған және мильді 3 минут 50 секундтан кем уақытта жүгірген алғашқы адам. Оның образы танымал мильші Джон Уокерге негізделген. Кэссидидің оған қарсы жарысы – романның шешімді сәті. Майк Мобли – Оңтүстік-Шығыс университетінің жеңіл атлетика командасындағы өте ірі спортшы. Ол команда капитандығының бірін қылып тағайындалған және Кэссидиді жоғары бағалайды.