Кіріспе
Гонконг саясаткері (туған 1951)
Реймонд Вонг Юк ман (; туған 1 қазан 1951) – гонконгтық жазушы, қоғамдық-саяси комментатор және радио жүргізушісі. Ол Гонконгтың Заң шығару кеңесінің (LegCo) бұрынғы мүшесі, Коулун батыс сайлау округінен сайланған. Ол Гонконг коммерциялық радиосында жұмыс істеді және көптеген танымал телефон арқылы сұрақ-жауап бағдарламаларын жүргізді. Сонымен қатар, ол 1996 жылдан 2022 жылы жабылғанға дейін Mad Dog Daily газетінің негізін қалаушысы және төрағасы болды. Ол Гонконгтың Цуэнь Ван қаласындағы Чу Хай колледжінің Коммуникация және журналистика факультетінің кафедра меңгерушісі қызметін атқарды, сонымен қатар осы колледжден тарих мамандығы бойынша магистр дәрежесін алды. Ол халықшыл және Социал-демократтар лигасының (LSD) бұрынғы төрағасы. Ол өзінің тікелей сөйлеу қабілетімен, Қытай үкіметін қатаң сынауымен және қарапайым халықтың құқықтарын қорғаудағы құлшыныспен белгілі. Осының салдарынан оған "Жынды ит" (癲) және "Жұмбақ профессор" (流氓) деген лақап аттары берілді. Қазіргі уақытта ол 2007 жылы құрылған гонконгтық интернет-радио станциясы MyRadio арнасындағы "Wong Yuk man Channel" танымал радио бағдарламасын жүргізеді, сондай-ақ Пролетариат саяси институтында жұмыс істейді.
Ерте өмір, баспа ісі және ток-шоу
Вонг 1951 жылғы 1 қазанда Британдық Гонконгта дүниеге келді, оның әулеті Гуандун провинциясының Луфен қаласынан шыққан. Вонгтың әкесі Қытайдың Ұлттық партиясының генералы және Гонконгтағы жетекші үштіктердің бірі – Сунь И Онның негізін қалаушы Хын Чиннің жақын досы болды. Ол Хюн отбасының қамқорлығында болды және оқу үшін Тайваньға жіберілді. Тайваньқа қарасты Чу Хай колледжін тарих мамандығы бойынша бітіргеннен кейін Вонг журналист болып жұмыс істеді және Чу Хай колледжінде оқытумен айналысты. 1990 жылы Вонг өзінің барлық жинаған ақшасын – 500 000 HK$ – News File журналын іске қосуға жұмсады, бірақ ол екі жылдың ішінде жабылып, оны үлкен қарызға батып қалдырды. Азиялық қаржы дағдарысынан кейін 1997 жылдың қазан айында журнал қайтадан жаңартылды, бірақ көп ұзамай тоқтатылды. Осының салдарынан Вонг 15 миллион HK$ сомасында қарызға ілікті. Ол бірнеше жылдың ішінде телешоуларға қатысып, газеттерде мақалалар жазып, осы қарызынан құтылды. 2000 жылы Вонг "CyberHK" атты IT компаниясын құрды, бірақ ол да сәтсіз аяқталды, 2001 жылғы дотком көпіршесінің құрбаны болды және Вонгты қайтадан қарызға түсірді. Қарызын өтеу үшін Вонг радиодағы ток-шоуларға, газеттерде мақалалар жазуға және говядиналы лапша дүкенін ашуға бел буды. Оның танымалдылығы шарықталып, ол Commercial Radio Hong Kong радиосында екі апталық шоу жүргізді, Radio Television Hong Kong радио және телеарналарында аптасына үш рет эфирге шықты, сондай-ақ аптасына кем дегенде бір рет прайм-тайм телеарнасында пайда болды. 2008 жылғы Гонконг заң шығарушы кеңесіне сайлауда ол Коулун-Батыс сайлау округінде "Күреспесек, өзгеріс болмайды" ұранымен қатысты. Сайлау науқаны барысында ол Civic Party партиясының Клаудия Мо Ман Чинге қарсы айтқан сөздерін, Пекинге жақын, үкіметті қолдайтын Democratic Alliance for the Betterment and Progress of Hong Kong (DAB) партиясының кандидаттарына айтқан сөздерімен бірдей атап өтті, Civic Party демократия үшін күресте екіұстамалық саясат ұстанады және элиталық екенін айтты. Нәтижесінде Вонг өз сайлау округінде екінші ең көп дауыс жинап, заң шығарушы кеңеске өтті, ал Мо сайлауда жеңіліске ұшырады.
Банан лақтыру оқиғасы
Вонг Юк Гонконг саясатына бірқатар инновациялық қадамдар енгізді. 2008 жылдың 15 қазанында Гонконгтың бас атқарушысы Дональд Цанг жылдық саясатты баяндамасын жасап жатқанда, Вонг және оның әріптестері Ленг Квок Хун мен Альберт Чан Цангтың сөзін үзіп, оған қарсы сөйледі. Цанг 65 және одан жоғары жастағы барлық қарт азаматтарға ай сайын төленетін 625 гонконг долларынан (80 АҚШ доллары) қарттарға арналған жәрдемақыны ай сайын 1000 гонконг долларына (130 АҚШ доллары) дейін көтеруді ұсынды, бірақ мұқтаждылық деңгейін анықтау шартымен. Вонг бұл қарттарға көрсетілген құрметтің орнына әлеуметтік жәрдемақыға айналғанын және қарттарға деген құрметсіздік екенін айтты. Вонг Цангтың сөзін үзіп, оған банан шоғын лақтырды. Осы әрекеті үшін үш LSD мүшесі залдан шығарылды. Тіпті демократияны қолдайтын кейбір саясаткерлер де бұл шабуылды айыптады. Демократиялық лагерьдегі белгілі тұлғалардың бірі Ансон Чан бұл оқиғаға наразылық білдіріп, ресми мәлімдеме жасады. Алайда, Гонконгтың қарттары Вонгты қолдау үшін көшеге шықты, тіпті оны қайтадан осылай істеуге шақырды. Вонг өзі бұл даулы әрекет қарттарға арналған жәрдемақы мәселесіне назар аударуға көмектескенін мәлімдеді. Шындығында, бір апта ішінде үкімет жеміс-жидектерге төленетін ақшаны айына 1000 гонконг долларына дейін көтерді және мұқтаждылық деңгейін анықтау туралы ұсыныстан бас тартты.
2009 жылғы бюджет туралы есеп
Вонг 2009 жылғы 10-жылғы бюджетті Қаржы министрі Джон Цанг Чжун Вах оқып жатқанда, оны тартып алуға тырысып, жаңадан дау тудырды. Ол бұл бюджетте қаржылық қиындықтарда төменгі және орта таптың азаматтарына көмектесу саясаты жоқтығын айтты. Кейбір Заң шығару кеңесінің мүшелері, оның ішінде Демократиялық партияның бірнеше өкілі мен Пекинге жақын БАҚ Вонгтың әрекетін зорлық деп бағалады. Бірақ Вонг ешкімге дене жарақаттарын келтірмегенін, сондай-шарапатты жасау ниеті болмағанын мәлімдеді. Вонгты және оның іс-әрекетін қолдап, наразылар көшеге шықты. Сынап-қарауларға қарамастан, Вонг бұрынғы көзқарастардан өзгеше, Гонконг қоғамы консервативті екенін, көптеген адамдар оның іс-қимылын түсінбейтінін немесе бағаламайтынын атап өтті. Дегенмен, ол халықтың белгілі бір тобынан, әсіресе қарапайым халықтан, өзінің салыстырмалы түрде радикалды ұстанымы үшін қолдау ала берді.
"Бес сайлау учаскесі бойынша референдум" және халық билігі
2009 жылдың соңы мен 2010 жылдың басында демократияны қолдайтын топта жалпы сайлау құқығын алу үшін радикалды тәсілдер туралы пікірталас өрбіді. Азаматтық партия мен Вонгтың Социал-демократтар лигасы арасында олардың Заң шығарушы кеңестегі өкілдерінің бесеуінің мандаттарын тапсырып, 2012 жылға дейін жалпы сайлау құқығын енгізу туралы референдум өткізу үшін келісімге келді. 2010 жылдың қаңтарында Вонг, тағы төрт заң шығарушы – Альберт Чан, Таня Чан, Ленг Квок Ханг және Алан Ленг – отставкаға келіп, кезекті сайлауға қатысты. 2010 жылдың 16 мамырында ол депутаттыққа қайта сайланды. Сайлауға қатысқандар тіркелген сайлаушылардың 17,7 пайызын құрады. Вонг Юк Ман Демократиялық партияның Пекинмен келіссөздер жүргізгені және оның демократияны «сатумен» және Қытай Коммунистік партиясына бет бұрумен теңестірген реформалар пакетіне дауыс бергеніне наразылық білдірді. 2010 жылдың 1 шілдесіндегі шеруде ЛСД жақтастары Демократиялық партияға шабуыл жасады. 2010 жылдың қаңтарында Вонг ЛСД төрағасы қызметінен бас тартып, төрағалықты Эндрю То Кван Хангқа тапсырды. 2011 жылдың қаңтарында Вонг пен Альберт Чан, Вонг Юк Манның ізбасары Эдвард Юмның Эндрю Тоның басшылығына қарсы сенімсіздік білдірімін қабылдау мәселесіндегі келіспеушіліктерге байланысты Социал-демократтар лигасынан кетіп бара жатқанын мәлімдеді. Партияның үш заң шығарушысының екеуі ретінде бұл қадам партияны және қалған заң шығарушы Ленг Квок Хангты («Ұзын шашты») қиын жағдайға түсірді. Вонг сондай-ақ партия ішіндегі фракциялық күрес соншалықты жауыздыққа толы болғанын, оның және Чанның жағдайды түзетуге шамасы жетпейтінін айтты. Олар Чанмен бірге «Халық күші» атты жаңа партия құрды, және Вонг осы партиядан Заң шығарушы кеңесіндегі мандатын сақтап қалды. 2011 жылдың 1 шілдесінде Ван Чайдан Централға дейін шеруді жетектеп шыққаннан кейін Вонг Юк Ман мен Альберт Чан өз жақтастарын полиция шебін бұзуға, Централдағы маңызды жолды басып алуға және полициямен қақтығысуға ұйымдастырды, бұл көлік қозғалысын тоқтатты. Вонг пен Чан кейін заңсыз жиналғандары үшін тұтқындалды. Олар 2013 жылдың сәуірінде сотталды. Шығыс сотының судьясы Джозеф То Хо Шинг Вонгты «сенімсіз» деп айыптап, айыптаудан қашу үшін жалған мәлімдеме жасады деді. Вонг өз жақтастарын үкіметке қарсы «ұзақ күреске жақсы дайындалуға» шақырды және жергілікті соттардың «Коммунистік партияның ықпалына түсетінен» қорқатынын айтты. Вонг 2011 жылғы аудандық кеңес сайлауында Демократиялық партияға қарсы күш сынауға шешім қабылдады. «Халық күші» 62 үміткерді тікелей ұсынды, олардың көпшілігі Демократиялық партияның үміткерлеріне қарсы сайлау округтерінде бақ сынады. Партия тек Фун Чхенде бір орынды жеңіп алды, онда оның үміткері Джонни Мак Ип Синг демократиялық лагерьден басқа үміткермен жарыспады. Нәтижеге көңіл көншітпеген Альберт Чан стратегияның сәтсіз болғанын мойындады. Дегенмен, ол партия «өз бағытын сақтайтынын» мәлімдеді. 2013 жылдың 20 мамырында Вонг Юк Ман «Халық күшінен» кетіп бара жатқанын жариялады. Бұл шешімнің «Гонконг репортерінің» иесі Стивен Шиу Юк Юэнмен және «Халық күшінің» қаржылық демеушісімен арадағы келіспеушіліктерге байланысты деп саналады, олар «Оккупай Сентрал» жоспарына қарсы болды.
Жергілікті тұрғылықтылыққа бет бұру
2013 жылдан бастап Вонг жергіліктік қозғалысқа көбірек бейімделе бастады. Ол өзінің шәкірті Вонг Ён Тэтпен бірге 1989 жылғы Тяньаньмэнь алаңындағы наразылықтарды еске алу шараларын ұйымдастырды. Бұл, Қытайдың патриоттық-демократиялық қозғалыстарын қолдау жөніндегі Гонконг альянсы (HKASPDMC) ұйымдастырған негізгі шам жағу акциясына қарсы болды, олар оны қытай ұлтшылдығына бағытталған деп сынады. Олар Цим Ша Цуйда 4 маусым күні баламалы митинг өткізді. 2013 жылы баламалы шараға 200 адам, ал 2014 жылы 7000 адам қатысты, ал негізгі шараға сәйкесінше 180 000 және 150 000 адам келді.
Шыны лақтыру оқиғасы
2014 жылдың 3 шілдесінде Заң шығарушы кеңестің сұрақ-жауап сессиясында Вонгқа наразылық білдіру кезінде оған стақан лақтырып, бас атқарушы Лёнг Чун Инге қасақана зиян келтіргені үшін айып тағылды. Вонгқа қарапайым шабуыл жасады деген айып тағылды. Ол бастапқыда ешкім тұрмаған жерге қағаздарды қасақана лақтырғанын, ал қағаздар азайған соң ғана су лақтырғанын мәлімдеді. Ол әйнекті қауіпсіздік қызметкерлері оны ұстаған кезде, сәлсіреп қолынан шығарғанын айтты. 2016 жылдың 19 қазанында ол сотталды. 2018 жылдың 27 қыркүйегінде Вонг Юк Манның шабуыл жасады деген айыбы күштен шығарылды.
2016 жылғы Заң шығарушы кеңес сайлауы
2016 жылғы Заң шығарушы Кеңестің сайлауында ол Гонконгтың толық автономиясына қол жеткізу үшін Негізгі Заңға түзетулер енгізу саяси платформасын ілгерілету үшін «Азаматтық құштарлық» және Чин Ванмен бірлесіп, белсенді жергілікті топпен үгіт жүргізді. Ол бұрынғы қолдаушысы Хо Чи Квонгтың шабуылына ұшырады, ол оны «әдепсіз» саяси өмірі үшін айыптады. Ол күтпеген жеңіліске ұшырады, жергілікті «Жас шабыт» партиясынан Yau Wai ching-ке бар болғаны 424 дауыспен жеңілді. Ол өзінің сәтсіздігін «саяси карьерасында тым көп жау жинағанына» және «жеткілікті күш жұмсамағанына» байланыстырды. Ол «My Radio» онлайн радиостанциясын дамытуға көшпек екенін айтты. 2017 жылдың 14 сәуірінде Вонг саясаттан кету ниетін жариялады, саяси істерге қатыспауға, ешқандай саяси ұйымдарға қосылмауға немесе құруға, сондай-ақ сайлауға қатыспауға уәде берді.
Дін
2003 жылы SARS індеті басталар кезде Вонг христиан дініне келді және 2008 жылы крещениеден өтті. Ол Гонконгтағы христиандық медиа ұйымы Media Evangelism Limited-ке фильмдері мен бағдарламаларын жарнамалауға көмектесті. 2006 жылы Вонг Amazing Grace Worship Music Ministry ұйымымен бірге әндер жазды. Оның гомосексуалистер құқықтарына қатысты либералдық көзқарастары протестант шіркеулерінен сыни пікірлерге ұшырады. Вонг гомосексуалистерге қарсы кемсітушілікті қорғайтын заңдарды қолдайды. Ол гомосексуалистерді отбасылық зорлық-зомбылықтан қорғау қажеттігін жақтады, бұл евангелист шіркеулер тарапынан сынға алынды. Вонг Гонконгтағы консервативті христиандық ұйым "Ақиқат және жарық қоғамын" "террорлық ұйым" деп атады және оның көптеген іс-әрекеттерін "мағынасыздық" деп бағалап, Гонконгты "Талибандықтануға" ұқсас жағдайға түсіруге бағытталғандықтарын айтты. Ол 2009 жылғы 21 мамырда Гонконгта өткен Гомофобияға қарсы халықаралық күнді мерекелеуге арналған наразылық акциясына қатысты.