Крикет тарихы: бастауы мен дамуы (1725 жылға дейін)

Кіріспе

Крикеттің пайда болуы мен дамуы (1725 жылға дейін)

Крикет спортына ең алғашқы нақты сілтеме 1597 жылдың 17 қаңтарында (яғни «Ескі стильдегі» Юлиан күнтізбесі бойынша, қазіргі Грегориан күнтізбесі бойынша 1598 жылдың 27 қаңтарында) тіркелген. Бұл – Гилдфорд, Суррейдегі сот ісінің құжаттарындағы жер учаскесін пайдалануға қатысты жазба. Сот дәрігері Джон Деррик 1550 жыл шамасында бала кезінде сол жерде крикет ойнағанын куәландырды. Деррик куәлігі спорттың 16 ғасырдың ортасынан бері ойналып келгенін растайды, бірақ оның нақты шығу тегі белгісіз. Оның 1550 жылдан бұрын пайда болғаны, әсіресе Кент, Сассекс және Суррей графтықтарындағы Англияның оңтүстік-шығысында бір жерде болғаны айқын. Бұл аймақта тұрып жатқан фламанд иммигранттарымен байланысты болуы мүмкін деген болжамдар бар. «Крикет» сөзі фламанд тіліндегі «krick(e)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол «таяқ» дегенді білдіреді. Батсмендер, боулерлер және филдерлер бар, мысалы, столбол мен раундерс сияқты басқа ойындардан айырмашылығы, крикет салыстырмалы түрде қысқа шөпте ғана ойналуы мүмкін, әсіресе 1760 жылға дейін доп жерге дейін лақтырылатын. Ойын ойнауға ормандық алаңдар мен қой шабындықтары қолайлы болды. Алғашқы жылдар туралы сирек ақпарат 16 ғасырда бұл ойын балалардың ойыны болғанын, бірақ 1611 жылға қарай ересектердің ойын-сауығына айналғанын көрсетеді. Ең алғашқы ұйымдастырылған матч 1611 жылы өтті, сол жылға қатысты маңызды деректер де осы кезде тіркелген. 1611 жылдан 1725 жылға дейін танылған командалар арасында отыздан кем матч ұйымдастырылғаны белгілі. Сол сияқты, сол кезеңдегі ойыншылардың, командалардың және орындардың шектеулі саны ғана тіркелген. Англиялық приход командаларының алғашқы матчтары ауылдық крикеттің мысалы болып табылады. Ауылдық матчтар қазір маңыздылығы жағынан төмен саналса да, алғашқы матчтар крикет тарихында маңызды, себебі олар белгілі. 17 ғасырдың соңына дейін матчтар туралы газеттерде хабарламалар жарияланбады, сондықтан негізгі дереккөздер сот жазбалары мен жеке күнделіктер болды, сондықтан ойындар сирек тіркелді. Карл I патшаның тұсында ақсүйектер меценаттар ретінде, кейде ойыншылар ретінде қызығушылық танытты. Оларды қызықтырған нәрсе – ойынның құмар ойындарға мүмкіндік беруі болды, және бұл Реставрациядан кейінгі жылдары Лондон мен Англияның оңтүстік-шығыс округтерінде крикет танымал әлеуметтік шараға айналғанда күшейді. Меценаттар алғашқы кәсіби ойыншыларды қатыстырған табысты он бір адамдық матчтарды ұйымдастырды. Сол уақытта ағылшын отаршылары Солтүстік Америка мен Батыс Индияға, ал Ост-Индия компаниясының теңізшілері мен саудагерлері оны Үндістанға әкелді. 18 ғасырдың бірінші ширегінде газет индустриясы қызығушылық танытқандықтан, крикет туралы көбірек ақпарат қолжетімді болды. Осы ғасырдың соңында спорт Англияның барлық аймақтарына кеңінен тарала бастады. 1725 жылға қарай Эдвин Стид, Чарльз Леннокс, Ричмондтың 2-герцогі және сэр Уильям Гейдж сияқты маңызды меценаттар Кент пен Сассексте округтік деңгейдегі командаларды құрды. Ең алғашқы белгілі ұлы ойыншылар, соның ішінде Уильям Бедл мен Томас Уэймарк белсенді болды. Крикетке көптеген адамдар жиналатын, дауыстап қолдау көрсетілетін, ал матчтар құмар ойындар мен спирттік сусындардың қосымша тартымдылықтары бар әлеуметтік оқиғалар болып саналды.

The earliest definite reference to the sport of cricket is dated Monday, 17 January 1597 (i. e., an "Old Style" Julian date which is 27 January 1598 by modern reckoning under the Gregorian calendar). It is a deposition in the records of a legal case at Guildford, Surrey, regarding usage of a parcel of land. John Derrick, a coroner, testified that he had played cricket on the land when he was a boy in about 1550. Derrick's testimony is confirmation that the sport was being played by the middle of the 16th century, but its true origin is unknown. All that can be said with a fair degree of certainty is that its beginning was earlier than 1550, probably somewhere in south east England within the counties of Kent, Sussex and Surrey. There have been suggestions that it can be traced to Flemish immigrants then resident in the area. The origin of the word cricket could derive from the Flemish word krick( e), meaning a stick. Unlike other games with batsmen, bowlers and fielders, such as stoolball and rounders, cricket can only be played on relatively short grass, especially as the ball was delivered along the ground until the 1760s. Forest clearings and land where sheep had grazed would have been suitable places to play. The sparse information available about the early years suggests that it may have been a children's game in the 16th century but, by 1611, it had become an adult pastime. The earliest known organised match was played in about 1611, a year in which other significant references to the sport are dated. From 1611 to 1725, fewer than thirty matches are known to have been organised between recognised teams. Similarly, only a limited number of players, teams and venues of the period have been recorded. The earliest matches played by English parish teams are examples of village cricket. Although village matches are now considered minor in status, the early matches are significant in cricket's history simply because they are known. There were no newspaper reports of matches until the end of the seventeenth century and so the primary sources are court records and private diaries, hence games were rarely recorded. During the reign of Charles I, the gentry took an increased interest as patrons and occasionally as players. A big attraction for them was the opportunity that the game offered for gambling and this escalated in the years following the Restoration when cricket in London and the south eastern counties of England evolved into a popular social activity. The patrons staged lucrative eleven a side matches featuring the earliest professional players. Meanwhile, English colonists had introduced cricket to North America and the West Indies, and the sailors and traders of the East India Company had taken it to the Indian subcontinent. In the first quarter of the 18th century, more information about cricket became available as the growing newspaper industry took an interest. The sport noticeably began to spread throughout England as the century went on. By 1725, significant patrons—such as Edwin Stead; Charles Lennox, 2nd Duke of Richmond; and Sir William Gage—were forming teams of county strength in Kent and Sussex. The earliest known great players, including William Bedle and Thomas Waymark, were active. Cricket was attracting large, vociferous crowds and the matches were social occasions at which gambling and alcoholic drinks were additional attractions.

Криктің пайда болуы

Крикеттің шығу тегі туралы ең көп қабылданған теория – ол алғаш рет орта ғасырдың басында Лондонның оңтүстігі мен оңтүстік-шығысында, Солтүстік Даунс, Оңтүстік Даунс және Уэльд аймақтарында дамыған. Сондықтан Кент, Сассекс және Суррей округтері алғашқы озық орталықтар болды және одан ойын Лондонға жетті, онда оның берік танымалдылығы қамтамасыз етілді, сондай-ақ Беркшир, Эссекс, Гэмпшир және Миддлсекс сияқты басқа оңтүстік округтерге тарады. 1611 жылы Кенттегі Шевенингте Даунс және Уэльд командалары арасында крикет матчы тіркелген. “Krick(e)” сөзі таяқты білдіреді; ал көне ағылшын тіліндегі “cricc” немесе “cryce” сөздері – таяқ немесе сүйекшені білдіреді. Бұл спорт түріне жасалған ерте сілтеме ретінде, 1533 жылғы Джон Скелтонның өлеңінде фламанд тоқымашылары “крекет патшалары” деп сипатталған, бұл сөздің орта голланд тілінен шыққан болуы мүмкін. Сэмюэл Джонсонның 1755 жылғы ағылшын тілінің сөздігінде крикет сөзі “cryce, саксон, таяқ” сөзінен туындаған деп көрсетілген. Ежелгі француз тілінде “criquet” сөзі қандай да бір клуб немесе таяқты білдірген сияқты, бірақ бұл крокеттің бастауы болуы мүмкін. Тағы бір мүмкін көзі – орта голланд тіліндегі “krickstoel” сөзі, яғни шіркеуде тізе бүгу үшін қолданылатын ұзын, төмен орындық, оның пішіні ертедегі крикетте қолданылған екі тіреуіштің (wicket) пішініне ұқсайды. Бонн университетінің еуропалық тілдер маманы Хайнер Гиллмейстердің пікірінше, крикет орта голланд тілінен алынған, хоккейге арналған “met de (krik ket)sen” фразасынан (“таяқпен қуу”). Крикетті балалар ойлап тапқан болуы мүмкін және ол көптеген ұрпақтар бойы негізінен балалар ойыны ретінде сақталған. Ойынның пайда болуы Норман немесе Плантагенет кезеңінде, 1300 жылға дейін кез келген уақытта болған болуы мүмкін; тіпті саксон кезеңінде, 1066 жылға дейін де болған жоқ емес. Барлық танымал сарапшылар мен билік өкілдері крикеттің басқа соққымен және доппен ойналатын спорт түрлерінен пайда болғанына ешқандай дәлел жоқ екендігіне және керісінше, басқа спорт түрлері крикеттен пайда болғанына да ешқандай дәлел жоқ екендігіне келіседі. Осы мәселедегі авторитеттерге Гарри Алтэм, Джон Арлот, Дерек Бирли, Артур Хейгарт, Дэвид Андердаун, Рой Уэббер және Питер Уинн Томас жатады. Олардың бірлескен пікірі бойынша, крикеттің шығу тегі туралы сенімді айтуға болатын жалғыз нәрсе – оның ең ерте жазбасы 16 ғасырдың соңында Суррейдегі сот ісінде кездеседі, ол осы ғасырдың ортасында Англияның оңтүстік-шығысында балалар ойнағанын көрсетеді. Басқа да теориялар болған, бірақ олар билік тарапынан жоққа шығарылған немесе назарсыз қалған. Мысалы, жазушы Эндрю Ланг 1912 жылы крикеттің 6-шы ғасырда Дал Риатада ойналған соққымен және доппен ойналатын ойыннан пайда болғанын мәлімдеді, бірақ Энтони Бэйтмен және басқалар бұл талапты “Лангтың крикеттің кельт тегіне деген ерекше сенімі” тұрғысынан жоққа шығарды. Шындығында, крикет – әлемде кең таралған, бірақ шығу тегі белгісіз соққымен және доппен ойналатын спорт түрлерінің бірі. Басқалары – шерлинг және шинти сияқты кельт спорт түрлері. Голф пен хоккей – бұл британдық доппен ойналатын ойындар, ал крокет Франциядан әкелінген сияқты, ал әлемде Швецияның brännboll, Италияның lippa, Үндістанның gilli danda, Финляндияның pesäpallo және Самоаның kilikiti сияқты ойындар бар. Дегенмен, крикет негізінен стулбол, раундерлер және бейсбол сияқты соққымен және доппен ойналатын ойындардың бір отбасына жатады деп есептеледі, бірақ оның осылардың кез келгенінен немесе керісінше пайда болғанын анықтау мүмкін емес. 1523 жылы Оксфордширдегі белгілі бір алаңда “столбол” ойынына сілтеме жасалған; бұл кез келген ойынның жалпы атауы болуы мүмкін, онда допты таяқ немесе соққымен ұрады.

The most widely accepted theory about the origin of cricket is that it first developed in early medieval times to the south and south east of London in the geographical areas of the North Downs, the South Downs and the Weald. The counties of Kent, Sussex and Surrey were therefore the earliest centres of excellence and it was from here that the game reached London, where its lasting popularity was ensured, and other southern counties like Berkshire, Essex, Hampshire and Middlesex. As early as circa 1611, a cricket match was recorded at Chevening in Kent between teams representing the Downs and the Weald. krick( e), meaning a stick; or the Old English cricc or cryce meaning a crutch or staff. In what may be an early reference to the sport, a 1533 poem attributed to John Skelton describes Flemish weavers as "kings of crekettes", a word of apparent Middle Dutch origin. In Samuel Johnson's Dictionary of the English Language (1755), he derived cricket from "cryce, Saxon, a stick". In Old French, the word criquet seems to have meant a kind of club or stick, though this may have been the origin of croquet. Another possible source is the Middle Dutch word krickstoel, meaning a long low stool used for kneeling in church, the shape of which resembled the two stump wicket used in early cricket. According to Heiner Gillmeister, a European language expert of the University of Bonn, cricket derives from the Middle Dutch phrase for hockey, met de (krik ket)sen (i. e., "with the stick chase"). Cricket was probably devised by children and survived for many generations as essentially a children's game. The invention of the game could have happened in Norman or Plantagenet times anytime before 1300; or even in Saxon times before 1066. All acknowledged subject experts and authorities agree that there is no evidence of cricket having evolved from another bat and ball sport and, equally, no evidence that any other bat and ball sport evolved from cricket. The authorities include writers Harry Altham, John Arlott, Derek Birley, Arthur Haygarth, David Underdown, Roy Webber and Peter Wynne Thomas. Their consensus view is that the only thing that can definitely be said about the origin of cricket is that its earliest record is in a late 16th century court case in Surrey which proves it was played by children in southeast England in the middle of that century. There have been alternative theories of origin but these have been dismissed or ignored by authorities. For example, the writer Andrew Lang claimed in 1912 that cricket evolved from a bat and ball game which may have been played in Dál Riata as early as the 6th century and this claim has been dismissed, by Anthony Bateman among others, in terms of "Lang's idiosyncratic belief in the Celtic origin of cricket". It is true that cricket is one of many bat and ball sports existing worldwide which have no known origin. Others are the definitely Celtic sports of hurling and shinty. Golf and hockey are other British ball games involving a club or stick while croquet was apparently imported from France and globally there are games such as Sweden's brännboll, Italy's lippa, India's gilli danda, Finland's pesäpallo and Samoa's kilikiti. However, it is generally believed that cricket essentially belongs to the same family of bat and ball games as stoolball, rounders and baseball but whether it evolved from any of these, or vice versa, cannot be determined. There is a 1523 reference to stoolball at a designated field in Oxfordshire; this may then have been a generic term for any game in which a ball is somehow hit with a bat or stick.

"Криг"

1300 жылғы 10 наурызда (Юлиан күнтізбесі) Англия королі Эдуард I-нің киім-кешек есебінде Джон де Ликке принц Эдуардтың Вестминстер мен Ньюенденде "крейг және басқа ойындар" ойнауы үшін төлеген ақшасы қайтарылған. Бірақ бұл мүлдем басқаша болуы мүмкін. "Creag" сөзі, мүмкін, "craic" сөзінің ежелгі жазылу түрі болар, ол ирланд тілінде көңіл көтеру, ойын-сауық немесе әдемі әңгімелесуді білдіреді. "Crack" сөзінің осы мағынасы Ирландия ағылшын тілінде, Шотландия ағылшын тілінде және Солтүстік-Шығыс Англиядағы Георди диалектінде кездеседі. Ирландияда қазір "craic" жазуы "crack" жазуынан гөрі көбірек қолданылады.

Ең ертедегі нақты сілтемелер

Англияда (демек, әлемнің кез келген жерінде) крикет ойналғаны туралы ең ерте нақты мәлімет 1598 жылғы сот ісінде көрсетілген. Бұл іс жер учаскесінің меншігіне қатысты болды және 1550 жылдар шамасында Гилфорд, Суррейдегі жалпы пайдаланудағы жерде крикет ойналғанын куәландырады.

Ересектердің қатысуының басталуы

Кентте крикет туралы алғашқы нақты мәлімет 1640 жылғы сот ісінен алынған, онда «Weald and the Upland» және «Chalk Hill» командалары арасындағы «крикет» Chevening-те «шамамен отыз жыл бұрын» (1610 жыл шамасында) өткені тіркелген. Бұл – ең ерте ауылдық крикет матчы, сондай-ақ Кентте, Англияда және әлемде ұйымдастырылған ең ерте матч. Қауымдық жарыстар 17 ғасырдың бірінші жартысында танымал болды. 1598 жылғы сот шешімі сияқты, бұл да іс ойын өткен жерге қатысты. Котгрейв сөздігінде крикет ұлдардың ойыны деп көрсетілгенімен, Гилдфорд мектеп оқушыларына сәйкес, сол кездегі басқа да мәліметтер ересектердің қатысқанын көрсетеді. Біріншісі – 1613 жылғы сот ісі, онда Гилдфорд маңындағы Ванборо қаласында біреудің «крикет таяғымен» шабуылға ұшырағаны тіркелген. 1616 жылы Джон Булокар өзінің «Англиялық түсіндірмесінде» крикетті «доппен ойналатын ойын» деп сипаттаған. 1617 жылы 18 жасар Оливер Кромвелл Лондонда крикет пен футбол ойнағаны жазылған. Бұл – Лондондағы крикет туралы ең алғашқы нақты мәлімет. 1624 жылы 28 тамызда, сенбі күні Суссекстегі Хорстед Кейнсте өткен матчтан кейін қайғылы оқиға болды. «Жалғыз алаң қорғаушы» болған Жаспер Виналл, допты екінші рет ұруға тырысқан Эдвард Тай атты ойыншының соққысынан басына жарақат алды. Виналл он үш күннен кейін Вест-Хотлидегі үйінде қайтыс болды, осылайша ол крикет тарихындағы ең ерте тіркелген қаза тапқан ойыншы болып есептеледі. Оқиға сотқа тіркеліп, жазатайым оқиғадан қайтыс болды деген үкім шығарылды. 1647 жылы Селсиде (қазіргі Батыс Сассекс) тағы бір қайғылы оқиға болды, онда Генри Брэнд атты ойыншы допты екінші рет ұруға тырысқан ойыншының соққысынан басына жарақат алды. 1744 жылы крикет ережелері жазылғанда, допты екі рет ұруға тыйым салынды және ережені бұзған ойыншы аут деп есептелді. 1624 жылғы оқиғаның мәліметтері Хорстед Кейнс және Вест-Хотли екі ауылының матчқа қатысқанын растайды және ауылдық крикеттің дамуына қосымша дәлел келтіреді. Сидлшем оқиғасы – 17 ғасырдың бірнеше крикет оқиғаларының алғашқысы, 1660 жылғы Реставрацияға дейін пуритандықтардың демалыс әрекеттерін, әсіресе жексенбі күндері мақұлдамауынан туындаған. Пуритандық араласу 1617 жылы Джеймс I-ге «Спорт туралы жарлықты» (кейде «Спорт кітабы» деп те аталады) шығаруға жеткілікті себеп болды, онда жексенбі күндері рұқсат етілген спорт түрлері тізілген. Крикет туралы ешқандай мәлімет жоқ. 1642 жылы Азамат соғысы басталғанға дейін жарлық көп нәтиже бермеді. Пюритандар сол кезде парламентті бақылап, театрларды жапты және басқа да демалыс шараларына тыйым салды, бірақ жеке ойыншылар «құдайға сыйыну күнін бұзды» деп айыпталғаннан басқа крикет туралы ештеңе айтылмады. 1643 жылы пуритандық парламент бұйрығымен «Спорт туралы жарлықтың» қолжазбасы жария түрде өртелді. Азамат соғысына дейін тағы үш мәлімет бар. 1636 жылғы ондық дауына қатысты сот ісінде Генри Маббинк есімді куәгер Суррейдегі Вест-Хорслидегі «сарайда» крикет ойнағанын айтты. Тағы бір шіркеулік істе 1637 жылғы 26 ақпанда (яғни Юлиан күнтізбесі бойынша) Мидхерст, Сассекс шіркеуінің мүшелері кешкі құдайға сыйыну кезінде крикет ойнағаны тіркелген. 1640 жылы Кентербери маңындағы Мейдстоун және Харблдаун қалаларындағы пуритан дінбасылары крикетті «әдепсіз» деп айыптады, әсіресе ол жексенбіде ойналса. 1642 жылы Англия азамат соғысы басталғанда, Ұзақ парламент пуритандықтардың наразылығына байланысты театрларды жапты. Спорт түрлеріне де ұқсас тыйым салынғанымен, крикетке тыйым салынғанына ешқандай дәлел жоқ. Сол сияқты, Кромвельдің комиссарлары екі жылдан кейін Ирландияда «заңсыз жиналыс» деген желеумен спортты тыйым салғанда, тыйым крикетті қамтығанына ешқандай дәлел жоқ, мүмкін ол сол кезде Ирландияға жетпеген болар. Пуритандық көзқарастар Реставрациядан кейін де сақталды. 1671 жылы Эдвард Баунд есімді адам демалыс күні крикет ойнағаны үшін айыпталды, бірақ ақталды: бұл мінез-құлықтың өзгергенін көрсетеді. Бұл жағдай Суррейдегі Ширде тіркелген. 1652 жылы Кранбрукта Джон Рабсонға қарсы іс қозғалды. және басқалары «крикет деп аталатын заңсыз ойын» деп айыпталды. Рабсон әулеттің мүшесі болған, ал қалған айыпталушылардың барлығы жұмысшы табынан шыққан. Крикет ұзақ уақыттан бері таптық кедергілерді жойған спорт ретінде танылған, бірақ уақыт өте келе крикетпен айналысатын мырзалар өздерін және төменгі әлеуметтік топқа, көбінесе жұмысшы табына жататын кәсіби ойыншылар арасындағы айырмашылықты көрсету үшін «әуесқойлар» деп аталды. Әуесқойлар тек бос уақытында крикет ойнаған адамдар ғана емес, сонымен қатар 1962 жылға дейін ресми түрде болған, бірақ барлық бірінші сынып ойыншылар номиналды түрде кәсіби болып саналды. Ақы төлеу тұрғысынан, әуесқойлар ойынға қатысқандары үшін шығыстарын алса, кәсіби ойыншылар жалақы немесе сыйақы алды. Әуесқой крикеті мектептерде, университеттерде және басқа да білім орталықтарында оқу және оқудан тыс іс-шара ретінде ойналған ойынның жалғасы болды. Мекетептер мен университеттер жоғары сыныпты әуесқой ойыншылардың көп бөлігін даярлаған «өндіріс желісін» құрады. 1665 жылғы Лондондағы Сент-Пол мектебінде Джон Черчилль, 1-ші Марлборо графы туралы мәлімет бар, ол онда оқыған. Дерек Бирли өзінің «Ағылшын крикетінің әлеуметтік тарихында» мектеп крикеті «интеррегум кезеңінде (1649–1660) жақсы дамыған» екенін айтады. Ол Англияның оңтүстік-шығысындағы әрбір мектеп оқушысы бұл ойынды білгеніне сенімді. Дегенмен, ол сол кездегі спорт мектептердің оқу бағдарламасына кірмегенін күмәнданады. Итон колледжі мен Вестминстер мектебінен басқа, 17 ғасырдың барлық мектептері жергілікті оқушыларды қабылдады және таптық бөлініс болған жоқ. Сондықтан, бай және кедей отбасының балалары бірге ойнады. 1646 және 1652 жылдардағы сот істері көрсеткендей, крикет дворяндар мен жұмысшылар бірлесіп ойнаған. Оксфорд университетіндегі крикет туралы ең ерте мәлімет 1673 жылға дейін сақталып қалған. Джон Филлипстің 1673 жылғы «Музыкалық дуэль» атты музыкалық білім беру туралы памфлетінде оның бәсекелесі Томас Салмонды сынаған, ол Оксфорд университетінің Тринити колледжінің түлегі екенін мақтанған: «Оның университеттік білімі аз екенін көрсетеді: Ол қатты оқудың орнына, құбыр мен крикет сияқты лайықты әрекеттерге көбірек уақыт бөлген». Салмон қашан бітіргеніне байланысты, крикет Оксфордта Филлипс памфлетін жазғанға дейін біраз уақыттан бері қалыпты жағдай болған сияқты. 1728 жылғы қазан айында 19 жасар Сэмюэл Джонсон Пембрук колледжіне келгенде Оксфордта бұл спорт жақсы дамыған. Ол Джеймс Босуэлге Оксфордта болған бір жылда крикет матчтары өткенін айтқан, ал Босуэл бұл туралы Сэмюэл Джонсонның өмірбаянында жазған. Гораций Уолполдің пікірі Итонде 18 ғасырдың басында крикет ойналғанын растайды. Кембридж университетінде крикет ойналғаны туралы ең ерте мәлімет 1710 жылға дейін сақталып қалған, ал бұл екеуі де 1706 жылы ауылдық крикет матчы туралы 95 тармақты латын өлеңін жазған Уильям Голдвинге қатысты. Ол «In Certamen Pilae» (Доп ойыны туралы) деп аталды және оның «Musae Juveniles» атты еңбегінде жарияланды.

The first definite mention of cricket in Kent is deduced from a 1640 court case which recorded a "cricketing" of the Weald and the Upland versus the Chalk Hill at Chevening "about thirty years since" (around 1610). This is the earliest known village cricket match; and the earliest known organised match in Kent, in England and in the world. Inter parish contests became popular in the first half of the 17th century. As with the 1598 reference, the case concerned the land on which the game was played. Although cricket was defined as a boys' game in Cotgrave's dictionary, as per the Guildford schoolboys above, other references from this time indicate adult participation. The first is in a 1613 court case which recorded that someone was assaulted with a "cricket staffe" at Wanborough, near Guildford. In 1616, John Bullokar referred to cricket in his An English Expositor as "a kind of game with a ball". In 1617, the 18 year old Oliver Cromwell is recorded as playing cricket and football in London. This is the earliest definite reference to cricket in London. In 1624, a fatality occurred following a match on Saturday, 28 August, at Horsted Keynes in Sussex. A fielder called Jasper Vinall was struck on the head by the batsman, Edward Tye, who was trying to hit the ball a second time to avoid being caught. Vinall, who died thirteen days later at home in West Hoathly, is thus the earliest recorded cricketing fatality. The matter was recorded in a coroner's court, which returned a verdict of death by misadventure. The tragedy was repeated in 1647 when another fatality was recorded at Selsey, now in West Sussex, a player called Henry Brand being hit on the head by a batsman trying to hit the ball a second time. When the first Laws of Cricket were encoded in 1744, it was illegal to hit the ball twice and a batsman breaking the rule was to be given out. The record of the 1624 case confirms that two villages, Horsted Keynes and West Hoathly, were involved in the match and provides further evidence of the growth of village cricket. The Sidlesham case is the first of several 17th century cricket references, until the Restoration in 1660, arising from Puritan disapproval of recreational activity, especially on Sundays. Puritan interference had become enough of a problem by 1617 for James I to issue the Declaration of Sports (also known as The Book of Sports) which listed the sports and recreations that were permitted on Sundays. Cricket is not mentioned. The declaration had limited success until the Civil War began in 1642. The Puritans were by then in control of Parliament which closed the theatres and issued sanctions against other recreational activities although, again, there was no mention of cricket except when individual players were accused of "breaking the Sabbath". The Declaration of Sports manuscript was publicly burned by order of the Puritan Parliament in 1643. There are three further references before the Civil War. In a 1636 court case concerning a tithe dispute, a witness called Henry Mabbinck testified that he played cricket "in the Parke" at West Horsley in Surrey. Another ecclesiastical case recorded parishioners of Midhurst, Sussex, playing cricket during evening prayer on Sunday, 26 February 1637 (i. e., Julian date). In 1640, Puritan clerics at both Maidstone and Harbledown, near Canterbury, denounced cricket as "profane", especially if played on Sunday. When the English Civil War began in 1642, the Long Parliament banned theatres, as they had met with Puritan disapproval. Although similar action would be taken against certain sports, there is no evidence of cricket being prohibited. Similarly, when Cromwell's commissioners banned sport in Ireland two years later on the grounds of "unlawful assembly", there is no evidence that the ban included cricket, which had probably not reached Ireland by that time. Puritan prejudice did not survive the Restoration. In 1671, a man called Edward Bound was charged with playing cricket on the Sabbath and was exonerated: evidence that attitudes had changed. The case was reported in Shere, Surrey. In 1652, a case at Cranbrook against John Rabson, Esq. and others referred to "a certain unlawful game called cricket". Rabson was evidently a member of the gentry but the other defendants were all working class. Cricket has long been recognised as a sport that bridged the class divide but, in time, the cricketing gentlemen came to be called "amateurs" to emphasise the distinction between themselves and the professionals who belonged to the lower social classes, mostly to the working class. The amateur became not merely someone who played cricket in his spare time but a particular type of top class cricketer who existed officially until 1962, when the distinction between amateur and professional was abolished and all the then first class players became nominally professional. In terms of remuneration, amateurs claimed expenses for playing while professionals were paid a salary or fee. Amateur cricket was an extension of the game played in schools, universities and other centres of education, both as a curricular and extracurricular activity. The schools and universities formed the "production line" that created nearly all the top class amateur players. There is a reference to the game at St Paul's School, London c.1665 concerning John Churchill, 1st Duke of Marlborough, who studied there. In his Social History of English Cricket, Derek Birley comments that school cricket was "alive and well during the interregnum" (1649–1660). He speculates that the game "must have been known to every schoolboy in the south east" of England. He doubts, however, that the sport at this time was part of any school's curriculum. Apart from Eton College and Westminster School, all schools in the 17th century had local intakes and no class segregation. Therefore, the sons of rich and poor families played together. As evidenced by the legal cases of 1646 and 1652, described above, cricket was played jointly by gentry and workers. The earliest reference to cricket at Oxford University is dated 1673. In John Phillips' Duellum Musicum, a 1673 pamphlet concerning music tuition, there is a criticism of his rival Thomas Salmon, who had boasted of being a graduate of Trinity College, Oxford: "He shews but a slender sign of his University Education: Where he seems to have spent his time rather in the more laudable Exercises of Trap and Cricket, than in any sound Reading". Depending on when Salmon graduated, it would seem that cricket was a normal activity at Oxford for some time before Phillips wrote his pamphlet. It was certainly well established at Oxford by October 1728 when the 19 year old Samuel Johnson entered Pembroke College. He told James Boswell that cricket matches were played during the one year he was at Oxford and this was recorded by Boswell in his Life of Samuel Johnson. A comment by Horace Walpole confirms that cricket was being played at Eton during the first quarter of the 18th century. The earliest reference to cricket being played at Cambridge University is dated 1710 and both of those establishments were attended by William Goldwin who, in 1706, wrote a Latin poem of 95 lines on a rural cricket match. It was called In Certamen Pilae (On a Ball Game) and it was published in his Musae Juveniles.

Крикеттің маңызды дамуы: 1660-1700

Рой Уэббердің айтуынша, 17 ғасырдың екінші жартысында "ойын нағыз күш алды", әсіресе оңтүстік-шығыс округтерінде. Ақсүйектер Комонвелл кезінде елдік мүліктеріне қайтып, ауылдық крикетті әуесқойлық ретінде ойнады, ал 1660 жылы Комонвелл аяқталғаннан кейін Лондонға оралғанда оны өздерімен бірге алып кетті. 1660 жылы Англияда монархияның қайта орнатылуы театрлардың қайта ашылуымен бірге болды, сондай-ақ пуритандықтардың спортқа қатысты шектеулері де алынды. Роуленд Боуэннің сөзіне қарағанда, "ойынның әлеуметтік қабылдануына себепкер болған Реставрация маңызды фактор болды". Карл II тұсындағы крикет туралы сілтемелер шашыраңқы болғанымен, оның танымалдылығы артып, кеңейгені анық. 1660 жылдың көктемінде Реставрация толыққанды аяқталды және осы тарихи оқиғалармен байланысты туған жалпы қуанышта крикетке және басқа спорт түрлеріне тігіс тігу кеңінен таралды. Осы эволюцияның маңызды аспектісі – Реставрациядан кейін Лондонға оралған ақсүйектердің кәсібилікті енгізуі. Олар крикетке қызығушылық танытып, ауылдық крикеттен "жергілікті сарапшыларды" әкеліп, оларды кәсіби ойыншылар ретінде жұмысқа алды. 1664 жылғы Қазақтар заңы Кавалер Парламенті тарапынан Реставрациядан кейінгі шектен тыс жағдайларды, соның ішінде крикетке тігіс тігуді шектеу үшін қабылданды және ставканы 100 фунт стерлингке дейін шектеді. 1668 жылдың 28 наурызында Мейдстоундағы маңызды оқиғада төртінші сессия "крикет" ойналатын алкогольдік сусындарға акциздік салық салудан кеден және акцизді босату туралы шешім қабылдады; сонымен қатар матчты ұйымдастырушыға көрермендерге сыра сату құқығы берілді, бұл қажетті лицензия алғаннан кейін жасалды. Джон Мейджордың айтуынша, бұл "пуритандық моральға" ауыр соққы болды және спорт пен алкоголь арасындағы ұзақ мерзімді қарым-қатынастың басталуы болуы мүмкін. Дерек Бирли акциздік шешімге қатысты пікірін былай білдірді: "Крикет пен пабтардың байланысының тарихы бар". Оның пікірінше, спорт "келді", өйткені сыра қайнату өнеркәсібі танымал спорттың ең ерте және ең күшті демеушісі болды. 1677 жылы Томас Леннардтың, 1-ші Сассекс графының есептерінде оған "ие Дикерде" ойналатын крикет матчына барғаны үшін 3 фунт төленгені көрсетілген, бұл Шығыс Сассекстегі Херстмонс өңіріндегі кең таралған жер еді. 1678 жылы доктор Адам Литтлтон жариялаған латын сөздігінде крикет "ойын" деп аталды (демек, ойналатын спорт). 1694 жылы сэр Джон Пелхамның есептерінде Леустегі крикет матчына қатысты тігіс үшін 2с 6д төленгені жазылған. Митчам крикет клубы 1685 жылы құрылған, ал клуб бүгінгі Митчам крикет алаңында ойнады. Осы жерде содан бері крикет матчтары өткізіліп келеді. Митчамды кейбір адамдар әлемдегі ең көне крикет клубы деп санайды, бірақ 1722 жылға дейін клуб құрылғанының ешқандай дәлелі жоқ. Кройдон, Дартфорд және Лондон 1720 жылдары құрылған болуы мүмкін, бірақ 1722 жылы Лондон клубы туралы нақты сілтеме болғанымен, бастапқы датасы табылған жоқ. Джон Мейджор және оның зерттеушілер тобы 1722 жылға дейінгі кез келген клубтың дәлелін таба алмады. Лондон крикет клубы негізінен Финсберидегі Артиллерия алаңымен байланысты болды. Бұл алаң алғаш рет 1725 жылдың 7 мамырында, жұма күні крикет туралы айтылды, онда Құрметті Артиллерия компаниясының хаттамасында оның крикет үшін пайдаланылғаны туралы жазылған: "крикетшілердің алаңның шөптерін зақымдауы" туралы ескерту бар. Артиллерия алаңы 18 ғасырдың ортасында крикетке арналған негізгі орынға айналды. 1695 жылы Парламент 1662 жылғы Лицензиялау заңын жаңарудан бас тартты, осылайша 1696 жылы Заңның мерзімі біткеннен кейін еркін баспасөзге жол ашты. 1689 жылғы Құқық Биллінен кейін цензура жеңілдетілді. Осы уақыттан бастап крикет туралы хабарлар газеттерде жариялана бастады, бірақ газет индустриясы жиі, тіпті толыққанды хабарлар беруге жеткілікті бейімделгенге дейін көп уақыт өтті. "Ұлы матч" туралы ең алғашқы газет хабарламасы 1697 жылдың 7 шілдесінде, сәрсенбі күні жарияланған "Шетелдік поштада" жарияланды. 18 ғасырдың басында "Пошта жігіті" және "Пошта адамы" деп аталатын мерзімді басылымдар таратылып тұрды. 1700 жылы The Post Boy газетінде 30 наурыз, сенбі күні Воксхолл маңындағы Clapham Common-да 10 жекпе-жек өткізілетіндігі алдын ала хабарланды. Біріншісі 1 сәуірде Пасха дүйсенбісінде өтеді, ал 10 және 20 фунт стерлинг сыйлықтары қарастырылған. Матч туралы есеп табылмады, сондықтан нәтижелер мен ұпайлар белгісіз. Жарнамада әр командада оннан "әдемілер" болады делінген, бірақ қатысуға шақыру "әдемілер және басқаларға" арналған. Бұл крикет 18 ғасыр бойы қолдау көрсеткен демеушілікке және оның танымалдылығын көрсеткен көрермендерге қол жеткізгенін нақты көрсетеді. Оқиғада "тек әдемілер" қатысқандықтан, оның сапасы төмен болуы мүмкін, бірақ бұл Суррей округіндегі ең ерте ұйымдастырылған матч болып табылады.

It was during the second half of the 17th century that, as Roy Webber put it, "the game took a real grip" especially in the south eastern counties. The nobility withdrew to their country estates during the Commonwealth and were involved in village cricket as a pastime which, after the Commonwealth expired in 1660, they took with them when they returned to London. The Restoration of the monarchy in England in 1660 was immediately followed by the reopening of the theatres and sanctions imposed by the Puritans on sports were also lifted. According to Rowland Bowen, "it is likely that the Restoration was the crucial factor in leading to the social acceptance of the game". Although there are only scattered references to the game in the time of Charles II, it is clear that its popularity was increasing and that it was expanding. The Restoration was effectively completed during the spring of 1660 and, in the general euphoria which both accompanied and followed these historic events, gambling on cricket and other sports was freely pursued. A significant aspect of this evolution was the introduction of professionalism as the nobility returned to London after the Restoration. They were keen to develop cricket and brought with them some of the "local experts" from village cricket whom they now employed as professional players. The Gaming Act 1664 was passed by the Cavalier Parliament to try to curb some of the post Restoration excesses, including gambling on cricket, and it limited stakes to £100. There was a significant development at Maidstone on Saturday, 28 March 1668 when the quarter sessions made a ruling that customs and excise could not claim excise duty on alcoholic drinks sold at a "kricketing"; it was further ruled that a match promoter had the right to sell ale to spectators, presumably after obtaining the necessary licence. As John Major suggested, this dealt a massive blow to "Puritan morality", and it could have been the beginning of the long term relationship between sport and alcohol. Derek Birley's comment on the excise ruling was that cricket's "connection with public houses is historic in every sense of the word". In his view, the sport had "arrived" because the brewery trade was the earliest and strongest sponsor of popular sport. In 1677, accounts of Thomas Lennard, 1st Earl of Sussex, include an item which refers to £3 being paid to him when he went to a cricket match being played at "ye Dicker", which was a common near Herstmonceux in East Sussex. In 1678, there was mention of cricket as "a play" (presumably in the sense of a sport that is played) in a Latin dictionary published by Dr Adam Littleton. In 1694, accounts of Sir John Pelham record 2s 6d paid for a wager concerning a cricket match at Lewes. It has been claimed that Mitcham Cricket Club was formed in 1685, the club playing on what is today known as Mitcham Cricket Green. The site has hosted cricket matches ever since. While Mitcham is believed by some to be the world's oldest cricket club, there is no evidence of any club being founded before 1722. Croydon, Dartford and London may all have been founded by the 1720s but no dates of origin have been found, although there was an actual reference to a London Club in 1722. John Major and his team of researchers could find no evidence for any club prior to 1722. London Cricket Club was to become chiefly associated with the Artillery Ground in Finsbury. This venue was first mentioned re cricket on Friday, 7 May 1725, when the minutes of the Honourable Artillery Company referred to its being used for cricket: there is a note which concerns "the abuse done to the herbage of the ground by the cricket players". The Artillery Ground became the feature venue for cricket in the mid 18th century. In 1695, Parliament decided against a renewal of the 1662 Licensing Act and so cleared the way for a free press on the Act's expiry in 1696. Censorship had already been relaxed following the Bill of Rights 1689. It was from this time that cricket matters could be reported in the newspapers, but it would be a very long time before the newspaper industry adapted sufficiently to provide frequent, let alone comprehensive, reports. The earliest known newspaper report of a "great match" was in the Foreign Post dated Wednesday, 7 July 1697:

Periodicals called The Post Boy and The Post Man were in circulation during the early 18th century. In 1700, a series of ten a side matches to be held on Clapham Common, near Vauxhall, was pre announced on Saturday, 30 March, by The Post Boy. The first was to take place on Easter Monday, 1 April, and prizes of £10 and £20 were at stake. No match reports could be found so the results and scores remain unknown. The advert says the teams would consist of ten "Gentlemen" per side but the invitation to attend was to "Gentlemen and others". This clearly implies that cricket had achieved both the patronage that underwrote it through the 18th century and the spectators who demonstrated its lasting popular appeal. As the event involved "gentlemen only", it was probably minor in quality but is nevertheless the earliest known organised match in the county of Surrey.

Ертедегі крикет ережелері мен жабдықтары

Алғашқы крикетшілер күнделікті киіммен ойнады және қолғап немесе қорғаныш жапсырмалары сияқты қорғаныш құралдары болмады. 1743 жылы Артиллерия алаңындағы ойынның суреті екі батсмен мен боулердің ақ көйлек, шалбар, тізеге дейін ақ шұлық және ілмекті аяқ киім кигенін көрсетеді. Уайткет киімдерінің дәл осындай, бірақ үстіне жилет киген. Төреші мен есептеуші үш тоғырлымды пальто мен үшбұрышты шляпа киеді. Көйлектер мен шұлықтардан басқа, киімдердің ешқайсысы ақ емес, ешкім де қорғаныш жапсырмалары немесе қолғаптар кимейді. Доп жермен домалап, қасық сияқты, екі тіреуіштен тұратын және бір көлденең таяқшамен бекітілген викетке қарай әртүрлі жылдамдықпен лақтырылады. Батсмен допты ұстау үшін қазіргі хоккей таяғына ұқсайтын таяқпен қарсы алады, бұл форма жердегі допты ұстауға қолайлы. Қазіргі тік таяқ 1760 жылдары, допты жоғарыдан лақтыру енгізілгеннен кейін пайда болды. 1622 жылғы Боксгроувтағы сот ісінің құжатында крикет таяғы туралы ең алғашқы мәлімет кездеседі. Крикеттегі "бэт" термині Кент және Сассекс аймақтарына тән болды, онда жағалаудағы контрабандистер таяқтары үшін "бэтмендер" деп аталды. 1622 жылы "жазық бетті" таяқ туралы (яғни, шайбалы хоккей стилінде таяқтың төменгі жағында тегіс беті бар) алғашқы мәлімет кездеседі. "Бэт" термині шамамен 1720 жылға дейін сирек қолданылды. Көбірек қолданылған терминдер "таяқ", "ұстау" немесе "таяқша" болды. Олардың аймақтық қолданысы болды: мысалы, "ұстау" Глостер аймағында, ал "бэт" оңтүстік-шығыста қолданылды; ал "таяқ" және әсіресе "таяқша" кеңінен қолданылды. Крикет допқа қатысты ең алғашқы мәлімет 1658 жылы Эдвард Филлипстің "Махаббат және сөз өнерінің құпиялары" кітабында кездеседі. Бұл ұзындығы 1620 жылы Гунтер тізбегі енгізілгеннен бері қолданылып келеді деп есептеледі. 19 ғасырға дейін овер төрт доптан тұрды. Марден Батыс Сассексте, Чичестерден солтүстікке қарай және Хамблдонға жақын орналасқан, ол графтық шекарадан өте жақын. 1770 жылдарға дейін викет екі тіреуіштен және бір кепілден тұрды. Ол кезде 1744 жылғы ережелерге сәйкес викеттің биіктігі 22 дюйм, ені 6 дюйм болды. Бірақ 18 ғасырдың басындағы суреттерде төмен және кең, шамамен екі фут ені және бір фут биіктігіндегі викет көрсетілген. Тіреуіштердің ұштары жеңіл кепілді ұстап тұру үшін бұтақталған, ал тіреуіштерді жерге берік орнату және кепілді мұқият орналастыру үшін талаптар болды, осылайша ол тіреуішке тигенде оңай құлап кетеді. Бір викеттік матч осы кезеңде кең таралған болса да, бір викеттік матч туралы ең алғашқы нақты мәлімет 1726 жылы жазылған, сондықтан ол осы мақаланың шегінен тыс. Екі есептеуші алаңда отырып, есепті таллистиктерге ойықтар жасап жазды; сол кездегі ұпайлар осы себепті ойықтар деп аталды.

Early cricketers played in their everyday clothes and had no protective equipment such as gloves or pads. A 1743 painting of a game in progress at the Artillery Ground depicts two batsmen and a bowler dressed alike in white shirt, breeches, white knee length stockings and shoes with buckles. The wicket keeper wears the same clothes with the addition of a waistcoat. An umpire and scorer wear three quarter length coats and tricorn hats. Apart from the shirts and stockings, none of the clothes are white and no one wears pads or gloves. The ball is bowled underarm along the ground, as in bowls, at varying speed towards a wicket consisting of two stumps mounted by a single crosspiece. The batsman addresses the delivery with a bat that resembles a modern hockey stick, this shape being ideal for dealing with a ball on the ground. The modern straight bat is said to have evolved in the 1760s after the introduction of the pitched delivery. The record of the 1622 case at Boxgrove contains the earliest reference to the cricket bat. The term "batt" in cricket was peculiar to Kent and Sussex, where coastal smugglers were known as "batmen" because of the cudgels they carried. The earliest reference to a "flat faced" bat (i. e., with a flat surface at the bottom of the stick in ice hockey style) also occurs in 1622. The term "bat" remained comparatively rare until about 1720. The terms in more general use were "staff", "stave" or "stick". These tended to have regional usage: for example, "stave" was used in the Gloucester area and "batt" in the south east; while "staff" and especially "stick" were more widely used. The earliest reference to the cricket ball is found in 1658 in Mysteries of Love and Eloquence by Edward Phillips. and it is believed this length had been in use since the introduction of Gunter's chain in 1620. The over consisted of four deliveries until the 19th century. Marden is in West Sussex, north of Chichester, and close to Hambledon, which is just across the county boundary in Hampshire. The wicket until the 1770s comprised two stumps and a single bail. By that time, the shape of the wicket was high and narrow after the 1744 Laws defined the dimensions as 22 inches high and six inches wide. But earlier 18th century pictures show a wicket that was low and broad, perhaps two feet wide by one foot high. The ends of the stumps were forked to support the light bail and there were criteria for the firmness of pitching the stumps into the ground and for the delicate placing of the bail so that it would easily topple when a stump was hit. Although single wicket was in vogue through the period of this history, the earliest definite record of a single wicket match is in 1726, so it is out of scope in this article. There were two scorers who sat on the field and recorded the scores by making notches on tallysticks; runs were then known as notches for this reason.

Қожайындары

1702 жылы белгісіз күні 1-ші Ричмонд герцогының командасы Суссекстегі белгісіз жерде Арундел командасын жеңді. Осы ойын туралы мәліметтерді 1702 жылғы 14 желтоқсанда Сол Брэдли герцогқа жіберген түбіртек растайды. Түбіртекте герцогтың «Сіздің құрметіңіз Арундел адамдарымен крикет ойнағанда» бір шиллинг пен алты пенс бренди үшін төлегені көрсетілген. Бренди жеңісті тойлау үшін алынған деп саналады. Ойын өткен жер, мүмкін, Ричмондтың меншігі болған Гудвуд немесе Арундел, және ықтимал, кейінірек крикетке пайдаланылған Бьюри Хилл болған. Арундел 18 ғасырда крикеттің маңызды орталығы болды. 1723 жылы 1-ші Ричмонд герцогы қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Чарльз Леннокс, 2-ші Ричмонд герцогы, крикетке демеушілік көрсетуде оны тез алмастырды және келесі тридцать жыл бойы Сассекс крикетінің белгілі меценаты болды. 2-ші герцог өзінің досы, тағы бір Сассекс меценаты сэр Уильям Гейджбен достық бәсекелестікке түсті. Олардың командалары көп рет кездесіп, ең алғашқы белгілі ойындары 1725 жылғы 20 шілдеде өтті, бұл сэр Уильямның командасы белгісіз қарсыластардан жеңілгеннен кейін бес күн өткен соң болды. Ричмонд 1725 жылғы шілде айының басында Гейджге хат жолдап, Гудвудта матч өткізуге шақырып, сынға салды. Гейдж 16 шілдеде жауап хатында герцогтың командасымен 20 шілдеде ойнасатынын растады. Содан кейін Гейдж «биылғы жылы (sic) ойнаған алғашқы матчемде ұятқа қалдым және қатты қиналдым» деді. Ол герцогқа крикет матчынан басқа барлық істе сәттілік тіледі. 20 шілдедегі ойын Бьюри Хиллде, Арунделде өтті, Ричмондтың командасы «қырықтан астам (табыс)» есебімен жеңіске жетті. 21 шілдедегі Daily Journal газетіндегі хабарламаға сәйкес, оқиға Арундел маңындағы Бьюри Хиллде (сол кезде Бери Хилл деп аталған) болды. «Көптеген адамдардың қатысуымен» өткен матчты Норфолктің 8-ші герцогы Томас Ховард ұйымдастырды, ол кешке Арундел сарайында би кешін өткізді. Ричмонд пен Гейджтің басты қарсыласы – Кент меценаттарының біріншісі болған Мейдстоундық Эдвин Стид. Ричмонд пен Гейдждің Сассекс командалары Стидтің Кентімен графтық бәсекелестікке түсті, бұл графтық чемпионаттың бастауы болуы мүмкін.

On an unknown date in 1702, the 1st Duke of Richmond's XI defeated an Arundel XI at an unspecified venue in Sussex. The source for this game is a receipt sent by one Saul Bradley to the Duke on Monday, 14 December 1702. The receipt was for one shilling and six pence paid by the Duke "for brandy when your Grace plaid at Cricket with Arundel men". It is thought the brandy was bought to celebrate a victory. The venue was probably either Goodwood, where Richmond had his estate, or Arundel, possibly on Bury Hill which was used for cricket in later years. Arundel was a prominent centre of cricket in the 18th century. After the 1st Duke of Richmond died in 1723, his son Charles Lennox, 2nd Duke of Richmond, quickly succeeded him as cricket's main benefactor and became a famous patron of Sussex cricket for the next thirty years. The 2nd Duke enjoyed a friendly rivalry with his friend Sir William Gage, another Sussex patron. Their teams played each other many times and their earliest known contest was on Tuesday, 20 July 1725, five days after Sir William's team was beaten by unknown opponents. Richmond wrote to Gage in early July 1725 and issued a challenge for a match to be played at Goodwood. Gage replied to him by letter on 16 July and confirmed that his team would play the Duke's on Tuesday, 20 July. Gage then stated that he is "in great affliction from being shamefully beaten yesterday (Thursday, 15 July 1725) the first match I played ys (sic) year". He went on to wish the Duke success in everything except his cricket match. The game on 20 July was actually played at Bury Hill, Arundel and Richmond's team won by "above forty (runs)". The report in the Daily Journal newspaper on Wednesday, 21 July, confirms Bury Hill (then called Berry Hill), near Arundel, as the venue. The match, played before "a vast Concourse of People", was hosted by Thomas Howard, 8th Duke of Norfolk who gave a ball at Arundel Castle in the evening. The main rival to Richmond and Gage was Edwin Stead of Maidstone, who was the first of the noted Kent patrons. The Sussex teams of Richmond and Gage enjoyed an inter county rivalry with Stead's Kent that could have originated the concept of the County Championship.

Сайыс шарттары

18 ғасырда крикетке қаржы бөлінгенін меценаттар қамтамасыз етті, бірақ олардың қызығушылығы, жылқы жарыстары мен жүлделі жекпе-жектерге де қатысты, крикеттің құмар ойындарға мүмкіндік жасауына негізделген еді. 18 ғасырдағы әрбір маңызды матч, он бір адамдық немесе жеке жүлделі болсын, ставкалар үшін ойналды. Алғашқы газеттер мұны мойындап, матчтардың нәтижелерінен гөрі, тікелей коэффициенттерді жариялауға көбірек қызығушылық танытты. Хабарламаларда матчты кім жеңгені емес, кімге ставка жеңгені жазылған. Кейде құмар ойындар дауға себеп болып, екі матч сотқа дейін жетті, өйткені қарсы тараптар өз ставкаларының шарттары бойынша заңдық шешім іздеді. 1718 жылдың 1 қыркүйегінде, дүйсенбі күні, Ислингтондағы Уайт Кондуйт Филдс алаңында Лондон мен Рочестер панч клубы арасындағы ойын аяқталмады, себебі Рочестердің үш ойыншысы өздерінің ақшаларын сақтап қалу үшін ойынды тоқтаттырып, "қашып кетті". Осы кезде Лондон жеңіске қадам басып жатқан еді. Лондондық ойыншылар жеңісін талап етті және толық емес ойын ставка шарттарын даулаған танымал сот ісіне айналды. Сот матчты "аяқтауды" бұйырды, бұл 1719 жылдың шілде айының басында болды (нақты күні белгісіз, бірақ 4-інен бұрын). Рочестердің жеңіске жетуі үшін төрт калибрде тұрғанда тағы 30 ұпай қажет болды, бірақ олар барлығы 9 ұпайға тоқтады. 30 ұпай олардың жалпы мақсаты ма, әлде алғашқы кездесуде жинаған ұпайларына қосымша 30 ұпай қажет пе, белгісіз; сондай-ақ, 9 ұпай олардың жинаған жалпы ұпайы ма, әлде "түнде" жинаған 9 ұпайға қосылған жоқ па, белгісіз. Лондонның 21 ұпаймен жеңісі – кез келген крикет матчының ең алғашқы белгілі нақты нәтижесі. Осы матч Уайт Кондуйт Филдс алаңының алғашқы рет аталуына себеп болды. 1724 жылы (нақты күні белгісіз), Эдвин Стидтің XI командасы Чингфордқа қарсы ойынды Чингфорд командасы Стид командасы басымдыққа ие болғанда аяқтаудан бас тартқандықтан ерте аяқтады. Одан кейін тағы бір сот ісі болды. Лорд Пратт бұл іс бойынша төрағалық етіп, 1718 жылы Лондон мен Рочестер арасындағы матчтағыдай, барлық ставкалар орындалуы үшін ойынды аяқтауға бұйрық бергені белгілі. Пратт "осы мәселені Дартфорд Хитке қайтарды, олар тоқтаған жерден ойнасын, соған сәйкес сот ережесі жасалды". Ойын 1726 жылы аяқталды, бірақ соңғы нәтиже тіркелмеді және Стид командасы басымдығын сақтап, жеңіске жеткеніне растау жоқ. Ойынға қатысушылар арасында алдын ала келісілген келісімшарттарды енгізу меценаттар мен матч ұйымдастырушылары арасындағы кез келген проблемаларды шешті. Бұл тұжырым ойын ережелерін анықтау тұрғысынан маңызды болды және ақырында олар крикет заңдары ретінде бекітілді.

The patrons ensured that cricket was financed in the 18th century but their interest, equally applicable to horse racing and prizefighting, was based on the opportunities that cricket provided for gambling. Every important match in the 18th century, whether eleven a side or single wicket, was played for stakes. The early newspapers recognised this and were more interested in publishing the odds than the match scores. Reports would say who won the wager rather than who won the match. Sometimes, gambling would lead to dispute and two matches ended up in court when rival interests sought legal rulings on the terms of their wagers. On Monday, 1 September 1718, a game on White Conduit Fields in Islington between London and the Rochester Punch Club was unfinished because three Rochester players "made an elopement" in an attempt to have the game declared incomplete so that they would retain their stake money. London was clearly winning at the time. The London players sued for their winnings and the game while incomplete was the subject of a noted lawsuit in which the terms of the wager were at issue. The court ordered that the match must be "played out" and this happened in early July 1719 (the exact date is uncertain but it was before the 4th). Rochester with four wickets standing needed thirty more runs to win but were all out for 9. It is not certain if 30 was their overall target or if they needed thirty more in addition to runs scored in the original encounter; equally, it is not known if 9 was the innings total they achieved or if they added nine more to their "overnight" score. London's 21 run victory is the earliest known definite result of any cricket match. The match is the earliest known mention of White Conduit Fields as a venue. In 1724 (exact date unknown), Edwin Stead's XI v Chingford ended early because the Chingford team refused to play to a finish when Stead's team held the advantage. Another court case followed. It is known that Lord Chief Justice Pratt presided over the case and ordered them, as in the London v Rochester match in 1718, to play it out so that all wagers could be fulfilled. Pratt "referr'd the said Cause back to Dartford Heath, to be played on where they left off, and a Rule of Court was made accordingly". The game was completed in 1726 but the final result is not on record, and there is no confirmation that Stead's team held their advantage and won. The introduction of articles of agreement, agreed before matches by the stakeholders, largely resolved any problems between patrons and match organisers. The concept was more important in terms of defining the rules of play and eventually these were codified as the Laws of Cricket.

18 ғасырдың басындағы от шашулар

1705 жылғы 24 шілдеде «Пошташы» газеті Батыс Кент пен Чатем командалары арасындағы ойынды жариялады. Негізгі дереккөз «Молден» деп көрсетеді, бұл, әдетте, Таун-Маллингке сілтеме жасайды. 18-шы ғасырда «Батыс Кент» және «Шығыс Кент» командаларының қатысуымен бірнеше матч өткізілді. Чатем 18-шы ғасырда крикеттің маңызды орталығы болды. 1707 жылғы 26 маусымда бейсенбі күні Холборндағы Лэмбс Кондуит Филдте Лондон мен Митчем командалары арасында матч өтті. Нәтижесі белгісіз. Бұл Миддлсекстегі ең алғашқы маңызды матч және, мүмкін, алғашқы Лондон крикет клубының қатысқан матчтарының бірі, бірақ клубтың құрылған күні белгісіз және бұл команда Лондон XI құрамында болған болуы мүмкін. Осы ғасырдың соңында қолданылған «барлық Англия» терминіне ұқсас, дереккөз бұл команданы «барлық Лондон» деп атайды. Митчем командасы 1685 жылы құрылған Митчем крикет клубын ұсынуы мүмкін. 1707 жылғы 1 және 8 шілдеде Кройдон екі рет Лондонға қарсы ойнады, алғашқы матч Кройдонда, мүмкін Дюпас Хиллде, ал екіншісі Холборндағы Лэмбс Кондуит Филдте өтті. Екі матч та «Пошташы» газетінде «Лондон мен Кройдон арасындағы екі үлкен матч» ретінде жарияланды: «біріншісі 1 шілдеде Кройдонда, ал екіншісі келесі сейсенбіде Холборн маңындағы Лэмбс Кондуит Филдте өтеді, яғни 3 шілдеде» (sic). Матчтан кейінгі есептер табылған жоқ, сондықтан нәтижелер мен ұпайлар белгісіз. Кройдондағы матч – Суррейдегі ең алғашқы маңызды матч. Алдыңғы матч сияқты, командалардың осы кезде ресми түрде құрылған клубтарды ұсынғаны белгісіз және олардың екеуі де жергілікті тұрғындардан құралған уақытша командалар болуы мүмкін. Кройдон мен Лондонның 18-шы ғасырдың бірінші жартысында маңызды командалары болды. Бұл 1 шілдедегі матчқа қайта оралу болды. Екінші матчтың күні туралы кейбір шатасулар болды, бірақ алғашқы зерттеуші болған Х.Т. Вагхорнның бастапқы дереккөзді қате оқығанынан кейін, сейсенбі, 8 шілде дұрыс деп саналады. 1708 жылғы 23 маусымда сәрсенбі күні Кентербери аймағында жергілікті матч өтті және ол Кентербери тұрғыны Томас Минтердің күнделігінде тіркелді: «Біз Эш-стритті крикетте жеңдік (sic)». Бұл, әдетте, маңызды матч болмаса да, Кентте крикеттің танымалдылығын көрсетеді. Округ командаларының немесе округтердің аттарын қолданатын командалардың қатысқан ең алғашқы белгілі матчы 1709 жылғы 29 маусымда Дартфорд Брентте Кент пен Суррей арасындағы матч болды. Бұл өткен сенбіде «Пошташы» газетінде жарияланды және 50 фунт стерлингтік жүлде үшін ойналды. Осы уақыттан бастап команда атаулары ретінде округтерге сілтемелер пайда болады, бірақ ең алғашқы «округтер аралық матчтар» шын мәнінде округ шекарасының екі жағындағы екі ауылды қамтитын еншілес матчтар болған деп есептеледі. Дартфорд 18-шы ғасырдың бірінші жартысында маңызды клуб болды және бұл матч Дартфорд Бренттің ең алғашқы рет айтылған жері болып табылады. 1709 жылғы матчқа қатысқан бір ойыншы – Дартфордтан Уильям Бедл (1680–1768), ол есімі тіркелген ең алғашқы ұлы ойыншы. Ол «Англиядағы ең тәжірибелі ойыншы» деп саналды және шамамен 1700–1725 жылдар аралығында өзінің ең жақсы күйінде болған болуы керек. 1720 жылдары белсенді болған басқа да жақсы ойыншылар: Кенттен Эдвин Стид; Суррейден Эдмунд Чапман және Стивен Дингейт; Лондоннан Тим Кольман; және Сассекстен Томас Уэймарк. Ауылдық крикет 18-шы ғасырда да өркендеуін жалғастырды. 1717 жылғы 31 мамырда, жұма күні, Сассекстегі Хёрстпиерпойнттан шыққан фермер Томас Марчант өзінің күнделігінде крикет туралы алғаш рет айтты. Ол 1727 жылға дейін ойынға, әсіресе жергілікті клубқа қатысты көптеген сілтемелер жасады. Оның ұлы Уилл «біздің еншімізде» ойнады, өйткені ол жиі Хёрстпиерпойнт командасын атады. Оның күнделіктерінде 21 ауылдық матч туралы айтылады және жазбалар Сассекте крикеттің кең таралған танымалдылығын көрсетеді. 1717 жылғы маусымнан бастап ағылшын крикетінің маусымдық тарихын құру мүмкін болды. 1716 жылдан кейін әр маусымнан крикет туралы жазбалар сақталған, бірақ 18-шы ғасырдағы көптеген маусымдардың егжей-тегжейлері аз.

On Tuesday, 24 July 1705, The Post Man announced West of Kent v Chatham, an 11 a side game to be played in Kent on Tuesday, 7 August. The primary source gives the venue as "Maulden" which almost certainly refers to Town Malling. There were several matches throughout the 18th century involving teams called "West Kent" and "East Kent". Chatham was a prominent centre of cricket in the 18th century. On Thursday, 26 June 1707, there was a London v Mitcham match at Lamb's Conduit Field, Holborn. The result is unknown. This is the earliest known important match in Middlesex and possibly the earliest known to involve the original London Cricket Club, though the date of the club's formation is uncertain and the team here might have been an ad hoc London XI. In a similar vein to the "all England" term used later in the century, the source calls this team "all London". The Mitcham team may have represented the extant Mitcham Cricket Club, which has a claimed foundation date of 1685. On Tuesday, 1 and Tuesday, 8 July 1707, Croydon played London twice, the first game played in Croydon, probably at Duppas Hill, and the second at Lamb's Conduit Field in Holborn. Both matches were advertised by The Post Man as "two great matches at cricket (to be) plaid, between London and Croydon; the first at Croydon on Tuesday, 1 July, and the other to be plaid in Lamb's Conduit Fields, near Holborn, on the Tuesday following, being the 3rd (sic) of July". No post match reports could be found so the results and scores are unknown. The match in Croydon is the earliest known important match in Surrey. As with the previous match, it is not known if the teams at this time represented formally constituted clubs and it is possible that both were ad hoc teams drawn from local residents. Croydon and London both had important teams in the first half of the 18th century. The match in Holborn was a return to the one on 1 July. There has been some confusion about the date of the second match following a misreading of the original source by H. T. Waghorn, who was the first modern researcher, but Tuesday, 8 July is believed to be correct. On Wednesday, 23 June 1708, a local match took place somewhere in the Canterbury area and was recorded in the diary of one Thomas Minter, a Canterbury resident, who wrote: "We beat Ash Street at Crickets (sic)". Although this was probably a minor match only, it illustrates the popularity of cricket in Kent. The earliest known match that definitely involved county teams, or teams using the names of counties, was Kent v Surrey at Dartford Brent on Wednesday, 29 June 1709. This was advertised in the Post Man the previous Saturday and played for a stake of £50. From this time, there are references to counties in use as team names although it is generally believed that the earliest "inter county matches" were really inter parish matches involving two villages on either side of a county boundary. Dartford was an important club in the first half of the 18th century and the match is the earliest known mention of Dartford Brent as a venue. One player who could have taken part in the 1709 match was William Bedle (1680–1768), of Dartford, who is the earliest great player whose name has been recorded. He was "reckoned to be the most expert player in England" and must have been in his prime c.1700 to c.1725. Other good players known to have been active in the 1720s were Edwin Stead of Kent; Edmund Chapman and Stephen Dingate of Surrey; Tim Coleman of London; and Thomas Waymark of Sussex. Village cricket continued to thrive in the 18th century. On Friday, 31 May 1717, Thomas Marchant, a farmer from Hurstpierpoint in Sussex, first mentioned cricket in his diary. He made numerous references to the game, particularly concerning his local club, until 1727. His son Will played for "our parish", as he often called the Hurstpierpoint team. In total, his diaries mention 21 village matches and the entries provide evidence of the widespread popularity of cricket in Sussex. It is from the 1717 season that a continuous history of English cricket by season is possible. Records of cricket have survived from every season after 1716, although the details in most seasons through the 18th century remain sparse.

Дартфорд Лондонға қарсы

Крикет тарихындағы алғашқы маңызды бәсекелестік Дартфорд пен Лондон клубтары арасында болды, олар 1722 жылы бірінші рет бір-бірімен ойнағандығы белгілі. Лондон Кентке қарсы бірнеше матч өткізді, бірақ графтық команданың басым бөлігі Дартфорд ойыншыларынан тұрған деп саналады. 1719 жылғы 19 тамыздағы сәрсенбі күні Уайт-Кондуит-Филдс алаңында Лондон мен Кент командалары кездесіп, Кент жеңіске жетті. Хабарламада командалар "көлемі зор ақша сомасы үшін" ойнағаны айтылған. 18 ғасырдың басындағы крикетшілердің басымдықтарын түсінуге болатын заманауи есептің соңында: "Кенттіктер ставканы ұтып алды" делінген (яғни, матчтан гөрі ставка маңыздырақ болды). 1712 жылғы мөр бажы заңы хабарлауға әсер етті, газеттерге мөр бажы салығын қойып, олардың жариялану шығындарын арттырды. Бұл өз кезегінде баспагерлерді мақалаларға арналған орынды азайтып, қағаз көлемін кішірейте түсуге мәжбүр етті. 1722 жылғы 18 шілдеде Лондон мен Дартфорд арасындағы матч туралы хат The Weekly Journal журналының 1722 жылғы 21 шілдедегі санында жарияланды. Матчтың Айлингтон аймағында өткені болжанып, нақты орны Уайт-Кондуит-Филдс алаңы болуы мүмкін. Матч дау-дамайдан кейін тоқтатылды. Хатта: "Крикет матчы Кенттегі Дартфордтың кішкентай қауымы мен Лондон клубы деп танылатын джентльмендер арасында өтті" делінген. "Лондон" стиліндегі командалар бұрыннан бар еді, бірақ бұл "Лондон клубы" туралы алғашқы нақты сілтеме. Дартфорд пен Лондон 1724 жылғы 11 маусымда Дартфорд Брентте кездесті, ал бір аптадан кейін Кеннингтон Комонында өткен матч – қазіргі Овал стадионы орналасқан жерге жақын ең ерте белгілі матч болды. Екі матчтың нәтижесі де белгісіз.

1720-жылдардағы басқа матчтар

Сәрсенбі күні, 6 шілде 1720 жылы, Кингстон мен Ричмонд командалары белгісіз жерде кездесіп, Кингстон жеңіске жетті. Екінші дереккөз, бастапқы дереккөз – 16 шілдеде жарық көрген, "өткен сәрсенбі" деп көрсетілген заманауи газеттегі шағын дәйексіздікке байланысты күнді нақты анықтай алмайды. Осыған орай, матч 6 немесе 13 шілдеде өткен болуы керек. Дереккөз 5 немесе 12 шілде деп көрсетеді, бірақ бұл қате, себебі ол күндер сейсенбіге сай келеді. 1723 жылы белгісіз күні Мулси Херстте Суррей және Лондон командалары арасында матч өтті. Матчтың нәтижесі белгісіз. Дереккөз былай деп хабарлайды: "Жаз бойы Суррейдің XI азаматы Мулси Херстте Лондонның XI азаматымен кездесті". Бұл Моулси Херсттің крикет алаңы ретіндегі ең ерте кездескен жазбасы. 1723 жылы белгілі консервативті саясаткер Роберт Харли, Оксфорд графы, өзінің күнделігіне былай деп жазды: "Біз қаладан шығып келе жатқанда, Дартфордтың Гитс аймағында Тонбридж бен Дартфорд еркектері крикет спортымен белсенді айналысып жатты. Англияның барлық халқының ішінде Кент халқы осы спортта ең танымал, ал Кенттіктердің арасында Дартфордтықтар ең шебер деп есептеледі". Бұл матч Дартфорд Брентте өткен болуы мүмкін.

Англия мен шетелдегі крикеттің өсуі

Англиядан тыс жерлерде крикет ойыны туралы ең алғашқы мәлімет 1676 жылғы 6 мамырда тіркелген. Осман империясының Алеппо қаласындағы британдық миссиясының құрамында болған Генри Тонге есімді күнделік жазушы "кем дегенде қырық ағылшынның" демалыс үшін қаладан шығып кеткенін, кешкі асқа шатыр тігуге қолайлы орын тапқаннан кейін, олар "көптеген ойын-сауықтар мен спорттар" ойнағанын, соның ішінде "крикетті" де атап көрсеткен. Алтыда олар "жақсы тәртіппен үйге оралды". Үндістан мен Солтүстік Америкада крикет туралы алғашқы нақты мәліметтер 18-ші ғасырдың басына жатады. Бұл, Ирландия, Шотландия немесе Уэльстегі спорттың алғашқы белгілі айғақтарынан бұрын, ғасырдың соңына таман пайда болды. 1709 жылы Вирджиния колониясындағы Джеймс өзені бойындағы Вестовер иелігінде Вильям Берд крикет ойнады. Бұл Жаңа дүниеде крикет ойналғаны туралы ең алғашқы жазба. 1721 жылы Шығыс Үндістан компаниясының британдық теңізшілері Бароданың жанындағы Камбай қаласында крикет ойнап жүргендері хабарланды, бұл Үндістан субконтинентінде крикет ойналғаны туралы ең алғашқы мәлімет. Ойыншылардың бірі былай деп жазды: "Менің қайығым екі апта бойы бір арнада тұрғанда, елде Кулейлер тұрса да, біз күн сайын крикет ойнаумен және басқа жаттығулармен көңіл көтеріп, олар да келіп, тамашалап отыратын". Ұлыбританияның теңіз және сауда мүдделері крикеттің шетелге таралуын қамтамасыз еткенімен, ел ішінде көлік және байланыс жеңілдігіне көп тәуелді болды, олардың көп бөлігі су жолдары арқылы жүзеге асырылды, себебі ұзақ сапарлар көбінесе жағалау немесе өзен кемелерімен жасалатын. Жол көлігі жайлап жақсарып, 1707 жылы Парламент алғашқы жол трасттарын құрды, ол жергілікті жер иелері мен саудагерлерінен таңдалған сенімділерге жолдың бір бөлігін басқаруды тапсырды. Жол трасттары жолдарды күтіп-жөндеу үшін жол төлемінен түскен қаражатты несиеге алды. Бұл тәсіл теміржол желісі кеңінен таралғанға дейін, яғни 140 жыл бойы жолдарды күтіп-ұстаудың басты әдісі болды.

The earliest known mention of cricket being played outside England is dated Saturday, 6 May 1676. A diarist called Henry Tonge, who was part of a British mission at Aleppo in the Ottoman Empire, recorded that "at least forty of the English" left the city for recreational purposes and, having found a nice place to pitch a tent for dinner, they "had several pastimes and sports" including "krickett". At six they "returned home in good order". The first definite references to cricket in India and North America date from the early 18th century. It so happens that these precede the earliest known mentions of the sport in any of Ireland, Scotland or Wales occurring much later in the century. In 1709, cricket was played by William Byrd of Westover on his James River estates in the Colony of Virginia. This is the earliest reference to cricket being played in the New World. In 1721, British sailors of the East India Company were reported to be playing cricket at Cambay, near Baroda, and this is the earliest reference to cricket being played in the Indian sub continent. One of the players wrote: "When my boat was lying for a fortnight in one of the channels, though the country was inhabited by the Culeys, we every day diverted ourselves with playing Cricket and to other Exercises, which they would come and be spectators of". While Britain's seafaring and trading concerns ensured the spread of cricket overseas, at home it relied heavily on ease of transport and communications, most of these being waterborne as long journeys tended to be undertaken using coastal or river vessels. Road transport was slowly improving and, in 1707, Parliament established the first turnpike trusts that placed a length of road under the control of trustees drawn from local landowners and traders. The turnpike trusts borrowed capital for road maintenance against the security of tolls. This arrangement became the common method of road maintenance for the next 140 years until the railway network became widespread.