Кіріспе

Коннектикут штатының Хартфорд қаласындағы Бушнелл саябағы – АҚШ-тағы ең көне мемлекеттік қаржыландырылатын саябақ. Ол 1850-ші жылдардың ортасында, ашық қоғамдық кеңістіктердің қажеттілігі жаңадан таныла бастаған кезде, пастор Хорас Бушнеллдің ойы бойынша құрылды. Бүгінде саябақ жасыл кеңістіктен тұрады және оны жыл сайын миллионнан астам адам барып көреді. Саябақ арқылы өтетін жолдар Шығыс жағалауының жасыл жолына (East Coast Greenway) үлесін қосады.

Тарих

1850 жылдары Хартфорд – қарқынды өсіп келе жатқан өзен қаласы болатын, 1850 жылдан 1860 жылға дейін халқы екі есеге артты. Қала экономикасы өркендеп, баспа, сақтандыру, банк ісі, қару-жарақ, өндіріс және өзен арқылы жүзе тасымалы сияқты салалар дамыды. Сол кездегі көптеген американ қалалары сияқты, Хартфорд та өнеркәсіптік революцияның жемісін көріп отырды. Бірақ осы өсіммен бірге қиындықтар да пайда болды: қылмыс, тығыз кондоминиумдар, кедейлік, нашар санитария, су мен ауаның ластануы. Осы жағдайда Бушнелл Американың басқа қалаларында бұрын ұсынылмаған идеяны ұсынды: толығымен мемлекеттік қаражат есебінен қаржыландырылатын қоғамдық саябақ құру. Алғашқыда халық күмәнмен қабылдады. Іскер топтар салық төлейтін мүлікті салық тізімінен алып тастауға қарсы болды. Сонымен қатар, Бушнелл ұсынған жер гөрі, жасыл, тыныш саябақ үшін қолайсыз болды: онда екі былғары өңдеу зауыты, сабын зауыты, шошқа қоралары, басқа да мал шаруашылығы және тіпті қоқыс полигоны орналасқан еді. Теміржол бұл жерден өтіп, қаланың өнеркәсіптік қалдықтарымен ластанған иісті Парк өзені оның жанынан ағып өтетін. Өзеннің екі жағасында да тығыз кондоминиумдар орналасқан, ал арт жағындағы әжетханалары суға тікелей құйылатын. Тіпті пастор Бушнелл оны «отсыз тозақ» деп сипаттады. Дегенмен, 1853 жылдың қазан айында доктор Бушнеллдің баяндамасын тыңдағаннан кейін, Хартфорд қалалық кеңесі қараша айында Бушнелл паркіне айналатын жерді сатып алу үшін мемлекеттік қаражатты жұмсау туралы бір ауыздан шешім қабылдады. Хартфорд сайлаушылары 1854 жылдың 5 қаңтарында 1687-683 дауыспен бұл шығынды мақұлдады, осылайша елдегі халықтың тікелей дауысы арқылы жобаланып, салынған және төленген алғашқы муниципалды паркті құрды. Бірақ алты жыл өткен соң да парк толыққанды келмейтін. Бушнелл өзінің жақын досы және Хартфордтың тумасы Фредерик Лоу Олмстедтен парктің жоспарын жасауды сұрады. Алайда, Олмстед сол кезде Нью-Йорк қаласының Орталық паркі мен Спрингфилд, Массачусетс штатының Орман паркін жобалаумен шұғылданып, ұсыныстан бас тартты. Олмстед швейцариялық туған ландшафт сәулетшісі және ботаник Джейкоб Вейденманнды ұсынды. Вейденманның парктік жоспарына әдемі жолдар мен ағаштар кірді, олар серуендеушілерді қаланың шуынан қорғайды және парктің ішінде ағатын Парк өзенінің сұлулығын күшейтеді. Паркке кейіннен қосылған нысандар: 1874 жылы Джон Куинси Адамс Уорд жасаған Израиль Путнамның мүсіні; 1875 жылы Хорас Уэллс мүсіні, Труман Хоу Бартлетт жасаған; Джордж Келлердің 1886 жылы Америка Азамат соғысындағы жауынгерлерді еске алу үшін салған әскер мен теңізшілердің ескерткіш аркасы; 1899 жылы Дж. Масси Ринд мүсінімен Корнинг фонтаны; 1914 жылғы карусель, 1974 жылы (музыканы Wurlitzer #153 оркестр органымен); және 1995 жылғы концерт алаңы. Маусымдық су тасқыны мен ластанудың салдарынан, әсіресе 1936 жылғы үлкен су тасқынынан зардап шеккеннен кейін, Парк өзені жер астына құбырлар арқылы көміліп, парктің маңызды ерекшелігі жоғалып кетті. Кейіннен паркке су нысанын қайтару үшін тоған салынды. 2017 жылдан бері Бушнелл паркінің тоғаны Хорасқа мекен болды, ол жергілікті 06103 қауымдастығы Хорас Уэллс пен Хорас Бушнеллдің құрметіне осылай атады. Бүгінде Бушнелл паркі Хартфордтың орталық бөлігіндегі маңызды орын және жыл сайын онда бірнеше фестивальдар мен музыкалық шаралар өтеді. Парк 1970 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді.