Кіріспе
Онтарио, Канада және Миннесота штатындағы көл, АҚШ. Жаңбырлы көл (француз тілінде: lac à la Pluie; Ojibwe тілінде: gojiji zaaga'igan) – АҚШ пен Канада арасындағы шекарада орналасқан, 360 шаршы миль (932 км²) ауданы бар тұщы сулы көл. Жаңбырлы өзені көлдің батыс жағынан бастау алады. Бүгінде ол АҚШ және Канададағы елді мекендерге гидроэлектр энергиясын өндіру үшін пайдаланылады. Интернационал-Фоллс, Миннесота және одан әлдеқайда кішігірім Рэйниер қаласы, Миннесота, Рейн өзенінің екі жағында, Форт-Франсис, Онтарио қаласының қарсы жағында орналасқан. Жаңбырлы көл және Жаңбырлы өзені АҚШ-тың Миннесота штаты мен Канаданың Онтарио провинциясы арасындағы шекараның бір бөлігін құрайды. Вояжерлер ұлттық паркі көлдің оңтүстік-шығыс бұрышында, Кетл шарлауында Кабетогама және Намакан көлдерімен қосылатын жерде орналасқан. Жаңбырлы көл – Гудзон шығанағының су жинау алабын құрайтын, Супериор көлінің батысынан Солтүстік Мұзды мұхитқа дейін созылатын өте кең көлдер жүйесінің бір бөлігі. Жаңбырлы көлдің суайдынына Шекаралық сулар каноэ аймағы (BWCA), шекараның АҚШ жағындағы Superior ұлттық орманның бөліктері және шекараның Канада жағындағы Кветико провинциялық паркі кіреді. Зерттеулер және тері саудасының тарихы үшін Виннипег өзеніне және төмендегі қосымша сілтемелерге қараңыз.
Rainy Lake (French: lac à la Pluie; Ojibwe: gojiji zaaga'igan) is a freshwater lake with a surface area of 360 square miles (932 km2) that straddles the border between the United States and Canada. The Rainy River issues from the west side of the lake. Today it is harnessed to make hydroelectricity for US and Canadian locations. International Falls, Minnesota and the much smaller city of Ranier, Minnesota are situated opposite Fort Frances, Ontario, on either side of the Rainy River. Rainy Lake and Rainy River establish part of the boundary between the US state of Minnesota and the Canadian province of Ontario. Voyageurs National Park is located on the southeastern corner of the lake, where it connects with Kabetogama and Namakan lakes at Kettle Falls. Rainy Lake is part of an extremely large system of lakes forming the Hudson Bay drainage basin that stretches from west of Lake Superior north to the Arctic Ocean. The Rainy Lake watershed includes the Boundary Waters Canoe Area Wilderness (BWCA), portions of the Superior National Forest on the US side of the border, and the Quetico Provincial Park on the Canadian side of the border. For exploration and fur trade history, see Winnipeg River and additional references below.
Атауы
Көлдің атауы туралы ең алғашқы жазба – "Текамамивен" (Ошагач картасында француз тіліне "Lac de Tecamamiouen" деп аударылған, шамамен 1728 жыл). Атау әртүрліше жазылған: 1739 жылғы де л’Иль картасында "Lac Tacamamioüer", 1757 жылғы Митчелл картасында "Tecamaniouen көлі", ал Томас Джеффридің 1762 жылғы Канада картасында "Tekamamigovouen көлі" деп көрсетілген. Пьер Гольтье де Варенн, Ла Верендри есімді, атаудың кри тіліндегі "tahki mâna kimiwan" сөзінен бұрмаланғанын айтты, яғни "әрдайым жаңбыр жауады" деген мағынаны білдіреді, бұл Жаңбырлы өзенге сілтеме жасайды. Оның сөзінше, көл "Оуичичик" (оджибве тіліндегі Gojijiing немесе кри тіліндегі Kocicīhk сөздерінің екеуі де "қосылған жерде" дегенді білдіреді) деп те белгілі болған. Ертедегі құжаттарда Жаңбырлы көлдің Брюль бұғазының шығыс жағындағы бөлігі "Кристино [кри] көлі" немесе "Кішкентай көл" деп тіркелген.
Геология
Геологиялық тұрғыдан алғанда, Жаңбырлы көл Канада қалқанының Жоғарғы кратонының бір бөлігі болып табылады және оған тән ерекшеліктерді сақтайды, мысалы, көлдің спутниктік суреттерінде анық көрінетін үлкен, ежелгі кальдера және жарықтар. Rainy Lake – Seine өзенінің жарық аймағы – солтүстік-батыстағы Тильсон шығанағынан солтүстік-шығыстағы Сен шығанағына дейін Жаңбырлы көл арқылы өтетін жылғалы жарық аймағы. Кветико жарығы Макдональд шығанағы арқылы шығыстан батысқа қарай Жаңбырлы көлден өтеді. Бұл жарық жүйесі үшбұрышты бұрылыс аймағын құрайды, ол солтүстіктегі Уабигуон субпровинциясының гранит-жасыл тас аймағын оңтүстіктегі Кветико субпровинциясының метаседиментті аймағынан бөліп тұрады. Көлдің түбінде және көптеген аралдарында жатқан тау жынысы – Солтүстік Америка кратонының ашық бөлігі, ол ежелгі кембрийге дейінгі тау жыныстарынан тұрады. Бұл тау жынысына мұздықтардың күшті әсері тиген, ол аймақтың геологиялық тарихының көп бөлігін анықтайды.
Вояжур ұлттық паркі
Voyageurs ұлттық паркі Жаңбырлы көлде 46 қайыққа арналған кемпинг алаңдарынан тұратын кең желіні ұстап тұрады, сонымен қатар жаяу жүру жолдары мен қысқы маусымда пайдалануға арналған белгіленген қар мотоциклдері жолдары бар.
Балық аулау
Көлде спорттық және ойын-сауық балық аулау кең таралған, мысалы, шабақ, су алабұрқасы, алтықанат, қара балық, үлкен және кішкентай ерікті балықтар – бәрі де тамаша тұщы су балықтары саналады. Rainy Lake көлі жыл сайынғы Канадалық шабақ чемпионатының үйі, ол 1996 жылдан бері әр жазда өткізіліп келеді. Көлдің канадалық және американдық жағында көптеген шағын аралдар бар; осы аралдарда көптеген балықшылар үйлері, шағын балық аулау орталықтары мен демалыс үйлері салынған. Балық туризмі және балық аулауға арналған қызметтер жергілікті экономиканың маңызды секторын құрайды.
Қысқы іс-шаралар
Қыс мезгілінде машинамен Жаңбырлы көлге мұз жолы арқылы баруға болады, оны АҚШ Ұлттық паркі қызметі күтіп ұстайды. Қыста танымал спорт түрлеріне мұз балық аулау, қар шаңғысы, қарға аяқтап жүру және қар көлігімен жүру жатады.
Қолданылатын заңдар
Жаңбырлы көл Канада мен АҚШ шекарасы бойынша жатыр. Шекараның канадалық жағындағы көл бөліктеріне Канада мен Онтарио провинциясының заңдары қолданылады; ал АҚШ жағындағы бөліктеріне – АҚШ пен Миннесота штатының заңдары. Әр елдің тиісті құқық қорғау органдары өздерінің шекараларындағы көл бөліктеріне жауапты. Канада және АҚШ жағалау күзеттері шекараның тиісті жағында навигациялық құралдарды ұстап тұрады. Қайық жүргізушілер мен балықшылар Жаңбырлы көлде жүргенде немесе балық аулағанда тиісті билік органдарының талаптарын білуі керек (сыртқы сілтемелерді қараңыз).
Шекараны кесіп өту
Канадаға келушілер Канадаға жағаға түспей тұрып, Канада кеден кеңсесіне хабарлауы тиіс. Дегенмен, көл арқылы саяхаттап, жағаға түскімді көретін АҚШ және Канада азаматтары мен тұрақты тұрғындары CANPASS Remote Area Border Crossing (RABC) рұқсатын алуға өтініш бере алады, бұл оларға Канада кеденіне хабарламай Канадаға кіруге мүмкіндік береді. Канададан АҚШ суларына кіретін және АҚШ мен Канада азаматтары немесе тұрақты тұрғындары болып табылатын қайық жүргізушілер Канаданың шекаралық қайық түсіру бағдарламасына (I 68 рұқсат бағдарламасы) өтініш бере алады, бұл оларға АҚШ кеден және шекара қорғау қызметіне телефон арқылы хабарлауға мүмкіндік береді. Қажетті құжаттармен осы рұқсаттарды АҚШ және Канаданың тиісінше Интернационал Фолс және Форт-Франсис қалаларындағы Халықаралық көпір маңында орналасқан кеден кеңселерінен алуға болады.
Су деңгейін басқару
Жаңбырлы көлдің деңгейі Халықаралық шарлауықтар мен Форт-Франсис арасындағы Жаңбырлы өзеніндегі халықаралық бөгеттің гидроэлектр станцияларында, Намакан көлінен ағып шығатын су Жаңбырлы көлге құятын Кеттл шарлауығындағы екі суды реттеу бөгетінде, сондай-ақ Сен өзенінде орналасқан Стержон шарлауығы генераторлық станциясында бақыланады. Электр станцияларына иелік ететін және оларды басқаратын компаниялар (АҚШ тарапында Бойз Пейпер және Канада тарапында H2O Power Limited Partnership) көл деңгейін және бөгеттерден болатын су ағынының өзгерісін қалыпты шекте ұстауға жауапты, бұл Халықаралық Жаңбырлы көл – Вудс су алабы кеңесінің (IRLWWB) реттеу бақылауында жүзеге асырылады. IRLWWB – бұл 1909 жылғы Халықаралық шекаралық сулар шарты бойынша құрылған екіұлттық ұйым – Халықаралық бірлескен комиссияның (IJC) құрамындағы кеңес, ол АҚШ пен Канада арасындағы шекаралық су мәселелерін қарау үшін құрылған.