Кіріспе

Американдық саяси белсенді, радикалды феминист, профессор және жазушы Беттина Фэй Аптекер (2 қыркүйек 1944 жылы туған) – американдық саяси белсенді, радикалды феминист, профессор және жазушы. Аптекер 1960-1970 жылдардағы азаматтық құқықтар және соғысқа қарсы қозғалыстарда қатысты, кейіннен феминистік зерттеулерді дамытумен айналысты.

Алғашқы жылдар және білім

Аптекер Солтүстік Каролина штатының Форт-Брэгг қаласында еврей отбасында, Фэй Филиппа Аптекер мен Герберт Аптекердің, Бруклинде үйленген туысқандарынан дүниеге келді. Оның екі ата-анасы да саяси белсенділер еді; анасы бұрын үйленген және күйеуінен он жас үлкен болған, кәсіподақтарды ұйымдастырушысы болды. Әкесі марксистік тарихшы, оның құлдар көтерілісі туралы алғашқы кітабы құл африкалық американдықтар туралы бұрынғы түсініктерді түгелдей өзгертіп жіберді. Ол афроамерикандық тарихты жазуда маңызды рөл атқарды. Беттина Нью-Йорк қаласының Бруклин ауданында өсті, оның еврей ата-анасы иммигранттардың балалары болып өскен. Оның жасөспірім шағындағы алғашқы жұмысы В.Е.Б. Дю Буаның үйінде болды, ол оның әкесінің жақын досы еді. Аптекер Калифорния университетінің Беркли қаласындағы бөлімін бітірді. АҚШ Коммунистік партиясының В.Е.Б. Дю Буа клубының белсендісі ретінде, ол 1964 жылдың күзінде Берклидегі сөз бостандығы қозғалысын басқарды. Он жыл өткен соң, ол саяси белсенділіктен толығымен шегініп, академиялық жұмысқа қайта оралды. 1976 жылы Сан-Хосе мемлекеттік университетінде коммуникация саласы бойынша магистр дәрежесін алып, содан бастап онда оқытушы болып жұмыс істеді.

Саяси мансап

Аптекер 1964 жылы маусымда Сан-Францискода өткен, Коммунистік партияның қолдауымен құрылған W. E. B. DuBois клубының құрылтай съезіне делегат ретінде қатысты. Ол ықпалды болып, КПУСА-ның басқарушы Ұлттық комитетінің мүшесі болды. Калифорниялық партия жетекшісі Дороти Хили 1990 жылғы естеліктерінде оны "1960-шы жылдарда партияда көзге түскен ең белсенді жастардың бірі және мен танысқан ең жылы адамдардың бірі" деп еске алды. 1968 жылы Чехословакияға кеңес әскерлерінің кіргені КПУСА басшылығының 120 мүшесі арасында жарылыс тудырды. Партия жетекшісі Гас Холл басқарған Ұлттық комитеттің үш мүшесінен басқа барлығы кеңес танктерінің араласуын қолдады. Еңбек күні демалысында өткен Ұлттық комитет отырысында Холлға қолдау көрсетушілер бес бірге қарсы басымдық танытты. 1977 жылы ол Әйелдер баспа еркіндігі институтының (WIFP) серігі атанды. WIFP – американдық коммерциялық емес баспа ұйымы. Бұл ұйым әйелдер арасындағы байланысты күшейту және халықты әйелдерге негізделген бұқаралық ақпарат құралдарымен байланыстыруға жұмыс істейді.

Академиялық мансап

Магистрлік дәрежесін аяқтағаннан кейін Аптекер Сан-Хосе мемлекеттік университетінде афроамерикалықтар және әйелдер зерттеулерін оқытты. 1980 жылдардың басында ол Калифорния университеті, Санта-Круз қаласындағы сана тарихы бағдарламасы бойынша докторлық диссертациясын қорғады. 1980 жылдан бері ол сол жердегі Феминистік зерттеулер кафедрасында оқытып келеді.

Неке және отбасы

1965 жылы Аптекер өзінің студенті Джек Курцвейлге үйленді, ол да коммунистік белсенді болған. Олар 1978 жылы екі бала тәрбиелеген соң ажырасты. 1979 жылдың қазан айынан бері Аптекер Кейт Миллермен өмірлік серіктес болып келеді. Олардың бес баласы бар, себебі әрбір әйелдің бұрынғы некесінен балалары болған.

Әкесі туралы

"Интимді саясат" (2006) атты естеліктерінде ол солшыл отбасында өскенін, сол кезде "қызыл пеленкедегі бала" деп атағандарын жазды. Оның әрекеттеріне ата-анасының әсері зор болды. Ол сондай-ақ әкесінің ғылыми еңбектері туралы пікір білдірді. Афроамерикалықтардың әділеттілігі үшін күресуге берілгендігімен қатар, ол әкесінің құлдықтағы қара нәсілділердің қарсылығын "Голокост кезінде еврейлердің іс-әрекеттеріне деген терең ұялуын өтеу әрекеті" ретінде бағалағанына сенді. Естеліктері 1999 жылы анасының қайтысынан кейін және ол естеліктерді жаза бастағанда ойға келді. Әкесі: "Мен сені бала кезіңде жаралаған жоқпын ба?" - деп сұрағанда, ол "иә" деп жауап беріп, оның мінез-құлқының эмоционалдық әсерін түсіндірді. Ол қайғы мен өкініш білдірді, содан кейін олар татуласты. Кеңес алу арқылы ол кішкентай кезінде диссоциациядан зардап шеккенін анықтады, себебі сол кезде оның отбасы Маккарти жылдарында үлкен стресске тап болды. Беттина Аптекер әкесіне деген құрметін білдірді. Кейбір тарихшылар бұл жаңалық Герберт Аптекердің еңбектерін қабылдауға қалай әсер ететінін ойлады. Басқалары Беттина Аптекердің сенімділігіне күмән келтіріп, оның баяндамасын "қайта жаңғырған естеліктер" деп санады. Тарихшы Марк Розенцвейг: "Герберт пен Беттина туралы шындық бізге қол жетімсіз" деп жазды. Тарихшы Джесси Лемиш өзінің екінші эссесінде дау туралы былай деп жазды: "Шшш! Герберт Аптекер туралы сөйлемеңіз":

Дау бірнеше ай бойы жалғасты. 2007 жылдың қараша айында тарихшы Кристофер Фелпс шолу жариялады. Ол 1999 жылы Аптекердің әкесімен зорлық-зомбылық туралы әңгімелесуіне куә болған Кейт Миллермен жасаған сұхбаттың нәтижелерін қосты және оның баяндамасын растады.

Кітап тараулары мен мақалалары

"Тони Кейд Бамбара: Рухани саяси өмір", Линда Дж. Холмс және Шерил А. Уолл, редакторлар, "Тұзды дәмдеу: Тони Кейд Бамбараның мұрасы", Темпл университетінің баспасы, 2008. 226–235 бб. "Коммунистік партияны дұрыс бағытта ұстау, 1940-1980 жылдар", "Жаңа саясат", 2008 жылғы жаз, 12-том, 1-номер, 22–27 бб. "Еврейлерге қарсы сезімділік және еврей әйелдерінің мұрасы туралы оқыту". "Әйелдер зерттеулері" тоқсандық журналы, 21-том, 3/4-номер, 1993, 63–68 бб. "Жасы мен тап: патриархалды саясат және әйелдер тәжірибесі". "Әйелдер зерттеулері" тоқсандық журналы, 10-том, 4-номер, 1982, 10–15 бб. "Біз бір-бірімізді күшті етеміз": Әйелдер зерттеулеріндегі нәсілшілдіктен арылу". "Әйелдер зерттеулері" тоқсандық журналы, 9-том, 4-номер, 1981, 13–16 бб.

Марапаттар мен құрметтер

Аптекер 2004 жылы Калифорниядағы Ұлттық әйелдер ұйымының (CA NOW) бөлімшесінен "Білім берудегі үздік жетістіктері үшін" сыйлығын алды. 2012 жылы ол Карен Ямашитамен бірге Калифорния университетінің (UC) президенттік кафедрасына – Феминистік сыншыл нәсіл және этникалық зерттеулер саласы бойынша тағайындалды; бұл лауазым университеттің ең көрнекті профессорларына жаңа немесе пәнаралық бағдарламаларды дамытуға демеу беру мақсатында ұсынылады. 2017 жылы ол гуманитарлық ғылымдар саласындағы Джон Дизикс оқыту сыйлығымен және Пегги мен Джек Баскиндер қорының Феминистік зерттеулер жөніндегі президенттік кафедрасының алғашқы иегері атанды.