Кіріспе

Американдық тау шаңғышысы

Уоллес Джерольд "Буди" Вернер (26 ақпан 1936 – 12 сәуір 1964) – 1950-ші жылдар мен 1960-шы жылдардың басындағы американдық тау шаңғысымен жарысушы.

Алғашқы жылдар

Колорадо штатының Стимбоут-Спрингс қаласында туып өскен Вернер, Эд "Поп" пен Хейзел Мэй "Хази" Вернердің ортаншы баласы еді. Ол және оның бауырлары тамаша шаңғышылар болып есептелді және Хауэлсен Хиллде альпілік және солтүстік шаңғыдан жарыстарға қатысты. Вернер 1950-ші жылдардың ортасында Колорадо университеті үшін жарысқан, екінші курста 1956 жылғы Олимпиада құрамасына ілігіп, үлкен әпкесі Скитер Вернерге қосылды.

Шаңғы жарысы

Вернер үш рет АҚШ Олимпиада құрамасына іріктелді: 1956, 1960 және 1964 жылдары. Ол 1956 жылы Италияның Кортина-д’Ампеццо қаласындағы таудан сырға түсуде 11-орынды иеленді және финиш сызығына жеткен жалғыз американдық болды. 1960 жылы Скуау Вэллиде медаль алуға ең жақсы мүмкіндігі болды, бірақ 1959 жылдың желтоқсанында Аспенде слалом жаттығуы кезінде оң аяғы сынды, ойындарға екі ай қалғанда. Одан 11 ай бұрын, 22 жасында, ол Австрия мен Швейцариядан тыс елдердің арасында Кицбюхель қаласында өткен әйгілі Ханенкамм таудан сырға түсу жарысын жеңіп алды. Содан бері бұл жарыста жеңіске жеткен жалғыз американдық – 2003 жылы тұманды жағдайда қысқартылған трассада Дарон Ралвз болды. Үш канадалық – Кен Рид, Стив Подборски және Тодд Брукер – жарыстың жеңімпаздары атанды. Ол гигант слаломда 5-орынды иеленді және таудан сырға түсуден кейін Тони Сайлермен бірге жалпы есепте күресті. Бірақ таудан сырға түсуде финиш сызығына бірнеше секунд қалғанда құлап кетті. Шаңғы мен таяқшасын жоғалтып, финиш сызығынан өтті, бірақ 14 секунд қалып қойды, 37-орынға түсіп, жалпы есепте 7-орынға ие болды. (1954 жылдан 1980 жылға дейін әлем чемпионаттарындағы көпсайыстың нәтижесі үш жарыстың қорытындысы бойынша есептелген «қағаз жарыс» болып саналды, бұл шартты «жалпы» титул еді). 1960 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарын жарақат салдарынан өткізіп алғаннан кейін, Вернер 1962 жылы Францияның Шамони қаласында өткен әлем чемпионатына оралды. Ол гигант слаломда 5-орынды, ал таудан сырға түсуде 8-орынды иеленді, бірақ слаломның екінші кезеңін аяқтамады, нәтижесінде көпсайыстан шығып қалды. Оған бірнеше апта бұрын Швейцарияның Венген қаласында өткен Лауберхорн көпсайысында жеңіске жеткен еді. 1964 жылғы Инсбрук Олимпиадасында Вернер Аксамер Лизумдағы слаломда 8-орынды иеленді, алтын медаль иеленген әріптестері Билли Кидд (күміс) және Джимми Хьюгадан (қола) кейін қалды, ал Патшеркофельдегі таудан сырға түсуде 17-орынды иеленді. Вернер Олимпиада немесе Әлем чемпионаттарында медаль жеңіп алмаса да, ол АҚШ-тың бірінші әлемдік деңгейдегі шаңғышысы болып саналады және альпілік шаңғы спортының барлық үш түрінде де өте жақсы нәтижелер көрсетті.

Өлім

Олимпиададан кейін 1964 жылғы жарыс маусымы 22 наурызда Колорадо штатының Винтер-Парк қаласында өткен АҚШ Альпілік чемпионатында аяқталды. Вернер 28 жасында жарыстан шығып, жаңа мансапқа кірісті. Үш аптадан соң ол оннан астам адаммен бірге Швейцарияда Вилли Богнер үшін «Ski Fascination» шаңғы әлемінен түсірілімдер жасады. Вернер және неміс жарыскері (және Олимпиада жүлдегері) Барби Хеннебергер, 23 жаста, Сент-Морицке жақын Траис-Флер беткейінде қар көшкініне ілігіп қалды. Екеуі де алғашқы қар көшкінінен құтылып шықты, бірақ екіншісіне ілініп қалды; олардың денелері сағаттардан кейін табылды, өлімге тұншығу себеп болды. 22 жастағы Богнер мен Хеннебергер сол жазда үйленуге ниеттенген еді; Богнер Швейцария сотында салғырттықтан адам өлтіруде айыпталды. Алғашқыда ақталған, кейін прокуратура апелляцияда салғырттықтан адам өлтіруде кінәлі деп танылды, және Богнерке екі айға шартты жаза берілді. Денвердегі қоштасу рәсімінен кейін Вернердің Стимбоат-Спрингстегі жерлеу рәсімі Біріккен методист шіркеуінде өтті, жаттықтырушы Боб Бити және АҚШ шаңғы командасының ойыншылары табытты көтеріп жүрді.

Жеке

1961 жылы Вернер Денвер қаласындағы өнеркәсіпші К. А. Норгреннің қызы Ванда Норгренге үйленді, олардың балалары болмады. Оның туған қаласындағы жаңа Стимбоут тау шаңғысы курортының басты тауы – Сторм-Маунтин, 1965 жылғы ақпанда оның құрметіне Вернер тауы деп аталды. Вернер тауындағы Шторм Пиктің басынан басталатын "Баддидің жолы" шаңғы жолының басында Вернерді құрметтейтін мүсін орнатылған. 1977 жылы ол Колорадо шаңғы және сноуборд даңқы залына енгізілді. 1967 жылы Стимбоут-Спрингс қалалық кітапханасына Вернердің есімі берілді. Бадди Вернер лигасы – бейсболдағы Кішкентай лига сияқты, ұлттық жастар шаңғы жарысы бағдарламасы.