Ландшафтылық жолдар және саябақтар жүйесі

Кіріспе

Ландшафтық магистраль

Парквей – ландшафтық жол. Бұл термин ерекше түрде жүк көліктері мен басқа да ауыр көліктерге кіруге тыйым салынған саябақтағы немесе саябаққа қосылатын жолға қолданылады, мысалы, Нью-Йорк қаласының Бруклин ауданындағы Ocean Parkway. «Парквей» терминологиясын осы типтегі жолды анықтау үшін Кальверт Вокс және Фредерик Ло Олмстед қалалық және қала маңындағы саябақтарды «ләззатты жолдармен» байланыстыру туралы ұсыныстарында қолданды. Нью-Йорктің Буффало қаласында Олмстед пен Вокс көгалдандырылған медианалары және аралықтары бар паркуэйлерді пайдаланып, Америка Құрама Штаттарындағы алғашқы өзара байланысты парктік және паркуэйлік жүйені құрды. Бидуэлл Парквейі мен Чапин Парквейі – әр бағытта көліктерге арналған бір ғана қатарлы, 200 фут ені бар қалалық көшелер. Олар кең ландшафтық медианаларымен саябаққа жағымды, көлеңкелі жол ұсынады және аудан ішінде шағын паркілер ретінде қызмет етеді. Род-Айленд Метрополитендік паркі комиссиясы Провиденс аймағында бірнеше паркуэй жолдарын жасады. Сан-Францискодағы (Калифорния штаты) Park Presidio Boulevard сияқты басқа паркуэйлер де көліктің көп көлемін қамтамасыз ету үшін жоспарланған. 20 ғасырдың басында бұл сөздің мағынасы автомобильдерді демалыспен жүргізуге арналған, ландшафтық дизайны бар, кіруі шектеулі тас жолдарды да қамтуға кеңейді. Бұл паркуэйлер бастапқыда өте баяу немесе коммерциялық көліктер, деңгейдегі қиылыстар немесе жаяу жүргіншілер жолы болмайтын көрнекті маршруттарды ұсынды. Мысалдарға Коннектикуттағы Мерит Парквейі және Нью-Йорктегі Вандербильт Мотор Парквейі жатады. Бірақ олардың сәттілігі қала шекараларын кеңейтіп, одан әрі дамуға алып келді, нәтижесінде паркуэйдің демалыс мақсатындағы қолданылуы шектелді. Лос-Анджелес қаласының орталығы мен Калифорния штатының Пасадена қаласы арасындағы Арройо Секо паркуэйі – жоғалған пасторальдық эстетиканың мысалы. Ол және басқалары «паркуэй» атауын сақтай отырып, маңызды қатынас жолдарына айналды.

Ертедегі жылдамдықты жолдар

Нью-Йорк қаласында 1906 жылы Лонг-Айленд моторлы автожолының (Вандербильт автожолы) құрылысы басталды, ал 1907 жылы Бронкс өзенінің автожолын жоспарлау жұмыстары қолға алынды. 1920 жылдары Нью-Йорк қаласының метрополитен аймағындағы парк жолдары жүйесі Нью-Йорк штатының Парктер Кеңесінің және Лонг-Айленд штатының Парк Комиссиясының президенті Роберт Мозестің басшылығымен кеңейді. Ол парк жолдарын жаңадан құрылған мемлекеттік саябақтарға, әсіресе қала тұрғындары үшін қолжетімді ету мақсатында пайдаланды. Нью-Йорк қаласының Парктер комиссары ретінде, қала әкімі ЛаГуардияның басшылығымен, ол парк жолдарын қаланың орталық бөлігіне дейін созып, қалалық саябақтарды ірі метрополитен жүйелерімен байланыстырды. Нью-Йорк метрополиясының көптеген парк жолдары Гилмор Кларкпен жобаланды. Коннектикут штатындағы танымал "Жаңа Англияға қақпа" атанған Мерит Парквейі 1930 жылдары ауқатты жергілікті тұрғындар үшін тығырызды Бостон Пост Роудқа ұнамды балама ретінде салынды, ол орман арқылы өтіп, әр көпірі айналаның сұлулығын арттыру үшін ерекше стильде жасалған. Тағы бір мысал – төменгі Вестчестерден Таконик штатының парк жолына қосылатын және Нью-Йорк штатының Чатем қаласына жететін Спрейн Брук парк жолы. Ландшафт сәулетшісі Джордж Кесслер 20 ғасырдың басында Канзас-Сити (Миссури), Мемфис (Теннесси), Индианаполис және басқа да қалалар үшін кең ауқымды парк жүйелерін жобалаған.

Жаңа келісім жолдар

1930 жылдары АҚШ федералды үкіметі «Жаңа мәміле» аясында демалыс үшін және тарихи жолдар мен бағыттарды еске алу үшін арналған Ұлттық саябақ жолдарын (National Parkways) салған. Бұл төрт қатарлы, бөлінген жолдарда жылдамдық шегі төмендетілген және олар Ұлттық саябақтар қызметімен күтіледі. Мысалы, Солтүстік Каролина және Вирджиния штаттарындағы Аппалачи тауларында Азаматтық консервациялық корпус (CCC) салған Блю Ридж Парквейі (Blue Ridge Parkway). Басқалары: Вирджиниядағы Скайлайн драйвы (Skyline Drive); Миссисипи, Алабама және Теннесси штаттарындағы Натчез Трейс Парквейі (Natchez Trace Parkway); және Вирджиния штатының шығысындағы Тарихи үшбұрыш аймағындағы Колониалдық Парквей (Colonial Parkway). Джордж Вашингтон ескерткіштік Парквейі (George Washington Memorial Parkway) және Клара Бартон Парквейі (Clara Barton Parkway), Вашингтон, округ Колумбия және Вирджиния штатының Александрия қаласы маңындағы Потомак өзені бойымен салынған, олар да осы кезеңде құрылған.

Соғыстан кейінгі саябақтар

Кентуккиде "парквей" термині Кентукки парквей жүйесіндегі тас жолды білдіреді, оның тоғызы 1960 және 1970 жылдары салынған. Олар құрылыс облигациялары өтелгенге дейін ақы төленетін жолдар болды; соңғы төлемді қабылдаған жолдар 2006 жылы тас жолдарға айналды. 1940 жылы салынған Пасаденадан Лос-Анджелеске дейінгі Арройо Секо тас жолы Оңтүстік Калифорния тас жолы жүйесінің алғашқы бөлігі болды. Ол 110-шы мемлекеттік тас жолдың бөлігіне айналды және Пасадена тас жолы деп қайта аталды. 2010 жылы тас жолды қайта жаңарту Арройо Секо паркінің атауын қайта әкелді. Нью-Йорк қалалық аймағындағы қазіргі заманғы парктер көбінесе коммерциялық емес көліктерге, жүк көліктері мен тіркемелерге кіруге тыйым салынған, бақыланатын кіруі бар тас жолдар немесе автокөлік жолдары болып табылады. Кейбіреулерінде автобустардың кіруіне мүмкіндік бермейтін төменгі көпірлер бар. Батыс Саффолк округіндегі ерекшелік ретінде Вандербильт паркі, енді бақыланатын кіруі немесе коммерциялық емес көліктерге шектеулер жоқ, Лонг-Айленд моторлы паркінің қалған бөлігі жер үсті көшесіне айналды. Palisades Interstate Parkway – соғыстан кейінгі парк, ол Джордж Вашингтон көпірінен басталып, Нью-Джерси арқылы солтүстікке қарай, Нью-Йорктегі Рокленд және Оранж округтері арқылы жалғасады. Palisades Parkway Нью-Йорк қаласынан Харриман мемлекеттік паркіне тікелей баруға мүмкіндік беру үшін салынған. Нью-Джерсиде штаттың солтүстік бөлігін Джерси жағалауымен байланыстыратын Garden State Parkway, 18-ші бағыттан солтүстікке қарай автобустар мен коммерциялық емес көліктерге ғана рұқсат етіледі, бірақ осы нүктеден оңтүстікке қарай жүк көліктеріне рұқсат етіледі. Бұл елдегі ең көп трафикпен жүретін ақы төленетін жолдардың бірі. Питтсбург аймағындағы екі ірі тас жол бейресми түрде парктер деп аталады. Parkway East (I 376, ресми түрде Penn Lincoln Parkway) Питтсбургтің орталығын Пенсильванияның Монровилл қаласына жалғастырады. Parkway West (I 376) Форт Питт туннелі арқылы өтеді және орталық қаладан Питтсбург халықаралық әуежайына, оңтүстікке қарай I 79, Империал, Пенсильванияға және батысқа қарай US 22 / US 30-ға жалғасады. Parkway North (I 279) орталық қаладан Пенсильваниядағы Франклин Паркіне және солтүстікке қарай I 79-ға жалғасады. Филадельфия маңындағы 202-ші АҚШ тас жолы Монтгомеривилл мен Дойлстаун арасындағы "202-ші АҚШ тас жолы" деп аталатын деңгейдегі тас жолмен өтеді. Парквейдің ені екіден төрт жолаққа дейін өзгереді, 5 фут (2 м) иықтары бар, жағында 12 фут (4 м) ені бар US 202 Parkway Trail деп аталатын жаяу жүргіншілерге арналған жол және жылдамдық шегі бар. Парквей 2012 жылы екі қала арасындағы US 202 учаскесінің айналма жолы ретінде ашылды; ол бастапқыда жолға қаржы бөлінбей тұрғанда төрт жолақты тас жол ретінде ұсынылған. Миннеаполисте Grand Rounds Scenic Byway жүйесінде 50 миль (80 км) көшелер парктер ретінде белгіленген. Бұл тас жолдар емес, оларда жылдамдық шектеуі төмен, жаяу өткелдері және тоқтау белгілері бар. Цинциннатиде парктер жүк көліктеріне пайдалануға тыйым салынған негізгі жолдар болып табылады. Цинциннатидің кейбір парктерi, мысалы, Колумбия паркі, жоғары жылдамдықты, бақыланатын кіруі бар жолдар, ал басқалары, мысалы, Орталық парк, бақыланатын кіруі жоқ көп жолақты қалалық жолдар. Колумбия паркі АҚШ-тың 50 трафигін орталық қаладан Маримонт, Андерсон және Милфордтың шығыс жаққа орналасқан қалашықтарына жеткізеді және орталық қаладан Маримонт ауылына дейін бақыланатын кіруі бар жол. Бостонда парктер әдетте төрттен алты жолақты болады, бірақ оларға бақыланатын кіруі әдетте болмайды. Көбінесе олар адамдарды қалалық көшелерге қарағанда аудандар арасында жылдам тасымалдайды. Олардың көпшілігі негізгі артериялар ретінде қызмет етеді және кейбіреулері (Сторроу драйв, Мемориал драйв, Алевиф Брук паркі және ВФВ паркі) аймақтық жолаушылар бағыттарына айналды.

In Kentucky the term "parkway" designates a freeway in the Kentucky Parkway system, with nine built in the 1960s and 1970s. They were toll roads until the construction bonds were repaid; the last of these roads to charge tolls became freeways in 2006. The Arroyo Seco Parkway from Pasadena to Los Angeles, built in 1940, was the first segment of the vast Southern California freeway system. It became part of State Route 110 and was renamed the Pasadena Freeway. A 2010 restoration of the freeway brought the Arroyo Seco Parkway designation back. In the New York metropolitan area, contemporary parkways are predominantly limited access highways or freeways restricted to non commercial traffic, excluding trucks and tractor trailers. Some have low overpasses that also exclude buses. The Vanderbilt Parkway, an exception in western Suffolk County, is a surviving remnant of the Long Island Motor Parkway that became a surface street, no longer with controlled access or non commercial vehicle restrictions. The Palisades Interstate Parkway is a post war parkway that starts at the George Washington Bridge, heads north through New Jersey, continuing through Rockland and Orange counties in New York. The Palisades Parkway was built to allow for a direct route from New York City to Harriman State Park. In New Jersey, the Garden State Parkway, connecting the northern part of the state with the Jersey Shore, is restricted to buses and non commercial traffic north of the Route 18 interchange, but trucks are permitted south of this point. It is one of the busiest toll roads in the country. In the Pittsburgh region, two of the major Interstates are referred to informally as parkways. The Parkway East (I 376, formally the Penn Lincoln Parkway) connects Downtown Pittsburgh to Monroeville, Pennsylvania. The Parkway West (I 376) runs through the Fort Pitt Tunnel and links Downtown to Pittsburgh International Airport, southbound I 79, Imperial, Pennsylvania, and westbound US 22/US 30. The Parkway North (I 279) connects Downtown to Franklin Park, Pennsylvania and northbound I 79. In the suburbs of Philadelphia, U. S. Route 202 follows an at grade parkway alignment known as the "U. S. Route 202 Parkway" between Montgomeryville and Doylestown. The parkway varies from two to four lanes in width, has 5 feet (2 m) shoulders, a 12 feet (4 m) walking path called the US 202 Parkway Trail on the side, and a speed limit. The parkway opened in 2012 as a bypass of a section of US 202 between the two towns; it had originally been proposed as a four lane freeway before funding for the road was cut. In Minneapolis, the Grand Rounds Scenic Byway system has 50 mile (80 km) of streets designated as parkways. These are not freeways; they have a slow speed limit, pedestrian crossings, and stop signs. In Cincinnati, parkways are major roads which trucks are prohibited from using. Some Cincinnati parkways, such as Columbia Parkway, are high speed, limited access roads, while others, such as Central Parkway, are multi lane urban roads without controlled access. Columbia Parkway carries US 50 traffic from downtown towards east side suburbs of Mariemont, Anderson, and Milford, and is a limited access road from downtown to the Village of Mariemont. In Boston, parkways are generally four to six lanes wide but are not usually controlled access. They are highly trafficked in most cases, transporting people between neighborhoods quicker than a typical city street. Many of them serve as principal arterials and some (like Storrow Drive, Memorial Drive, the Alewife Brook Parkway and the VFW Parkway) have evolved into regional commuter routes.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда "парквей" термині көбінесе "тұрақтап-сапарлау" теміржол станцияларын білдіреді, олардың атауында көбінесе осы айтылады, мысалы, 1972 жылы ашылған алғашқы станция – Бристоль Парквей. Лутон әуежайы паркі де біршама ұқсас – бұл қоғамдық көлік (алғашқыда автобустар, қазір Лутон DART жеңіл темір жолы) арқылы әуежаймен байланысқан станса. Осы мақалада берілген анықтамаға сай келетін парктер де бар, олар осы бөлімде тізімделген.

Питерборо

Питерборо қаласында "парквейлер" деп аталатын жолдар бар, олар көптеген транзиттік және жергілікті қозғалыс үшін арналған бағыттарды ұсынады. Көбісі екі бағытты жолдар, және олардың көптеген түйіскен жерлері нөмірленген. Бес негізгі паркуэй қаланың сыртқы айналма жолын құрайды. Үш паркуэй елді мекендерге жол ашады.

Плимут

Плимут қаласында A38 тас жолы "Парквей" деп аталады және жергілікті билік аумағының ауылдық аймағын екіге бөліп өтеді, бұл географиялық орталыққа сәйкес келеді; қаланың орталық бөлігіне кіру үшін екі қосылыс бар.

Австралиялық астаналық аумақ

Австралиялық астаналық аумақ "парквей" терминін басқа аймақтарда "экспресс-жол", "автожол" немесе "мотор жолы" деп аталатын деңгейдегі жолдарды білдіру үшін қолданады. Парквейлер әдетте әр бағытта бірнеше қатарлы болады, тұспалдаулар болмайды (қосылыстар арқылы жол қиылыстарына қол жеткізіледі), жоғары жылдамдық лимитіне ие және екі қатарлы жол дизайнымен жасалған (немесе орталық бөлігінде жоғары соққыға төзімді кедергілер орнатылған).

Виктория

Виктория кейде "парквей" терминін парк аймағынан өтетін шағын жергілікті қолжетімді жолдарды атау үшін қолданады. Терминнің басқа қолданылуларынан өзгеше, мұндай парктер жоғары жылдамдықты бағыттар емес, бірақ оларға кіруге белгілі бір шектеулер қойылуы мүмкін.

Басқа елдер

Сингапур "экспресс-жолға" балама ретінде "парк-жол" терминін қолданады. Сондықтан, парк-жолдар да жоғары жылдамдық лимиті мен түйіскерлерге ие қос жолдар болып табылады. Қазіргі уақытта Сингапурдағы "Шығыс жағалау парк-жолы" осы терминологияны қолданатын жалғыз экспресс-жол болып табылады. Ресейде ұзын, кең (көп қатарлы) және әдемілендірілген бағыттар "проспект" деп аталады.