Кіріспе

Құралдың қатесі – өлшеу құралының қатесі немесе шын мәні мен құрал көрсеткен мән арасындағы айырмашылық. Қателер түрлі болуы мүмкін, ал жалпы қате – жеке қателердің жиынтығы. Қателердің түрлері:

жүйелік қателер,
кездейсоқ қателер,
абсолюттік қателер,
басқа қателер.

Жүйелі қателер

Жүйелі қателік мөлшері кейде дәлдік деп аталады. Мысалы, құрал нақты мәннен әрқашан 5% жоғары мән көрсетуі мүмкін; немесе көрсетілген және нақты мәндер арасындағы байланыс одан да күрделі болуы мүмкін. Жүйелі қателік құралдың дұрыс калибрленбегендіктен немесе калибрленгеннен кейін құралда ақау пайда болғандықтан туындауы мүмкін. Құралдарды дәлдігі белгілі стандартты құралмен калибрлеу керек, ал калибрлеуді белгілі интервалдармен қайталау тиіс. Ең қатаң стандарттар АҚШ-тағы NIST немесе Еуропадағы ISO сияқты стандарттау ұйымдарымен сақталады. Егер пайдаланушылар жүйелі қателік мөлшерін білсе, олар қателікті жою үшін құралды қымбатқа реттеудің орнына оны қолмен түзетуді шеше алады: мысалы, жоғарыдағы мысалда олар оқылған барлық мәндерді шамамен 4,8%-ға қолмен азайтуы мүмкін.

Дисплейде көрсетілген сома

Кейде кездейсоқ қателердің әсерін бірнеше рет өлшеуді қайталап, алынған нәтижелердің орташасын есептеу арқылы төмендетуге болады.

Дисплейдің қаншалықты дәл оқылуы

Егер аспапта 0,1 бірлік қадаммен градуировкаланған шкалаға ине болса, онда аспаптың конструкциясына байланысты шкаланың тікелей белгілері арасындағы ондықтарды шамамен анықтау мүмкін, сондықтан нәтижені 0,01 бірлікке дейін дәл оқуға болады.

Басқа қателер

Өлшеу амалы өлшенетін шаманың өзгеруіне әкелуі мүмкін. Мысалы, амперметрдің өз ішкі кедергісі бар, сондықтан егер ол электр тізбегіне тізбектелі түрде қосылса, тізбек арқылы өтетін ток мөлшерін сәл кемітеді.