Кіріспе

Кемеделу – әлемдік кеме қатынасы индустриясының бір бөлігін құрайтын қаржылық қызмет. Кемеделшілер – кеме иелері мен жүк тасымалдау үшін кеме жалдаған (чартерлеушілер) арасындағы, немесе кемелерді сатып алушылар мен сатушылар арасындағы мамандандырылған делдалдар/келіссөзшілер.

Тарих

19 ғасырда кеме брокерлерінің міндеті, сыртқа бағытталған кемелер үшін жүк табу немесе кеме жалдау болып табылды. Олар сонымен қатар кеден үйінде кемелерді тіркеу және кеденнен өткізу рәсімдерін жүзеге асырды. Портқа келген кемелерден фрахтты жинап, кеме иелері мен саудагерлер арасындағы барлық шаруалық мәселелерді басқаруға белсенді қатысты, олар осы қызметтері үшін жалақы алды. Ұлыбританияның ірі порттарында кеме брокерлері көбінесе сақтандыру брокерлері де болды.

Қазіргі заманғы кемелік брокерлік

Кейбір брокерлік фирмалар ірі компанияларға айналып, кеме тасымалының әртүрлі салаларына мамандандырылған бөлімдерді қосты, мысалы, құрғақ жүктерді жалдау, танкерлерді жалдау, контейнерлерді жалдау, сату және сатып алу, кемелерді бұзу, фьючерстер және зерттеу; басқа "бутик" кеме брокерлік фирмалары кеме тасымалы нарығының нақты салаларына назар аударады. Әлемдегі негізгі кеме тасымалы және кеме брокерлік орталықтары – Лондон, Нью-Йорк, Сингапур және Токио, сондай-ақ көптеген кеме иелері орналасқан Осло және Афина қалалары. Гонконг пен Шанхай, Дели мен Мумбай, Копенгаген, Женева, Генуя, Гамбург және Париж сияқты Еуропадағы және Коннектикут, Хьюстон және Монреаль сияқты Солтүстік Америкадағы басқа да орталықтар халықаралық кеме тасымалы қызметтерінде дамып келеді. 20-ғасырдың соңына дейін кеме брокерлері бірнеше саламен айналысуы қалыпты жағдай болды, бірақ қазіргі уақытта кеме брокерлерінің көпшілігі нақты бір салаға маманданған. Көптеген қаржылық қызметтер сияқты, кеме брокерлігі де тарихи тұрғыдан қалалық кофеханаларда пайда болып, Балтық биржасында орнықты. Оның ең танымал мүшелері – Виндзор герцогинясының бұрынғы күйеуі (1972 жылы қайтыс болған) Эрнест Симпсон және Алдерман Лорд Монтеванс. Chartered Shipbrokers институты бүкіл әлем бойынша салада білім беру стандарттарын белгілейді және оның мүшелеріне FICS әріптерін пайдалану құқығы беріледі.

Сату және сатып алу

Сату-сатып алу ("S&P") брокерлері қолданыстағы кемелерді екінші қол нарықта сатып алу және сатумен айналысады немесе кеме құрылысы кемелерден жаңа кемелерді (кәсіби жаргонмен жаңа құрылыс) келісімшартқа түсіреді. S&P брокерлері мүмкіндіктерді ұсынады, кеме иелерімен, чартерлеушілермен, инвесторлармен және банктермен нарық тенденцияларын талқылайды, сондай-ақ нарықтағы сатулар, кеме құны, нарық тенденциялары және белсенділік туралы ақпарат береді. Кеме иесі кемесін сатқысы келсе немесе кеме сатып алғысы келсе, кеме брокері нарықты сатып алушыларды немесе қолайлы сату кандидатын іздеп, әлеуетті қарсы тараптармен немесе олардың брокерімен сату мәмілесінің негізгі мәселелерін талқылайды және әдетте стандартты келісімшарт негізінде барлық егжей-тегжейін келіседі. Осындай процестер кезінде кеме брокерлері өз клиенттері атынан кеме бағасын ғана емес, сонымен қатар кеменің және оның құқығын сатып алушыларға (жаңа иелеріне) берудің барлық логистикалық аспектілерін, соның ішінде банк операцияларын да келіседі. Кез келген келіссөздер кезінде нарықтың өзгеруіне байланысты ұсақ даулар туындауы мүмкін, яғни нарық сатып алушының (кеме бағасы төмендеуі) немесе сатушының (кеме бағасы өсуі) пайдасына өзгеруі мүмкін, бұл әр тарапқа мәмілені тоқтатуға себеп болуы мүмкін. Кеме брокерлері пассивті инвесторлар немесе қаржылық сатып алушылар атынан әрекет еткенде, кемеге уақыттық чартер табуы және кеме менеджерлерін тағайындау сияқты практикалық мәселелерге көмектесуі мүмкін. Кейбір S&P брокерлері кемелерді металл терісіне сатуға маманданған, бұл басқа дағдылар мен байланыстарды қажет етеді.

Құрғақ жүк брокерлігі

Құрғақ жүк брокерлері көбінесе жаппақ тасымалдаушы кемелерді жалдау саласындағы мамандар болып табылады және кемесіне жұмыс іздеп жүрген кеме иесі немесе жүк жіберуге жүк иесі үшін әрекет етуге тартылады. Құрғақ жүк брокерлері кемелердің орналасқан жері, жүктері және тарифтері туралы кең ауқымды деректер базасын ұстап, нарықтың бағытына үнемі назар аударады, соның нәтижесінде клиенттеріне пайданы қалай арттыруға немесе шығындарды қалай азайтуға болатыны туралы дәл кеңес береді. Жаппақ жүк тасымалы, жалпы алғанда, кеме өлшемі бойынша жіктеледі: атап айтқанда, Капсайз, Панамакс және Хэндисайз сияқты жаппақ тасымалдаушы кемелер. Кемелердің әрбір өлшемі әртүрлі жүк түрлеріне және сауда маршруттары мен порттарына сәйкес келеді. Көптеген кеме иелері, чартерлер және брокерлер осы секторлардың біріне немесе екіншісіне мамандануға бейім.

Танкерлік брокерлік

Танкерлік брокерлер танкерлерді жалдауға маманданған, бұл құрғақ жүк брокерлігінен өзгеше дағдылар, білім және байланыстарды қажет етеді. Танкерлік брокерлер шикі мұнай, газ, мұнай өнімдері немесе химиялық танкерлер саласында мамандануы мүмкін. Танкерлік брокерлер де теңіз шарттарын, яғни чартерлік келісімдерді келіседі. Келіссөздердің негізгі шарттары – фрахт/жалдау ақысы және демаргаж. Мұнай жылдам дамып жатқан сауда болғандықтан, шикі мұнай танкерлерін жалдау тарифтері көбінесе Worldscale индексіне сүйенеді; Worldscale Association жыл сайын белгіленген тарифтерді жариялайды. Нақты сапарлар үшін, мысалы, белгілі бағыттар (яғни, А нүктесінен В нүктесіне дейін) және арнайы кемелер үшін, мысалы, LNG танкерлері (танкер нарығының жоғары мамандандырылған секторы) үшін фрахт мөлшерлемесі екі тараптың келісімімен біржолғы (немесе тоннасына доллар есебімен) белгіленеді.

Контейнерлік кемелерді брокерлік қызметпен қамтамасыз ету

Контейнерлік брокерлер контейнерлік кемелерді фрахттап беруде мамандық танытады және контейнерлік кемелердің иелері мен фрахт алушыларға нарыққа қатысты ақпарат пен мүмкіндіктер ұсынады.

Фьючерстік брокерлік

Теңіз тасымалы фьючерстік келісімшарттарын келісуде маманданған брокерлер.