Кіріспе

Классикалық балет компаниясы English National Ballet – Англияның Лондон қаласында орналасқан классикалық балет компаниясы. Ол Дам Алисия Маркова мен сэр Антон Долин Лондон фестивалі балеті ретінде құрылған. Корольдік балет, Бирмингем корольдік балеті, Солтүстік балет және Шотландия балетімен бірге Ұлыбританияның бес ірі балет компаниясының бірі. English National Ballet – Еуропадағы маңызды гастрольдік компаниялардың бірі, ол Ұлыбританияның театрларында өнер көрсетеді, сондай-ақ халықаралық гастрольдер ұйымдастырады және арнайы шараларда өнер танытады. Компанияда шамамен 67 биші және симфониялық оркестр жұмыс істейді (English National Ballet Philharmonic). 1984 жылы Питер Шауфусс директор болып тағайындалып, компания атауын English National Ballet деп өзгертті және балет компаниясынан тәуелсіз, бірақ жаңа ғимараттағы компания үй-жайларымен біріктірілген English National Ballet School балет мектебін құрды. Компания Лондон Колизейінде тұрақты маусымдық қойылымдар қояды және Royal Albert Hall-да арнайы қойылымдарымен әйгілі. 2014 жылы English National Ballet, Sadler's Wells компаниясының серіктес компаниясы атанды.

Тарих

English National Ballet 1950 жылы британдық бишілер жұбы Алисия Маркова мен Антон Долин құрған балет труппасы ретінде дүниеге келді. Кейіннен труппа «Фестиваль балеті», содан кейін «Лондон фестиваль балеті» атауларын алды, ал 1989 жылдың маусымында «Англия ұлттық балеті» болып өзгерді. Маркова мен Долин – 20 ғасырдың ең беделді балет труппаларының бірі – «Русские балеты» балетінің жарқын жұлдыздары еді. 1929 жылы труппа директоры Серж Дягилевтің қазасынан кейін таратылып, 1931 жылы оның бишілерінің бірі Нинетт де Валуа Лондонда «Вик Уэллс балеті» труппасын құрды, онда Маркова мен Долин жетекші бишілер болды, ал Маркова 1933 жылы прима-балерина атанды. «Markova Dolin Company» ретінде сәтті өнер көрсеткеннен кейін, Маркова мен Долин ел ішінде және халықаралық деңгейде гастрольдік сапарлар жасау, бұрын өнерді тамашалау мүмкіндігі болмаған көрермендерге балетті жеткізу мақсатымен өз труппасын құруға бекінді. Маркова мен Долин 1935 жылы «Вик Уэллс балетінен» кетіп қалды. «Лондон фестиваль балеті» 1950 жылы поляк импресариосы Джулиан Браунсвегтің қаржылық қолдауымен құрылды. Атауы сол кездегі Ұлыбритания фестиваліне байланысты болды, бірақ кейіннен труппа бүгінгі «Англия ұлттық балеті» деп аталды. Долин труппаның алғашқы көркемдік директоры болды және оны Ұлыбританияда да, халықаралық аренада да гастрольдік труппа ретінде қалыптастырды, 1951 жылы алғаш рет шетелге гастрольдік сапар жасады. Долин алғашқы жылдары балетті жаңа көрермендерге қолжетімді ету үшін бірқатар білім беру бағдарламаларын енгізді. Долин 1962 жылға дейін көркемдік директор болып қалды, одан кейін Джон Гилпин (1950-1960 және 1962-1971 жылдары труппаның жетекші бишісі) оның орнына келді. Труппаның көлемі мен беделі артып, кең ауқымды ұлттық және халықаралық гастрольдер ұйымдастырылды, жаңа буын бишілер таныстырылды, бірақ осының салдарынан бірнеше рет банкроттыққа тап болды. Браунсвег 1965 жылы кетіп, Дональд Альбери 1968 жылға дейін бюджетті тұрақтандыру үшін қауіпсіз бағдарламаларды іске қосты. Корольдік балетінің бұрынғы бишісі Берил Грей 1968-1979 жылдары труппаны (қазіргі «Лондон фестиваль балеті») басқарды, техникалық деңгейін көтерді, кеңінен гастрольдік сапарлар жасады және танымал қонақ жұлдыздар мен хореографтарды шақырды, олардың ішінде Леонид Массине мен Рудольф Нуреев болды. Нуреев балерина Ева Евдокимованы «Ұйықтаған сұлу» қойылымындағы алғашқы Аврора ханшайымы рөліне таңдады. 1979 жылы Джон Филд труппа директоры болып, 1984 жылға дейін қызмет етті. 1984 жылы Питер Шауфус, ол биші ретінде «Olivier» және «Evening Standard» сыйлықтарын жеңіп алған және труппамен «La Sylphide» қойылымын сәтті сахналаған, директор болып тағайындалды және труппаны жаңартты. Оның басшылығымен труппа атауын «Англия ұлттық балеті» деп өзгертіп, мектеп ашты, принцесса Диананы меценат ретінде шақырды және көптеген маңызды хореографтардың балеттерін труппамен алғаш рет сахналады, олардың ішінде сэр Фредерик Аштон, сэр Кеннет Макмиллан, Кристофер Брюс, Майкл Кларк, Джон Ноймейер, Джордж Баланчин, Элвин Эйли, Роланд Пети, Морис Бежар және Джон Кранко болды. Көптеген адамдар бұл кезеңді труппаның жаңа биіктерге көтерілген алтын ғасыры деп санайды. 1990 жылы Иван Нагй директор болды (1993 жылға дейін), Дерек Дине (2001 жылға дейін) және Матц Скоуг (2006 жылға дейін) труппаны басқарды, ал 2006 жылы Голландия Ұлттық балетінің бұрынғы директоры Уэйн Игллинг оның орнына келді. 2012 жылдың сәуірінде, Игллингтің ақпан айындағы кенеттенгі отставкасы туралы хабарланғаннан кейін, Корольдік балеттің жетекші бишісі Тамара Рохо 2012 жылдың соңында оның орнын басатыны туралы мәлімдеді, ал тамыз айында ол ресми түрде тағайындалды. 2019 жылдың қарашасында 2001 жылдан бері «Англия ұлттық балетінің» меценаты болған Эндрю ханзада Джеффри Эпштейн ісіне байланысты қызметінен кетті. 2022 жылдың қаңтарында Рохо жыл соңында Сан-Франциско балетіне жетекшілік ету үшін труппаны тастап кететінін хабарлады. Үш он жыл бұрын труппамен бірге өнер көрсеткен Аарон С. Уоткин 2022 жылдың тамызында тағайындалғаннан кейін 2023 жылдың тамызында көркемдік директор лауазымын иеленді.

Белгілі шығармалары

Рудольф Нуреевтің "Ромео мен Джульетта" қойылымы 1977 жылы Англия Ұлттық балеті (бұрынғы Лондон фестиваль балеті) үшін, Королеваның күміс юбилейын тойлау мақсатында арнайы жасалды. Англия Ұлттық балеті Кристофер Брюстің "Жер", "Бейіртұтас әлем", "Аққу әні" және "Үш бөлімді симфония" шығармаларының әлемдік тұсаукесерін өткізді. Англия Ұлттық балеті бұрын ешқандай балет труппасымен жұмыс істемеген Акрам Ханға Бірінші дүниежүзілік соғыс туралы бір акті балет жасауды тапсырды. Оның "Шаң" атты балеті 2014 жылы тұсаукесерге ие болды және сол жылы Гластонбери фестиваліне әкелінді, бұл Англия Ұлттық балетінің Гластонберидегі тұңғыш дебюті болды. 2016 жылы Англия Ұлттық балеті тек әйел хореографтардың қойылымдарынан тұратын "Ол айтты" атты балеттік кешін ұсынды, оның ішінде Аннабель Лопес Очоаның Фрида Калоның өміріне негізделген "Сынған қанаттары" қойылымы бар еді.