Кіріспе
Коннектикут штатының Хартфорд қаласындағы Бушнелл саябағы – АҚШ-тағы ең көне мемлекеттік қаржыландырылатын саябақ. Ол 1850-ші жылдардың ортасында, ашық қоғамдық кеңістіктердің қажеттілігі жаңадан таныла бастаған кезде, пастор Хорас Бушнеллдің ойы бойынша құрылды. Бүгінде саябақ жасыл кеңістіктен тұрады және оны жыл сайын миллионнан астам адам барып көреді. Саябақ арқылы өтетін жолдар Шығыс жағалауының жасыл жолына (East Coast Greenway) үлесін қосады.
Тарих
1850 жылдары Хартфорд – қарқынды өсіп келе жатқан өзен қаласы болатын, 1850 жылдан 1860 жылға дейін халқы екі есеге артты. Қала экономикасы өркендеп, баспа, сақтандыру, банк ісі, қару-жарақ, өндіріс және өзен арқылы жүзе тасымалы сияқты салалар дамыды. Сол кездегі көптеген американ қалалары сияқты, Хартфорд та өнеркәсіптік революцияның жемісін көріп отырды. Бірақ осы өсіммен бірге қиындықтар да пайда болды: қылмыс, тығыз кондоминиумдар, кедейлік, нашар санитария, су мен ауаның ластануы. Осы жағдайда Бушнелл Американың басқа қалаларында бұрын ұсынылмаған идеяны ұсынды: толығымен мемлекеттік қаражат есебінен қаржыландырылатын қоғамдық саябақ құру. Алғашқыда халық күмәнмен қабылдады. Іскер топтар салық төлейтін мүлікті салық тізімінен алып тастауға қарсы болды. Сонымен қатар, Бушнелл ұсынған жер гөрі, жасыл, тыныш саябақ үшін қолайсыз болды: онда екі былғары өңдеу зауыты, сабын зауыты, шошқа қоралары, басқа да мал шаруашылығы және тіпті қоқыс полигоны орналасқан еді. Теміржол бұл жерден өтіп, қаланың өнеркәсіптік қалдықтарымен ластанған иісті Парк өзені оның жанынан ағып өтетін. Өзеннің екі жағасында да тығыз кондоминиумдар орналасқан, ал арт жағындағы әжетханалары суға тікелей құйылатын. Тіпті пастор Бушнелл оны «отсыз тозақ» деп сипаттады. Дегенмен, 1853 жылдың қазан айында доктор Бушнеллдің баяндамасын тыңдағаннан кейін, Хартфорд қалалық кеңесі қараша айында Бушнелл паркіне айналатын жерді сатып алу үшін мемлекеттік қаражатты жұмсау туралы бір ауыздан шешім қабылдады. Хартфорд сайлаушылары 1854 жылдың 5 қаңтарында 1687-683 дауыспен бұл шығынды мақұлдады, осылайша елдегі халықтың тікелей дауысы арқылы жобаланып, салынған және төленген алғашқы муниципалды паркті құрды. Бірақ алты жыл өткен соң да парк толыққанды келмейтін. Бушнелл өзінің жақын досы және Хартфордтың тумасы Фредерик Лоу Олмстедтен парктің жоспарын жасауды сұрады. Алайда, Олмстед сол кезде Нью-Йорк қаласының Орталық паркі мен Спрингфилд, Массачусетс штатының Орман паркін жобалаумен шұғылданып, ұсыныстан бас тартты. Олмстед швейцариялық туған ландшафт сәулетшісі және ботаник Джейкоб Вейденманнды ұсынды. Вейденманның парктік жоспарына әдемі жолдар мен ағаштар кірді, олар серуендеушілерді қаланың шуынан қорғайды және парктің ішінде ағатын Парк өзенінің сұлулығын күшейтеді. Паркке кейіннен қосылған нысандар: 1874 жылы Джон Куинси Адамс Уорд жасаған Израиль Путнамның мүсіні; 1875 жылы Хорас Уэллс мүсіні, Труман Хоу Бартлетт жасаған; Джордж Келлердің 1886 жылы Америка Азамат соғысындағы жауынгерлерді еске алу үшін салған әскер мен теңізшілердің ескерткіш аркасы; 1899 жылы Дж. Масси Ринд мүсінімен Корнинг фонтаны; 1914 жылғы карусель, 1974 жылы (музыканы Wurlitzer #153 оркестр органымен); және 1995 жылғы концерт алаңы. Маусымдық су тасқыны мен ластанудың салдарынан, әсіресе 1936 жылғы үлкен су тасқынынан зардап шеккеннен кейін, Парк өзені жер астына құбырлар арқылы көміліп, парктің маңызды ерекшелігі жоғалып кетті. Кейіннен паркке су нысанын қайтару үшін тоған салынды. 2017 жылдан бері Бушнелл паркінің тоғаны Хорасқа мекен болды, ол жергілікті 06103 қауымдастығы Хорас Уэллс пен Хорас Бушнеллдің құрметіне осылай атады. Бүгінде Бушнелл паркі Хартфордтың орталық бөлігіндегі маңызды орын және жыл сайын онда бірнеше фестивальдар мен музыкалық шаралар өтеді. Парк 1970 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді.
However, after hearing Dr. Bushnell's presentation in October 1853, the Hartford City Council voted unanimously in November to spend public funds to buy the land that was to become Bushnell Park. Hartford voters approved the expenditure on Jan. 5, 1854, by a vote of 1,687 to 683, making it the first municipal park in the nation to be conceived, built and paid for by citizens through a popular vote. But six years later the park still had not taken shape. Reverend Bushnell asked his good friend and Hartford native, Frederick Law Olmsted, to design the layout of the park. Olmsted, however, was occupied at the time with the double duty of designing of New York City's Central Park and Springfield, Massachusetts' Forest Park, and thus declined the offer. Olmsted recommended Jacob Weidenmann, a Swiss born landscape architect and botanist. Weidenmann's plan for the park included graceful paths and clusters of trees that shielded strollers from the sounds of the city, and enhanced the presence of the Park River which flowed through the park. Later additions to the park include: the statue of Israel Putnam in 1874, sculpted by John Quincy Adams Ward; the statue of Horace Wells in 1875, sculpted by Truman Howe Bartlett; the Soldiers and Sailors Memorial Arch, designed by George Keller in 1886 to commemorate those who fought in the American Civil War; the Corning Fountain in 1899, with sculpture by J. Massey Rhind; the 1914 carousel in 1974 (with a Wurlitzer #153 Band Organ providing the music); and the performance pavilion in 1995. As a result of seasonal flooding and pollution, and especially after damage from the great flood of 1936, the Park River was buried in underground conduits, and a main feature of the park was lost. A pond was later added to return a water feature to the park. Since 2017, the Bushnell Park Pond has been home to Horace, a territorial Great Blue Heron, lovingly named by the local 06103 community to commemorate both Horace Wells, and Horace Bushnell. Today Bushnell Park is a focal point in downtown Hartford, and it is the site of several festivals and music events each year. The park was listed on the National Register of Historic Places in 1970.