Кіріспе
Түрік футбол клубы
Эскишехирспор клубы – Түркияның Эскишехир қаласында орналасқан жартылай кәсіби футбол клубы. Эскишехирспордың барлығында алты жүлде бар, бұл оларды Түркияда ең көп жүлде жеңген алтыншы клуб етеді. 1965 жылы құрылған Эскишехирспор 16 жыл бойы түрік футболының жоғары дивизионында өнер көрсетті, содан кейін төменгі лигаға түсіп қалды. 12 жыл бойы Суперлигада болмағаннан кейін клуб TFF Бірінші лигасының плей-офф турнирін жеңіп, 2008 жылдың мамырында қайтадан жоғары дивизионға өтті. 2016 жылы Суперлигадан шығарылғаннан бері клуб төменгі лигаларда ойнап келеді.
Алғашқы жылдар
Эскишехирспор «Идман Юрду», «Академия Генчлик» және «Йылдызтепэ» аймақтық командаларының бірігуі арқылы құрылды және 1965–1966 жылғы маусымда Екінші лигаға қабылданды. Команда өзінің алғашқы кәсіби маусымында Бірінші лигаға көтерілді. 1968–1975 жылдар аралығында ешқашан Суперлига жеңімпазы болмаған Азияның тарихи жағынан бай клубтарының бірі болды. Олар 1968–1969, 1969–1970 және 1971–1972 жылғы маусымдарда күміс жүлдегер атанды. Эскишехирспор 1969–1970 жылғы маусымда «Бурсаспорды» 4–3 есебімен (1–2, 3–1) жеңіп Түркия кубогын жеңіп алды, ал бір жылдан кейін, 1970–1971 жылғы маусымда, «Галатасарайды» да сол есеппен 3–2 жеңіп, Президент кубогын (Cumhurbaşkanlığı Kupası) иеленді. Бұл ойындағы барлық голдар Эскишехирспордың аңыз шақырушысы Фетхи Хепердің есебіне жатты.
Ұмытылмас жекпе-жек
Эскишехирспордың ең маңызды ойындарының бірі 1970–71 жылғы УЕФА кубогында Севильяға қарсы өтті. Эскишехирспор сыртқы ойында 1–0 есебімен жеңіліске ұшырады, бірақ Фетхи Хепер оларды 3–2 есебімен жеңіске жеткізіп, соңғы 10 минутта үйдегі жанкүйерлердің алдында хет-трик жасады.
1980 және 1990 жылдар
80-жылдардан кейін «Эскишехирспор» өзінің сәттілігін бірте-бірте жоғалта бастады. 1981–82 маусымында клуб 34-ші турда, соңғы турда «Бешикташқа» қарсы өткен тартысты матчтан кейін Екінші лигаға түсті. Матч «Эскишехирспор» жанкүйерлерінің салдарынан туған тәртіпсіздікке байланысты 78-ші минутта тоқтатылды, «Бешикташ» орта аласының ойыншысы Зияның 76-шы минуттағы голынан кейін, матчтың есебі «Бешикташ» 2–1 есебімен өзгертілді. «Эскишехирспор» Түрік Футбол Федерациясы (TFF) тарапынан бірауыздан 3–0 есебімен жеңілген деп жарияланды және «Газиантепспордан» 1 ұпайға қалып қойды. Сонымен қатар, «Бешикташ» 1967 жылдан бергі чемпиондыққа деген ұмтылысын қанағаттандырды. «Эскишехирспор» 1983–84 маусымында Бірінші лигаға оралды. 1986–87 маусымында Федерация кубогының финалына жетті, бірақ «Генчлербирлигиге» жалпы есеп бойынша 6–2 есебімен ұтылып қалды. Олар пенальти сериясының нәтижесінде 4–2 есебімен, жалпы есеп бойынша 6–4 есебімен «Бешикташқа» қарсы Канцлер кубогын жеңіп алды. Бұл матч 2–2 есебімен аяқталды. 1988–89 маусымының соңғы турында, 38-ші турда Танжуның голымен 1–0 есебімен «Галатасарайға» жеңілгеннен кейін олар қайтадан Екінші лигаға түсті. «Эскишехирспор» 41 ұпай жинап, орташа көрсеткіш бойынша «Алтайдан» қалып қойды. Олар 1991–92 маусымында 2-ші лиганың А тобында соңғы орындардың үшіншісі болғаннан кейін үшінші лигаға бір рет түсті. Алайда, олар келесі маусымда үшінші лиганың 5-тобында 1-орынды иеленгеннен кейін екінші лигаға оралды. «Эскишехирспор» екінші лигада 3-ші топта 1-орын алып, 1994–95 маусымында жоғарылау тобына жолдама алды. Олар үшінші орын алып, қосымша плей-оффқа жолдама алды. Олар тікелей 2–1 есебімен «Эрзурумспорды», 3–2 есебімен «Аданаспорды» (қосымша уақыттан кейін) және 2–1 есебімен «Айдынспорды» жеңіп, Бірінші лигаға оралды. Бірінші лигада «Эскишехирспордың» жаңа жолы бір маусымға ғана созылды және «Истанбулспорға» қарсы жақсы бастамаға қарамастан, «Трабзонспорға» 7–1 есебімен жеңілгеннен кейін, 3–1 есебімен ұтылып, лигадан түсіп қалды. «Эскишехирспор» 1997–98 маусымында Бірінші лигаға қайта оралмады. Олар үшінші лигаға түсу қаупінен құтылып, «Петролофизи» 1998–99 маусымында төмендеді. «Эскишехирспор» 2000–2001 маусымынан кейін Түркия лигасының үшінші деңгейі болып табылатын Екінші лиганың B санатына (кейін Екінші лига) өтті.
Суперлигаға қайта оралу
Эскишехирспор Иддаа Лигасы B тобының 3-тобында 1-орынды алып, 2005-2006 маусымда промоушн тобында ойнады. Олар Касымпаша және Генчлербирлиги Асашспордан кейін 3-орында тұрып, қосымша плей-офф матчтарына қатысты. Эскишехирспордың алғашқы плей-офф матчы Кардемир Карабукспорға қарсы болды. Негізгі және қосымша уақыт 0:0 есебімен аяқталды. Эскишехирспор пенальтилер сериясында 3:1 есебімен жеңіп, ширек финалға өтті. Сондай-ақ, олар пенальтилер сериясында Сарыеді 6:5 есебімен жеңді. Негізгі және қосымша уақыт 0:0 есебімен тең аяқталды. Олар жартылай финалда Карталспорды 3:0 есебімен, финалда Пендикспорды жеңіп, Бірінші лигаға көтерілді. Эскишехирспор 2006-2007 маусымда 13-орынды иеленді. Банк Асия Бірінші лигасындағы сәтті маусымнан кейін, Эскишехирспор 4-орында тұрып, 2007-2008 маусымда плей-оффқа қатысты. Плей-офф Суперлигаға көтерілу үшін үшінші және соңғы орынды анықтады. Эскишехирспордың алғашқы плей-офф матчы Диярбақырспорға қарсы болды. Ойын негізгі және қосымша уақытта 0:0 есебімен аяқталды, Эскишехирспор пенальтилер сериясында 6:5 есебімен жеңіске жетті. Болуспорға қарсы финалдық матч Стамбулдағы Бешикташ Иненю стадионында өтті. 90 минуттан кейін Эскишехирспор 2:0 есебімен жеңіп, Суперлигаға жолдама алды. Голдар Доға Кая мен Кошкун Бирдал есебінен соғылды. 3 маусым 2008 жылы Халил Унал Эскишехирспордың жаңа төрағасы болып сайланды. Риза Чалмбай 2008-2009 маусымда бас жаттықтырушы болып тағайындалды. Эскишехирспор осы маусымда Галатасарайды екі рет жеңді (үйде 4:2 және сыртта 1:0), Фенербахчемен үйде 2:2 тең түсті және 2009-2010 маусымда Суперлига статусын сақтап қалды, бірақ 24 мамыр 2009 жылы үйде Трабзонспорға 5:2 есебімен жеңілді. 2009-2010 маусымы ESES үшін одан да прогрессивті кезең болды. "Қызыл Шымшықтар" Эскишехир стадионында титулға таластап жүрген барлық командаларды жеңді. ESES 2010-2011 маусымын нашар бастады, қатарынан 6 матчты ұтып қойды. Риза Чалмбай қызметтен босатылды және Булент Уйгун жаңа бапкер болып тағайындалды. Ұзақ уақыт өтпей ол және оның техникалық штабы команданың негізгі мәселелерін шешті, 10 матчтан кейін UEFA Кубогына ілікпеуге жақын болды, бірақ маусым соңында турнир кестесінде 7-орынға тұрды. Жазғы демалыс кезінде Булент Уйгун жұмыстан босатылды, ал Майкл Скиббе жаңа бапкер болып тағайындалды.
Ауыстыруға тыйым салу
Клуб айлар бойы төленбеген жалақысы және 234 миллион түрік лирасы қарызы болғандықтан трансферлік эмбаргоға алынды. 2023 жылдың қаңтарында Эркан Коца кезектен тыс жалпы жиналыста жалғыз кандидат ретінде сайланды және клубтың жаңа президенті болды. Жаңа басшылық қызметке келгеннен кейін, Эскишехирспордың трансферге тыйым салуы 2023 жылдың ақпан айында, 7 трансферлік кезеңнен соң, кредиторлардан қарыз жоқ екенін растаған хат алғаннан кейін күштен шығарылды.
Сырты мен түстері
Бұл ерекше айқын белгіні Эскишехирспор клубының алғашқы төрағасы Азиз Болель жасаған, ал графикалық дизайнер Селахаттин Вапур оны жетілдірген. Үш жұлдыз Академи Генчлик, Идманыурду және Йылдызтепе клубтарының бірігуін білдіреді. Клуб түстері француз клубы "Стад Реннаның" 1964–1965 жылғы Франция Кубогындағы жеңісінен шабыт алған. Басшылар Ренннің кубокты көтеріп тұрғандағы суретін футбол журналының бірінші бетінде көріп, клуб түстеріне бірден ғашық болып, оларды өздеріне лайық деп санап, сәттілік әкеледі деп қабылдады. Клуб түрік мемлекет қайраткері Мұстафа Кемал Ататүктің құрметіне аталған.
Жаңа Эскишехир стадионы
Жаңа Эскишехир стадионы – Түркияның (Батыс) Эскишехир қаласындағы Сазова паркі ауданында орналасқан көп мақсатты стадион. Толық отырғызылатын стадионның сыйымдылығы шамамен 32 500 адамды құрайды. Бұл стадион Түркияның Еуро-2016 турнирін қабылдауға үміткер болған 9 стадионның бірі болды. Сайлауда жеңіліске ұшырағанына қарамастан, TFF төрағасы: «Біз осы стадиондарды сайлауда жеңгендей жұмыс істеуіміз керек; Бұл мәселені Премьер-министрмен талқылаймын» деді. Стадионның ішкі қабырғалары ішінара сериграфиялық әйнекпен жасалған, бұл іштен максималды ашықтықты қамтамасыз етеді және түнде оның ашық мінезін күшейтеді. Жаңа Эскишехир стадионы трамвай желісі арқылы қала орталығымен, әуежаймен және университетпен байланыстырылған. Қаланың айналасындағы жаңа жылдам айналма жолы да стадионның оңтүстігінен өтеді. 2010 жылдың 7 қаңтарында Эскишехирспор президенті Халил Унал, Эскишехир қаласының әкімі, профессор доктор Йылмаз Бюкершен және Эскишехир облысының әкімі Мехмет Килицлар Мутталипте жаңа стадионды салу туралы келісімге қол қойды. Бұл стадион бұрын Эскишехирспордың үй стадионы болған Эскишехир Әтатурк стадионының орнын басты. Ол 2016 жылдың 20 қарашасында жұртшылыққа ашылды.
Қолдаушылар
Жарыстың әр маусымында жанкүйерлер өздерінің "BandoESES" тобы арқылы керемет атмосфера жасайды. "BandoESES"-тен басқа, тағы бір жанкүйерлер тобы бар ("KoreoESES" деп аталады), олар әр матчқа, стадионда да, сыртта да өте ерекше және бірегей шоулар ұйымдастырады, соның ішінде әдемі хореографиялық қойылымдар көрсетеді. "Эскишехирспор" жанкүйерлері өз клубын 2-ші тіпті 3-ші лигаларда қолдау тұрғысынан басқалардан өзгеше. Олар өздерінің көне стадионын қасиетті орын деп есептейді және оны қала сыртындағы жаңа стадионға көшіру туралы идеяны қабылдамайды. Матчтар кезіндегі олардың құштар, жалынды және басым атмосферасы көптеген командалардың жанкүйерлерінің қызғанышын тудырады. Олар Түркиядағы ең белсенді жанкүйерлердің бірі ретінде танылып, құрметке ие болды және түрік футболының "құбылысы" деп аталды.
Bando ESES
2006 жылы Эскишеһірдегі "Самба барда" құрылған бұл топ, достардың шағын тобынан басталып, Түркиядағы ең танымал және құрметті жанкүйерлер тобының біріне айналды. Қазіргі уақытта Bando ESES тобында 23 белсенді музыкант бар, олар кернейден бастап дәстүрлі түрік дауыл барабандарына дейін түрлі аспаптарда ойнайды. Оларға адал қолдаушылар да көмектеседі. Топ, әдеттегі жанкүйерлік әндерге жаңа леп әкеліп, ойынды шұғылалы, карнавалдық атмосфераға толы мерекеге айналдырады. Олар ойын темпін басқаруға көмектеседі және әртүрлі музыкалық стильдерді ұсынады. Топ жақсы ұйымдастырылған және үнемі дамып келеді. Аталған стадионнан кейін ешқашан пайдаланбады.
УЕФА клубтық рейтингі
Маусым Рейтинг Ұпайлар Ref.1971144 1.0001972105 1.7501973101 1.750197480 2.250197583 2.2501976132 1.2501977200 0.5001978200 0.5002013178 7.9002014199 7.8402015208 7.5202016194 7.9202017172 8.840