Кіріспе

North & South – 1989 жылы Amiga және Atari ST үшін шығарылған стратегиялық әрекет ойыны. Nintendo Entertainment System, Amstrad CPC, MSX, MS DOS, Commodore 64 және ZX Spectrum платформаларына портталған. Оны Infogrames әзірлеген және жариялаған. North & South – американдық Азамат соғысына негізделген бельгиялық «Les Tuniques Bleues» комикстер сериясының (Рауль Ковин және Луи Сальвериус/Вилли Ламбилот, Dupuis баспасынан) туындысы. Ойыншы Азамат соғысын Солтүстік немесе Оңтүстік жағынан ойнауды таңдай алады. Ойынды 1861 жылдан (Азамат соғысы басталган жылдан) 1864 жылға дейін бастауға болады. Әр жыл сайын әр тараптың әртүрлі әскерлері мен штаттары болады. North & South ойыны ұлттық әнұрандардың пародиЯлары сияқты әзіл элементтерін қамтиды, олар ойын қолдайтын тілдердің бірін (ағылшын, француз, испан, неміс немесе итальян) таңдағанда қолжетімді.

Ойын процесі

Ойынның қарапайым интерфейсі бар, онда АҚШ-тың стратегиялық картасы штаттар мен аумақтарға бөлінген, және армия бөлімшелері осы картада жылжытылады. Теміржол станциясы бар әрбір штаттың ішінде бекініс орналасқан, оны басып алу ойыншыға бүкіл штатты басып алу мүмкіндігін береді. Әйтпесе, штатты басып алу қарапайым қозғалыс арқылы жүзеге асырылады, егер штаттың иелігінде жау әскері болмаса. Әскерлерді нығайтудың екі жолы бар. Басты мәзірдегі опцияны қосу арқылы Солтүстік Каролина штатын басқаратын ойыншы кеме арқылы үнемі күш қосымдары алады. Сонымен қатар, теміржолдар ақша табуға мүмкіндік береді, ал ол ақша жаңа сарбаздарды жалдауға жұмсалады. Армиялық бөлімшелерін жылжытып, ойыншы батысқа қарай бос жатқан аумақтарға қарай кеңейе алады. Егер екі жауынгерлік армия қақтығысса, шайқас басталады. Әдетте, шайқас нақты уақыт режимінде шешіледі. Дегенмен, басты мәзірде ойыншы ойын ішіндегі миссиялар мен шайқастарды өшіре алады, сонда ойын тақта ойыны сияқты өтеді. Тақта ойыны режимінде қарсы армиялар кездескенде, шайқастың нәтижесі кездейсоқ болады, бірақ үлкен армияның жеңісіне мүмкіндік көбірек. Кез келген армия осы шайқастардан шегінуге құқылы. Егер бір жақ жаудың бекінісін басып алуға немесе пойызды тонауға тырысса, нәтиже де кездейсоқ болады.

Шайқас

Ойынның әрекетті элементтерінің бірі – ұрыс алаңы стратегиялық картадан ерекшеленеді. Әр ойыншы экранның қарама-қарсы жағында басталады және жаяу әскер, атты әскер және артиллериядан тұратын әскерді басқарады. Стандартты әскер алты жаяу әскерден, үш атты әскерден және бір зеңбірекшен тұрады. Әскерлерді біріктіру арқылы олардың стандартты көлемін үш есеге дейін арттыруға болады. Әр командада бір уақытта тек алты жаяу әскер, үш атты және үш зеңбірек болуы мүмкін. Адам ойыншы бір уақытта бір типті әскерді ғана басқара алады (бірақ атты әскер шабуылды бастағаннан кейін, ойыншы зеңбірекке немесе жаяу әскерге назар аударғанда, олар автоматты түрде тік сызықта алға жылжуын жалғастыра береді). Компьютер басқаратын қарсылас үш типті әскерді бірден жылжыта алады, бірақ олардың жаяу әскері мен атты әскері аса шабуылшыл емес. Бір типтегі барлық әскер бір уақытта жылжып, атып келеді. Жаяу әскер кез келген бағытта, тіпті артқа да жылжуға болады және олардың қаруының жеткізілу қашықтығы қысқа. Атты әскер – жаяу әскерден жылдам, бірақ артқа жылжуға қабілетсіз жақын арадағы күреске арналған әскер. Атты әскер майдан соңына жеткен сайын бірнеше секундтан кейін қайта оралады. Осылай қайтып келген атты әскер сол және оң осіндегі бастапқы орнына жеткенде қозғалысын тоқтатады, жоғары және төмен осіндегі қозғалыс оған кедергі келтірмейді. Айта кетейік, атты әскер қозғалысын басталғаннан кейін, ойыншы басқару құралын артқа итеріп жылқыны белсенді түрде тоқтатпаса, алға жылжуын тоқтатпайды. Зеңбіректер тек тік бағытта ғана жылжуға болады, бүйірлей емес. Әр зеңбірек ұрыс барысында тоғыз рет атылуға болады, содан кейін олар автоматты түрде шайқастан шығады. Егер әскер зеңбіректер шайқастан шыққаннан кейін жеңіске жетсе, олар келесі шайқасқа дайын болады. Егер әскердің қалған бөлігі зеңбіректер шайқастан шыққаннан кейін жойылса, зеңбіректер де жойылады. Ұрыс картасының ортасында өзен немесе жар болуы мүмкін, онда көпір күресшілер кездесетін тар жер ретінде қызмет етеді. Көпір зеңбірекпен жойылуы мүмкін. Бір оқ көпірде тесік қалдырады, онда әскерлер құлап, бірден өледі, ал екі оқ көпірді толығымен жояды. Кез келген ұрыс алаңында өзен немесе жар болса, оның бойымен тар, бұзылмайтын өткел болады. Зеңбіректер алыс қашықтықтағы қару, бірақ нысанаға алу – немесе нақты қашықтықты анықтау – әрқашан оңай емес. Зеңбіректерді ату кезінде достық оттан сақтану үшін сақтық таныту керек. Әдетте, ұрыс өлім жекпе-жек болып өтеді, бірақ ойыншы шегінуге де болады. Егер шабуылдаушы әскер шегінсе, олар сол бұрылыстың басындағы күйіне қайта оралады. Егер қорғаушы әскер шегінуді шешсе, олар әлі де өз бақылауындағы көршілес аймаққа көшіп, шайқас болған аймақты жауға береді. Қорғаушылар, егер оларға қарасты көршілес аймақтар болмаса, шегіне алмайды. Шегіну әскердегі барлық зеңбіректердің жоғалуына әкеледі. Компьютер басқаратын қарсылас армиясы, егер оның барлық зеңбіректер жойылса және жаудың әскері одан үш есе көп болса, шегінеді.

Оқиғалар

Теміржол станциясы бар штаттарда ойыншы сол штатты басып алу үшін форт арқылы қысқа аралықта жылдам қимыл жасауы керек. Мұнда ойыншы, сағат бітіспес бұрын, мақсатқа жүгіретін, жау әскерлері, динамит жәшіктері немесе иттіктер сияқты кедергілерге тап болып, тек пышақ немесе соққылармен жауларды Астерикс стилінде аспанға ұшырып жіберетін бір жауынгерді басқарады. Кейде ойыншы осыған ұқсас тәсілмен жау пойызын басып алуға мүмкіндік алады, бірақ пойыздың қасында тым ұзақ жүгірген шабуылшы оның келіп бара жатқанын көреді; пойызға көтерілуге болады. Жау пойызын сәтті басып алғаннан кейін алтын жеңіп алынады. Егер опция қосылса, әрбір кезекте бір штаттың үстінде дауыл бұлты пайда болады. Бұл бұл ай сайын екі рет, әр ойыншының кезегінен бұрын көрші штатқа жылжып отырады. Бұл бұлты бар штаттың әскері сол кезекте қозғала алмайды. Егер бас мәзірдегі опция қосылса, ойыншының әскерлеріне қауіп төндіретін екі бейтарап тарап болады. Аймақтың батысында тұратын үндістандық, Канзас немесе Небраска штаттарының біріне кездейсоқ алып томахок лақтырып, сол жердегі әскерді жоюы мүмкін. Сол сияқты, оңтүстік-батыста тұратын сомбреро киген мексикалық, кенеттен ұйқысынан оянып, Техасқа бомба тастауы мүмкін, нәтижесі бірдей болады. Егер опция қосылса, Солтүстік Каролинаны бақылайтын тараптың әр кезекте кемемен штатқа қосымша күштер келу мүмкіндігі болады.

Қабылдау

Computer Gaming World North & South ойынына стратегиялық ойыншылар үшін бестен бір жұлдыз плюс, ал аркадалық ойыншылар үшін бестен үш жұлдыз бағасын берді. 2011 жылы Wirtualna Polska оны ең жақсы Amiga ойындарының он біріншісі деп санады.