Кіріспе

Бронпол (INN; химиялық атауы 2-бром-2-нитропропан-1,3-диол) – микробқа қарсы қолданылатын органикалық қосылыс. Бұл ақ түсті қатты зат, бірақ коммерциялық үлгілер сары түсті болып көрінеді. Бронполдың алғаш рет синтезделуі 1897 жылы хабарланған. Бромополды 1960 жылдардың басында The Boots Company PLC компаниясы ойлап тапты және алғашқы қолданысы фармацевтикалық препараттарды сақтау үшін консервант ретінде болды. Қолданылатын мөлшерде сүтқоректілерге аз зиянды және бактерияларға, әсіресе грам-теріс түрлерге қарсы жоғары белсенділігі болғандықтан, бронпол шаш жуу шайқауыштар мен косметика сияқты көптеген тұтыну тауарларында консервант ретінде кеңінен таралды. Кейіннен ол қағаз фабрикаларында, мұнайды барлау және өндіру орналастыруларында, сондай-ақ салқындату суын дезинфекциялау станцияларында антимикробтық зат ретінде қолданыла бастады.

Өндіріс

Бронпол ди(гидроксиметил)нитрометанды брорлеу арқылы өндіріледі, ал ди(гидроксиметил)нитрометан нитроалдол реакциясы арқылы нитрометаннан алынады. Әлемдік өндіріс 1970 жылдардың соңында ондаған тоннадан қазіргі кезде 5000 тоннадан асып кетті. Бүгінде өндіріс көбінесе Қытайдағы төмен құнмен өндіретін компаниялардың қызметі болып табылады.

Қолданбалар

Бронполь тұтыну тауарларында тиімді сақтаушы зат ретінде, сондай-ақ өнеркәсіптік қолдану салаларының кең ауқымында қолданылады (кез келген өнеркәсіптік су жүйесі бактериялар өсуіне мүмкіндік беретін орта болып табылады, бұл көптеген жүйелерде шырыш және коррозия проблемаларына алып келеді. Мұндай жағдайларда бронполь өте тиімді ем болуы мүмкін). Бронпольді жеке күтім тауарларында (косметика, гигиеналық құралдар) қолдану 1980-жылдардың соңынан бастап нитрозаминдердің пайда болу мүмкіндігіне байланысты азайды. Бронпольдің өзі нитрозациялаушы зат болмаса да, ыдырау кезінде (сілтілі ерітінді және/немесе жоғары температурада) нитриттерді және аздаған мөлшерде формальдегидті бөліп шығарады, ал осы ыдырау өнімдері жеке күтім тауарының құрамындағы кез келген қосымша аминдермен немесе амидтермен әрекеттесіп, нитрозаминдердің айтарлықтай мөлшерін құрайды (осы заттардың уыттылығына байланысты "айтарлықтай" термині миллиардқа ондаған бөліктерге дейін төменгі деңгейді білдіреді). Сондықтан жеке күтім тауарларын өндірушілерге реттеуші органдар нитрозаминдердің пайда болуын болдырмауды тапсырады, бұл құрамнан аминдер мен амидтерді, немесе бронпольді алып тастауды, немесе нитрозамин тежегіштерін қолдануды білдіруі мүмкін. Канадада косметикада бронпольді қолдану шектеуге алынған.

Сыртқы келбеті

Бронпол кристалдар немесе кристаллды ұнтақ түрінде жіберіледі, оның түсі сұрыпталуына қарай ақтан ақшыл сарыға дейін өзгеріп отыруы мүмкін. Сары түс өндіріс процесінде темірдің келаттануынан туындайды.

Еріту нүктесі

Таза материал ретінде бронполдың балқу температурасы шамамен 130 °C құрайды. Дегенмен, оның полиморфты қасиеттеріне байланысты, бронпол 100-105 °C температурада кристалдық торы қайта құрылымдалады, және бұл көбінесе балқу нүктесі деп жаңылыс түсіндіріледі. 140 °C-тан жоғары температурада бронпол экзотермиялық түрде ыдырайды, сутек бромиді мен азот оксидтерін бөліп шығарады.

Ерігіштігі

Бронпол суда оңай ериді; еріту процесі эндотермиялық. Бөлме температурасында 28% дейін (масса/көлем) ерітінділер дайындауға болады. Бронпол полярлы емес еріткіштерде нашар ериді, бірақ полярлы органикалық еріткіштерге жоғары бейімділік танытады. + 22–25°C температурадағы ерігіштік:

Эріткіш % (масса/көлем)
Су 28
Метанол 89
Этанол 56
Изопропанол 41
Сұйық парафин <0,5

Бөлу коэффициенті

Ерігіштік туралы деректерді зерттеу бронполдың полярлы ортаға, полярлы емес ортаға қарағанда жоғары бейімділігі бар екенін көрсетеді. Екі фазалы жүйелерде бронпол полярлық (әдетте сулы) фазаға басымдықпен бөлінеді. + 22–24 °C температурадағы бөлу коэффициенттері:
Эріткіштер комбинациясы Бөлу коэффициенті
Гексанол/Су 0.74
Сұйық алкан/Су 0.043
Хлороформ/Су 0.068

Сулы ерітіндідегі тұрақтылығы

Сулы ерітінділерде бронполь, жүйенің pH көрсеткіші нейтралға қарай қышқыл болғанда ең тұрақты болады. Температура сілкілі ортада тұрақтылыққа маңызды әсер етеді.

Деградация

Қатты сілтілік жағдайларда бронпол сулы ерітіндіде ыдырайды және формальдегидтің өте төмен мөлшері пайда болады. Босатылған формальдегид бронполмен байланысты биологиялық активтілікке себеп болмайды. Бронполдың ыдырауынан кейін анықталған басқа ыдырау өнімдері: бромид ионы, нитрит ионы, бромонитроэтанол және 2-гидроксиметил-2-нитропропан-1,3-диол.

Аллергия

2005–2006 жылдары күдікті аллергиялық контактты дерматиті бар адамдардың жапсырмалық сынақтарында ең көп кездесетін 15-ші аллерген болды (3,4%). Ол формальдегидтің орнына, дезинфекциялау және сақтаушы ретінде еріткіштерде қолданылады. Ол тері күтімі және жеке гигиена өнімдерінде, сондай-ақ сыртқы қолданылатын дәрілерде кең таралған.