Кіріспе

Ағылшын әскери-теңіз офицері (1830–1922)

Контр-адмирал Джон Морсби (15 наурыз 1830 – 12 шілде 1922) – Жаңа Гвинея жағалауын зерттеген және Порт-Морсби орналасқан жерді еуропалықтардың арасында бірінші болып тапқан британдық әскери-теңіз офицері.

Өмір және мансап

Морсби Англияның Сомерсет штатындағы Аллерфорд қаласында Елиза Луиза мен флот адмиралы сэр Фэрфакс Морсбидің ұлы болып дүниеге келді. Ол HMS Victor кемесінде 1-сыныпты ерікті болып ерте жасында теңіз күштеріне қосылды. 1871 жылдың 23 қаңтарында ол 1031 тонналық HMS Basilisk бу кемесінің командасына тағайындалды, оның құрамында Шығыс Жаңа Гвинея аймағында гидрологиялық зерттеулер жүргізді. Оңтүстік жағалауды зерттеу барысында ол әкесінің құрметіне Фэрфакс деп атаған теңіз портын тапты. Онда құрылған қала, негізінен Хануабада сияқты жергілікті елді мекендерге негізделген, Порт-Морсби деп аталды және қазір елдің астанасы болып табылады. Морсби Австралия мен Қытай арасындағы қысқарақ жол іздестіріп, аралдың шығыс бөлігінде Қытай бұғазын ашты. Ол солтүстік-батыс жағалауын Хуон шығанағына дейін зерттеуді жалғастырды. 1872 жылдың шілде айында Моресбидің басқаруымен Basilisk Эллис аралдарына сапар жасады. 1876 жылдың 29 қыркүйегінде Морсби Бермудадағы Корольдік теңіз кеме жасау орнының капитаны болып тағайындалды және 1878 жылдың 6 наурызына дейін осы лауазымда қызмет етті, содан кейін ол Бермуда империялық колониясындағы Корольдік теңіз кеме жасау орнының капитаны болып тағайындалды. Кейін ол контр-адмирал шеніне көтеріліп, 1922 жылдың 12 шілдесінде Англияның Гэмпшир графтығындағы Фархэм қаласында қайтыс болды.

Шығармалары

Жаңа Гвинея және Полинезия, Джон Морсби, Джон Мюррей 1876 (қайта басылған 2002, Elibron Classics) Екі адмирал, флот адмиралы, сэр Фэрфакс Морсби (1786–1877) және оның ұлы Джон Морсби. «Британдық теңіз флотындағы қызмет және өмір туралы естеліктер», Джон Морсби, Мюррей, Лондон, 1909 жыл.