Теңізде шомылу: пайдасы, тарихы және 17 ғасырдан бергі дамуы. Шипалы сулар дәуірінен бастау алған, денсаулыққа пайдалы саналатын теңіз ванналары туралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Теңізде немесе теңіз суында шомылу
Bathing in the sea or in sea water
Теңізде шомылу – теңізде немесе теңіз суында жүзу, ал теңіз шомылуы – теңізде шомылу үшін арналған қорғаныш құрылым. Бассейнде шомылу көңіл көтеру немесе жаттығу мақсатымен жасалатын болса, теңізде шомылудың бір кезде емдік немесе сауықтыру қасиеттері бар деп есептелген. Бұл орта ғасырлардағы шипажайларға бару дәстүрінен туындаған, онда адамдар судың пайдалы әсері үшін ем іздеген. Теңізде шомылу практикасы 17 ғасырда басталған, бірақ 18 ғасырдың соңында кеңінен таралды. Осы кезеңде алғашқы жүзу костюмдері және шомылу машиналары да пайда болды. 1800 жылдардың ортасынан бастап теңізде шомылу практикасы қазіргі заманғы жағажайға бару мәдени құбылысына айналды. 19 ғасырда теміржолдың енгізілуі теңіз жағалауындағы курорттар мен шомылу орындарының дамуына ықпал етті. Ашық теңізде жүзу кезінде көптеген адамдардың қаза болуы Австралияда серфинг құтқару қызметінің және 20 ғасырдың басында бүкіл әлемде құтқарушылардың пайда болуына әкелді. 20 ғасырдың екінші жартысынан бері жоспарлы әуе тасымалының кеңеюімен Испаниядағы Ибица, Австралиядағы Квинслендтің Алтын жағалауы және АҚШ-тағы Майами сияқты теңіз жағалауындағы курорттық аймақтар жыл сайын миллиондаған туристерді тартты.
Sea bathing is swimming in the sea or in sea water and a sea bath is a protective enclosure for sea bathing. Unlike bathing in a swimming pool, which is generally done for pleasure or exercise purposes, sea bathing was once thought to have curative or therapeutic value. It arose from the medieval practice of visiting spas for the beneficial effects of the waters. The practice of sea bathing dates back to the 17th century but became popular in the late 18th century. The development of the first swimsuits dates from the period as does the development of the bathing machine. The practice of sea bathing developed starting in the mid 1800s into the modern cultural phenomenon of beachgoing. In the 19th century, the introduction of railways led to the further development of seaside resorts and bathing boxes. The death of large numbers of people while swimming in the open sea led to the introduction of surf lifesaving in Australia and lifeguards throughout the world in the early 20th century. With the extension of scheduled air transport since the latter half of the 20th century, the development of seaside resort areas such as Ibiza in Spain, the Queensland Gold Coast in Australia and the Miami metropolitan area in the U. S. attracted millions of visitors annually.
Артықшылықтары
Теңізде суға түсудің танымалдылығының артуы минералды көздердің, мысалы Бельгиядағы Спа, Англиядағы Бат және Германиядағы Ахендегілердің денсаулыққа пайдалы екендігі туралы түсініктерден пайда болды. Теңіз суының да емдік қасиеттері бар деп сендірілді. Күннің де емдік қасиеттері таныла бастады. 1753 жылы доктор Ричард Расселл «Теңіз суын қолдану» деген еңбегін жариялады, онда теңіз суын түрлі ауруларды емдеу үшін пайдалану ұсынылды, ал Уильям Букан 1769 жылы «Үй шаруашылығы медицинасы» атты кітабында осы практиканы қолдады. Теңізде суға шомылу және теңіз суын пайдалану ұсынылып, қыс осы практиканы орындау үшін ең қолайлы уақыт деп есептелді. Буканның кітабы 1846 жылға дейін басылып, көптеген тілдерге аударылды. Франция мен Англияның кейбір аймақтарында теңіз ауруханалары ашылды. Алғашқы француз теңіз ауруханасы – Петит Берк 1861 жылы ашылды. Теңізде суға шомылу, әсіресе 20 ғасырда үлкен өсім көрсетті. Алайда, меланоманы күн сәулесінің артық әсерімен байланыстырғаннан кейін бұл үрдіс сәл өзгерді. Австралиялықтардың тері қатерлі ісігінің көрсеткіші әлемде ең жоғары болғандықтан, «Слип, Слоп, Слэп» кампаниясы адамдарды жейде киюге, күннен қорғаныш кремін жағуға және шляпа тағуға шақыру үшін әзірленді. Дегенмен, теңіз суының емдік қасиеттері толығымен жойылған жоқ. Өлі теңіз тұзы бар ванна өнімдерінің кең таралғандығы, теңіз суы кейбір тері ауруларынан құтылуға көмектеседі деген пікірді көрсетеді.
The growth in popularity of sea bathing developed from the perceived health benefits of mineral springs, such as those at Spa in Belgium, Bath in England and Aachen in Germany. Sea water was similarly believed to have medicinal benefits. The medicinal benefits of the sun were also being recognised. In 1753, Dr. Richard Russell published The Use of Sea Water which recommended the use of sea water for healing various diseases, and William Buchan wrote his 1769 book Domestic Medicine advocating the practice. Sea bathing and sea water were advocated with winter considered to be the best time to follow the practice. Buchan's book was published until 1846 and was translated into many languages. Marine hospitals opened in parts of France and England. The first French marine hospital, Petit Berck, opened in 1861. There has been a tremendous growth in sea bathing, especially in the 20th century. However, the trend was slightly reversed after melanoma was linked with excessive exposure to the sun. With Australians having the highest rate of skin cancer in the world, the "Slip, Slop, Slap" campaign was developed to encourage people to slip on a shirt, slop on sunscreen and slap on a hat. Though no longer widely considered to actually cure disease, shades of the supposed curative properties of sea water can still be noted with the trend of bath products containing Dead Sea salt, which is claimed to provide some relief from certain skin diseases.
18-19 ғасырлар
Бұханның ұсыныстарымен адамдар кенеттен жағалауларға, әсіресе Ұлыбритания мен Францияға ағылды. Қоғам мен билік теңізде суға түсудің моральдық жағына алаңдады. Скарборо 1735 жылы Джон Сеттерингтон салған суға түсу машиналарын бейнелейтін гравюрасымен суға түсу машиналарын енгізген алғашқы курорт болды. Бұл жаңалық тез арада көптеген ағылшын жағалау курорттарында қабылданды. Әйелдер суға "суға түсу көйлектерін" киіп, ал ерлер ұзын суға түсу костюмдерін тағды. Маргейт сияқты кейбір курорттарда суға түсу машиналарын жабатын шатырлар болды. Бұл әйелдерге жекеленген түрде суға кіруге және шығуға мүмкіндік берді. Қалауынша, әйелді шатырдың астында жасырын түрде шомылдыруға да болады. 18-шы ғасырдың соңына қарай теңізде суға түсу өте танымал болды, тіпті Джордж III алғаш рет Веймутқа келгенде суға түсу машиналарында "Құдай патшаны сақтасын" суреті бейнеленген еді. Фанни Берни күнделігіне бір қызық оқиғаны жазды: "Бірақ одан да таңқаларлық жайт бар. Есіңізге салыңыз, оның Ұлылықтары алғаш рет суға түскенде, әлдеқашан патшалық басын суға маққанда, көрші машинада жасырынып отырған музыка тобы "Құдай ұлы Джорджты сақтасын" әнін орындады". Осы кезеңде Веймут, Борнмут, Блэкпул және Скарборо сияқты курорттар Англия жағалауында пайда болды. 1771 жылы Тобиас Смоллетт "Хамфри Клинкердің саяхаты" еңбегінде суға түсу машиналарын пайдалануды сипаттады. Джейн Остин теңіз жағалауындағы курорттарға жиі барып, аяқталмаған "Сандитон" романында "Теңіз ауасы мен теңізде суға түсудің бірі де, екеуі де кез келген ауруға қарсы тиімді" деп жазды.
With Buchan's recommendations, people suddenly flocked to the coasts, especially to Great Britain and France. The public and authorities were concerned with the morality of general sea bathing. Scarborough was the first resort to introduce bathing machines, with a John Setterington engraving showing machines in 1735. They were soon adopted in most of the aspiring English seaside resorts. Women would wear "bathing gowns" in the water while the men would wear long swimsuits. Some resorts such as Margate had modesty hoods or tilts which were canvas awnings attached to bathing machines. These could be let down to allow a woman to enter and leave the water in privacy. If desired, the woman could also be dipped in privacy under the shelter of the hood. By the end of the 18th century, sea bathing became highly fashionable with George III visiting Weymouth for the first time with the bathing machines showing God Save the King. Fanny Burney recorded a humorous incident in her diaries. "Nor is this all. Think but of the surprise of His Majesty when, the first time of his bathing, he had no sooner popped his royal head under water than a band of music, concealed in a neighbouring machine, struck up "God save great George our King". During this period, resorts sprang up along the English coast, such as Weymouth, Bournemouth, Blackpool and Scarborough. In 1771, Tobias Smollett recorded the use of bathing machines in The Expedition of Humphry Clinker. Jane Austen regularly visited seaside resorts and in her uncompleted novel Sanditon stated "The Sea air and Sea Bathing together were nearly infallible, one or the other of them being a match for every Disorder "
Темір жолдың пайда болуы және 19-шы ғасырдың ортасында теміржолмен саяхаттаудың кеңеюі көптеген адамдардың жағалау аймақтарына баруына мүмкіндік берді. Теміржолдар, жағажай қалалары мен курорттар теңіз суының денсаулыққа пайдалы екенін жарнамалады, курорттық қалалар қарқынды өсті. 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында бүкіл Еуропа бойынша, тіпті Скандинавияға дейін курорттар құрылды. Америка Құрама Штаттарында Атлантик-Сити сияқты курорттар өте танымал болды, ал Франция Ривьерасы француздардың ғана емес, сонымен қатар ағылшын туристерінің арасында да сүйікті орынға айналды. Суға түсу машиналарымен бірге гидтер де болды, олар келушілерді суға қадағалап, суға түсуге көмектесті. 1940 жылдардан бастап аралас суға түсуге рұқсат берілді. Уақыт өте келе, суға түсуге арналған киімдерге қойылатын талаптар да жеңілдетілді, кейбір жағажайлар топлесс, ал басқалары – нудисттерге арналған болып белгіленді. Көпшілік суға түсу кеңінен таралған сайын, тәжірибесіз жүзушілердің бейтаныс суларға баруы қауіпті жағдайларға әкелді. АҚШ-та құтқарушылар көбінесе суға түсу маусымында жергілікті билік тарапынан жалданатын қызметкерлер болды. Австралияда 1907 жылы Сиднейдің жағажайларында ерікті серфинг құтқару қызметін үйлестіру үшін NSW серфинг қауымдастығы құрылды. Бұл ұйым 1923 жылы Австралия серфинг құтқару қауымдастығына айналды. 1938 жылдың 6 ақпанында Бонди жағажайында болған "Қара жексенбі" күні күшті ағынның салдарынан жүздеген суға түсушілер құтқарылды, осы оқиға қауымдастықтың маңыздылығын көрсетті. Өмірді сақтап қалу ұйымдары басқа елдерде де – Канада мен Ұлыбритания сияқты елдерде құрылды. Мұндай ұйымдардың дамуының нәтижесінде өмірді сақтап қалу техникалары стандартталды және бәсекелес клубтар арасында жарыстар ұйымдастырылды, олар да танымал болды.
The invention of the railway, and the proliferation of rail travel in the mid 19th century made it possible for large numbers of people to visit coastal regions. The railways, seaside towns and resorts promoted the purported health benefits of sea water; and resort towns grew enormously. Resorts were set up throughout Europe in the late 18th century and early 19th century as far north as Scandinavia. In the United States, resorts such as Atlantic City became very popular while the French Riviera became popular not only amongst the French but with English visitors. Dippers or guides were used with the bathing machines and they escorted visitors into the water. and mixed bathing was permitted from the 1940s. Restrictions on swimsuits also eased over time, with the designation of some beaches as topless and others as nude. As public bathing became more popular, more inexperienced swimmers going out into unfamiliar waters put themselves at risk. In the US, lifeguards were often paid employees of local governments employed when bathing was most popular. In Australia, the Surf Bathing Association of NSW formed in 1907 to coordinate voluntary surf lifesaving on beaches throughout Sydney. This organisation became the Surf Lifesaving Association of Australia in 1923. The Association proved its worth on February 6, 1938, on Bondi Beach when hundreds of bathers were saved when they were taken out to sea in a freak rip on what became known as Black Sunday. Lifesaving organisations also started in other countries – such as Canada and the United Kingdom. As a result of the development of such organisations, lifesaving techniques became standardised and competitions between competing clubs were established and have become popular.
Суға түсу киімдері
Ұлыбританияда жалаңаш жүзуге қарсы заң болған жоқ, бірақ әр қала өз заңдарын қабылдауға құқылы болды. Халыққа арналған ванналарда, суға түсушілер қалалық билік белгілеген киімдерді киеді. Өзендерде, көлдерде және ағыстарда ер адамдар жалаңаш жүзді. Австралияда 19-шы ғасырдың соңынан 20-шы ғасырдың ортасына дейін ерлер мен әйелдер үшін лайықты суға түсу киімі қандай болу керек деген пікірталас жалғасты. Бір кезде теңізде жасыну үшін еркектерге юбка киюді ұсынған қаулы жаппай халық наразылығына әкелді.
In the United Kingdom there was no law against nude swimming, but each town was free to make its own laws. In public baths, bathers wore the bathing costumes prescribed by town authorities. In rivers, lakes and streams men swam in the nude. In Australia, debate continued from the late 19th to the mid 20th century about what constituted appropriate bathing costume for both men and women. At one time, an ordinance suggesting men wear skirts to cover up in the sea resulted in mass public protests.
Әйелдер
Жаңа Оңтүстік Уэльс және Австралияның басқа аймақтарында 1838-1902 жылдар аралығында күндіз теңізде шомылуға тыйым салынды, себебі әйелдердің мойыннан тізеге дейін жабатын жүзу костюмдері ұятсыз деп есептелді, ал ерлер көбінесе жалаңаш жүзіп, сондай-ақ аралас жүзуге де рұқсат болмады. Ұлыбританияда 1901 жылға дейін шомылу орынды бөліп жасалды. Австралиялық жүзуші Анет Келлерман бір бөліктен тұратын жүзу костюмін қолдаушы болды және «австралиялық теңіз қызы» және «суға түсу Венерасы» ретінде әлемді аралады. Келлерман Бостон жағажайында өзінің әдеттегі бір бөліктен тұратын жүзу костюмін кигені үшін қоғамдық ұятсыздық жасады деген айыппен тұтқындалды, бірақ 1910 жылдарға қарай бұл стиль кеңінен қабылдана бастады. 1940 жылдары әйелдер журналдары күнге күюге шақыратын жарнамалар жасай бастады, бұл жүзуге қарағанда күнге күюге көбірек назар аударуды білдірді. Күнге күю байлықтың белгісіне айналды, яғни адамның жылы климатқа демалысқа баруға жеткілікті қаржасы бар екенін көрсетеді. «Толық күйіп алу» үшін әйелдердің жүзу костюмдері иесінің батылдығына қарай қысқартылды, 1950 жылдан кейін бикинилер бір бөліктен тұратын жүзу костюмдерін ең көп таралған киім ретінде ығыстырды, тіпті одан да қысқа монокинилер, жіп бикинилер және G-string-тер де пайда болды. Бұл сән консервативті топтардан қатты қарсылық күтті. 1950 жылдары жағажай инспекторлары Сиднейдегі Бонди жағажайында қысқа бикини киген әйелдерді мазалады, ал G-string-тер АҚШ-тың көптеген жағажайларында бүгінгі күнге дейін тыйым салынған.
In New South Wales and other parts of Australia, bathing in the sea was banned during daylight between 1838 and 1902, because women's swimming costumes were considered indecent despite being neck to knee and men often swam nude, as was mixed swimming. Bathing was segregated in the United Kingdom until 1901. Annette Kellerman, an Australian swimmer championed the use of a one piece swimsuit and toured throughout the world as the "Australian mermaid" and the "diving Venus". Kellerman was arrested on a Boston beach for public indecency for wearing her trademark one piece swimsuit but by the 1910s the style was becoming widely acceptable. In the 1940s, women’s magazines started using advertisements that encouraged sun bathing, with greater emphasis on sun tanning than swimming. A tan became a sign of wealth, indicating that the individual was wealthy enough to go on holidays to a warmer climate. To gain an "all over tan", women's swimsuits became as abbreviated as the wearer was daring enough to wear, with bikinis increasingly displacing the one piece swimsuit as the most common swimwear after the 1950s, and with even briefer monokinis, string bikinis and G strings also being seen. This fashion was met with considerable resistance from more conservative groups. In the 1950s, beach inspectors would harass women wearing shortish bikinis on Bondi Beach, Sydney; and G strings continue to be banned on many beaches in the United States.
Қазіргі заманғы жағажай туризмі
Қазіргі заманғы әуе көлігі жылы аймақтарға саяхаттауды оңай да қолжетімді етті. Жақсы жағажайларға қолжетімділік арқасында жаңа туристік орындар дамыды. Австралияда Алтын жағалау 1961 жылы 33 716 адамды құраған халқы 1981 жылы 135 437 адамға жетіп, одан кейін қарқынды өсті және танымал мекенге айналды. Австралиядағы ең жылдам өсіп келе жатқан аймақтар – Күн жағалауы, Алтын жағалауы – Твид және Кэрнс, бәрі де жақсы жағажайларға, жылы ауа-райына және 20%-дан асып түсетін өсім деңгейіне ие. АҚШ-та Флорида штатындағы Алтын жағалау да осындай өсімді бастан кешірді, себебі алдымен теміржол, содан кейін ұшақтар туристерді жағажайларға, суға түсу үшін жеткізді. 2000 жылға қарай Майами және Форт-Лодердейл аймақтарының халқы 4 миллионға жуық болды. Туризм – Флорида жағажайларына әлемнің түкпір-түкпірінен келген туристерді тартатын, штаттың ең ірі жұмыс беруші салаларының бірі. Еуропада жақсы жағажайлардың болуы, жылы климат және тиімді валюта бағамы Испанияда туризмнің жылдам өсуіне әкелді. 1974 жылға қарай туризм Испанияның жетекші саласына айналды және Испания қазір Франциядан кейін әлемдегі екінші ең танымал туристік бағыты болып табылады. Сол сияқты, грек жағажайларының танымалдылығы Грециядағы туризмнің маңызды факторы болды, ол Грецияның шетелден түскен табысының төрттен бір бөлігін құрады.
Modern airline transport has made travel to warmer locations more accessible and affordable. New tourist destinations have developed because of their access to good beaches. In Australia, the Gold Coast became a popular destination with the population growing from 33,716 in 1961 to 135,437 in 1981 and growing rapidly thereafter. The fastest growing regional areas in Australia Sunshine Coast, Gold Coast – Tweed and Cairns all having good beaches, warm weather and growth rates exceeding 20%. In the United States, the Gold Coast (Florida) enjoyed similar growth as first the railroad and then aircraft brought tourists to its beaches for bathing. By 2000, the Miami and Fort Lauderdale areas had a total population of just under 4 million. Tourism is one of the areas largest employees with tourists from around the world travelling to Florida's beaches. In Europe, the presence of good beaches for bathing, a warm climate and favourable exchange rates led to the rapid growth of tourism in Spain. By 1974, tourism had become Spain's leading industry and Spain is currently the world's second most popular tourism destination after France. Similarly, the popularity of Greek beaches was a major factor in tourism in Greece accounting for a quarter of Greece's foreign earnings.